I OSK 2260/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk Protokolant: asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 589/14 w sprawie ze skargi Z. W. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy N. grzywny za niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 4 czerwca 2003 r. w sprawie II SAB/Lu 80/02 oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 589/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. W. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02 wymierzył Wójtowi Gminy N. grzywnę w wysokości 1000 zł. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. W dniu 2 czerwca 2014 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wymierzenie Wójtowi Gminy N. grzywny za niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02. Skarżący zarzucił brak orzeczenia w tej sprawie. Stwierdził, że Wójt "nie wykonuje nadal wyroków zobowiązujących". Jednocześnie podkreślił, że skierował do organu stosowne wezwanie z dnia 25 kwietnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy N. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 334/06 wymierzył już Wójtowi Gminy N. grzywnę za niewykonanie wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r. zapadłego w sprawie II SAB/Lu 80/02. Grzywna ta została uiszczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie opisanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę. Zdaniem Sądu, okoliczność, iż skarżący występował już do tut. Sądu ze skargą w tym samym przedmiocie domagając się wymierzenia Wójtowi Gminy N. grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02, nawet wobec faktu, iż skarga ta została uwzględniona i Sąd wyrokiem z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 334/06 wymierzył Wójtowi Gminy N. grzywnę w wysokości 500 zł, nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu kolejnej skargi w tym przedmiocie. Art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: P.p.s.a.) należy bowiem wykładać w ten sposób, że jeśli wyrok sądu nie jest wykonywany, strona może wnosić skargę wielokrotnie, domagając się ukarania organu grzywną za niewykonanie wyroku, dopóki wyrok nie zostanie wykonany. Jedyne zastrzeżenie w tym zakresie objawia się w tym, iż skład orzekający – rozpoznając ponowną skargę o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku – jest właściwy wyłącznie do oceny działań organu podejmowanych w okresie po doręczeniu mu wyroku rozstrzygającego poprzednią skargę o wymierzenie organowi grzywny. Uwzględniając powyższe Sąd, po dokonaniu merytorycznej oceny skargi, doszedł do wniosku, że jest ona zasadna. Bezspornym pozostaje, że wyrokiem z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02 NSA O/Z w Lublinie zobowiązał Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. (jako osobę upoważnioną przez Radę Gminy N. do wydawania decyzji administracyjnych w ramach wykonywania zadań zleconych z zakresu pomocy społecznej – art. 46 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) do rozstrzygnięcia określonych wniosków Z. W. w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu wyroku, a odpis ten prawidłowo doręczono zobowiązanemu organowi w dniu 9 września 2003 r. Wobec niewykonania tego orzeczenia, wspomnianym już wcześniej wyrokiem z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 334/06 Sąd wymierzył Wójtowi Gminy N. grzywnę w wysokości 500 zł. Odpis tego wyroku po jego uprawomocnieniu doręczono organowi w dniu 5 lipca 2007 r. Zastosowany wobec organu środek dotychczas nie spełnił jednak swojej dyscyplinującej funkcji, albowiem – jak wynika z akt sprawy – organ w dalszym ciągu nie wydał w przedmiotowej sprawie żadnego rozstrzygnięcia. Sąd uznał, że w tej sytuacji w pełni zasadnym jest ponowne wymierzenie Wójtowi Gminy N. grzywny zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. WSA podkreślił, że orzeczona kwota mieści się w granicach wyznaczonych § 6 tego unormowania. Określając jej wysokość, Sąd miał natomiast na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim fakt, iż zwłoka w wykonaniu wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02 trwa już blisko 12 lat, zaś uprzednio wymierzona organowi grzywna w kwocie 500 zł nie była wystarczająca dla usunięcia trwającej w tym zakresie bezczynności organu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wójt Gminy N., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 154 § 1 i 6 P.p.s.a. poprzez wymierzenie kary grzywny Wójtowi Gminy N. w kwocie 1000 zł w sytuacji, w której podjęto wszelkie starania celem załatwienia sprawy oraz w sytuacji, gdy to nie z winy organu, a z powodu braku współpracy po stronie wnioskodawcy, wydanie decyzji okazało się niemożliwe. Ponadto zarzucono, że wymierzona grzywna jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do naruszenia przez organ przepisów postępowania, w sytuacji gdy z wnioskodawcą nie ma żadnej współpracy przy rozpatrywaniu jego wniosków o pomoc społeczną. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z. W. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny". Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie organu w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. O niewykonaniu wyroku można, zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wykonane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2109/11; z dnia 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2413/11; z dnia 22 maja 20122 r. sygn. akt II OSK 578/12 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w tej sprawie zaistniały materialnoprawne przesłanki do zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a. Bezspornym jest fakt, że prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt II SAB/Lu 80/02 nie został wykonany przez organ i to pomimo wymierzenia mu z tego tytułu kary grzywny wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 września 2006 r., sygn. akt II SA/Lu 334/06. W tym przypadku Sąd I instancji prawidłowo ograniczył swoją ocenę do działań organu podejmowanych po doręczeniu mu wyroku rozstrzygającego poprzednią skargę o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku, tj. po dniu 5 lipca 2007 r., uznając, iż z tą chwilą rozpoczął bieg kolejny okres bezczynności organu w wykonaniu wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r. W świetle akt sprawy nie budzi wątpliwości, że do czasu złożenia przez Z. W. kolejnej skargi o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 P.p.s.a., organ nie wykonał wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, zachodziły zatem przesłanki do ponownego wymierzenia organowi grzywny z uwagi na jego bezczynność po wskazanym wyżej wyroku. Podkreślić należy, iż w świetle art. 154 § 1 P.p.s.a., przesłanką decydującą dla uwzględnienia skargi o wymierzenie grzywny jest "niewykonanie wyroku". Oznacza to, że inne okoliczności – nawet te, które obiektywnie utrudniają dochowanie terminu wspomnianego "wykonania" - mogą być rozpatrywane jedynie jako czynniki wpływające na wysokość grzywny, co też trafnie wziął pod uwagę Sąd pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle ustalonego stanu faktycznego tej sprawy, zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Mając na uwadze, że ustawodawca określił jedynie górną granicę grzywny (art. 154 § 6 P.p.s.a.), kwota ta nie jest wygórowana i z pewnością mieści się w granicach uznania, w jakie w tym zakresie został wyposażony Sąd I instancji. Wyznaczenie jej na tym poziomie wskazuje, iż grzywna była miarkowana przy uwzględnieniu okoliczności sprawy, w tym również wymienionych przez organ przyczyn niewykonania wyroku z dnia 4 czerwca 2003 r. Nie można było jednak pominąć, że zwłoka w wykonaniu przedmiotowego wyroku trwa już ponad 12 lat, zaś uprzednio zastosowany środek represyjny nie zdyscyplinował organu do jego wykonania. Skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wykazał, iż w tej sprawie podjął jakiekolwiek starania w celu terminowego załatwienia sprawy, jak też, że tak znaczna zwłoka w wykonaniu orzeczenia jest wyłącznie skutkiem braku współpracy ze strony Z. W. W tym zakresie Wójt Gminy N. poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu, że rzeczywistym zamiarem Z. W. nie jest chęć otrzymania pomocy społecznej ale destabilizacja organów administracji publicznej. Wskazał, iż zainteresowany składa liczne wnioski o udzielenie pomocy, przy czym w sposób umyślny uniemożliwia wykonywanie obowiązków służbowych pracownikom OPS N. Tych generalnych stwierdzeń organ nie odniósł jednak do okoliczności niniejszej sprawy, stąd nie sposób wywieść, iż również w tym przypadku taki brak współpracy wystąpił. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, ze skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 P.p.s.a. ----------------------- 4