VIII SA/Wa 801/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym oddala skargę. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej: "Kpa"), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o odmowie zaliczenia E. P. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wypłaty uposażenia zasadniczego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. Do wydania powyższych rozkazów personalnych doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Raportem z dnia [...]grudnia 2011 r. E. P. zwróciła się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w R. o zaliczenie do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia dotychczas nieudokumentowanego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] marca 1986 r. do dnia [...] września 1988 r. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Komendant Wojewódzki Policji z/s w R. stwierdził, że strona nie spełnia przesłanek koniecznych do uznania jej za "domownika" w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 268 ze zm.) i w związku z tym brak jest podstaw do zaliczenia wnioskowanego okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców. Praca ta zadaniem organu może być rozpatrywana tylko jako doraźna pomoc świadczona przez nią w chwilach wolnych od innych obowiązków domowych, czy też praca w okresie ferii lub wakacji zwyczajowo wymagana od dzieci jako członków rodziny rolnika. Organ stwierdził, że z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że wnioskodawczyni w okresie od 1984 r. do 1988 r. dojeżdżała do szkoły średniej oddalonej od miejsca zamieszkania około 7 km. Odległość między szkołą, a gospodarstwem rolnym rodziców z uwzględnieniem jednoczesnego wykonywania obowiązku szkolnego w systemie dziennym wykluczają zdaniem organu realne, codzienne świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Za sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego organ uznał twierdzenie wnioskodawczyni jakoby ciężar prowadzenia niewielkiego gospodarstwa rolnego (około [...] ha), w którym pracowali jej rodzice, a także dwaj bracia, spoczywał na niepełnoletniej początkowo wnioskodawczyni, która pobierała naukę w szkole położonej w innej miejscowości. E. P. w odwołaniu od ww. rozkazu personalnego zarzuciła naruszenie: - art. 24 § 1 pkt 5 poprzez prowadzenie postępowania przez tego samego pracownika, - art. 10 § 1 Kpa poprzez niewydanie pisemnego postanowienia o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, - art. 12 § 1 Kpa poprzez przewlekle prowadzenie postępowania , - art. 35 § 1 i 3 Kpa poprzez niezastowanie się do wytycznych organu odwoławczego - art. 57 § 3 i art. 104 § 1 w zw. z art. 35 § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji po przekroczeniu ustawowego terminu - art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie jako podstawy prawnej nieobowiązującej ustawy oraz błędne uzasadnienie rozkazu personalnego. Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w R. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o Policji (Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz posiadanej wysługi lat. Wydane na podstawie art. 102 tej ustawy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz. 1732 – dalej jako rozporządzenie z dnia 6 grudnia 2001 r.) w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. W ocenie organu odwoławczego odrębne przepisy w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 5 wymienionego rozporządzenia stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 tej ustawy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Odwołując się do art. 2 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin i zawartej tam treści pojęcia "domownik" organ odwoławczy stwierdził, że nie można uznać pracy E. P. w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, skoro praca ta nie mogła być świadczona w wymiarze pozwalającym na uznanie jej za pracę, a jedynie pomoc w prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Powyższe organ odwoławczy wywiódł z ustaleń poczynionych w toku postępowania, że wnioskodawczyni w latach 1984 – 1988 była uczniem LO w P.. Wypełnianie obowiązków szkolnych było jej głównym zadaniem i celem, nie miała więc możliwości świadczenia pracy w gospodarstwie rodziców w wymiarze istotnym dla jego funkcjonowania. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań przesłuchanych w toku postępowania świadków, organ odwoławczy stwierdził, że nie mogły być one uznane za wiarygodne w kontekście pozostałych dowodów znajdujących się w aktach osobowych policjantki (w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji brak jest takich informacji) oraz zasad logicznego rozumowania. Za niezasadne organ odwoławczy uznał pozostałe zarzuty odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższy rozkaz personalny E. P. zastępowana przez radcę prawnego wniosła o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania w całości. W uzasadnieniu skargi podniosła, że okolicznością bezsporną jest jej praca w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] marca 1986 r. do chwili podjęcia studiów tj. [...] września 1988 r. Wyjaśniła, że nagminną rzeczą było wykonywanie obowiązków w gospodarstwie rolnym przez dzieci, które kończyły szkoły podstawowe i podejmowały naukę w szkołach średnich oddalonych kilka kilometrów od miejsca zamieszkania. Do obowiązków skarżącej należało wyprowadzanie i przyprowadzanie krów i owiec z pastwiska, porządki w oborze, poranny i wieczorny udój mleka oraz dostarczanie go do mleczarni. Po wypełnieniu porannych obowiązków skarżąca jechała do szkoły. Po powrocie ze szkoły wykonywała prace zlecone przez ojca, które zależały od sezonu. Zimą było to obcinanie gałęzi drzew owocowych, wybieranie, przebieranie ziemniaków i jabłek. Wiosną sadzenie kalafiorów, marchwi, fasoli, ziemniaków. Wczesnym latem skarżąca musiała zadbać o posadzone i posiane rośliny. Skarżąca nie zgodziła się z oceną organu odwoławczego, że zeznania świadków pozostają w sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w sprawie. Właściwym jej zdaniem spostrzeżeniem byłoby, że informacje zawarte w jej aktach osobowych w związku z przyjęciem do służby w Policji, były niepełne albo niekompletne, natomiast o sprzeczności można byłoby mówić gdyby wcześniej twierdziła, że nigdy nie pracowała w gospodarstwie rodziców. Skarżąca zarzuciła organom orzekającym, że niewłaściwie zinterpretowały wymiar czasu pracy domownika. Domownik bowiem nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, ale wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności. Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego skarżąca stwierdziła, że należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych, związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego tę pracę sprzętu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 – dalej jako p.p.s.a) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, stwierdził, iż zaskarżony rozkaz personalny, jak również rozkaz go poprzedzający nie zostały wydane z uchybieniami, które spowodowałyby konieczność ich uchylenia. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest możliwość zaliczenia skarżącej do okresu wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców trwającego od dnia [...] marca 1986 r. do dnia [...] września 1988 r. Z ustaleń dokonanych przez organ wynika, że skarżąca w omawianym okresie mieszkała z rodzicami i kształciła się w Liceum Ogólnokształcącym w P. tj. w odległości około 7 km od miejsca zamieszkania, w związku z tym zdaniem organów nie miała możliwości świadczenia pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze istotnym dla jego funkcjonowania. Na mocy art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) w związku z § 4 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. - do wysługi lat w służbie w Policji, wlicza się okresy zatrudnienia w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. Zasadniczego znaczenia nabiera zatem kwestia zastosowania właściwych przepisów definiujących termin "domownik" w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) nie zawiera żadnych przepisów prawa intertemporalnego, które rozstrzygałyby problem zastosowania właściwej definicji pojęcia "domownik" zawartej w poprzedniej lub aktualnej ustawie ubezpieczeniowej. W tej sytuacji odwołać się należy do obowiązującej w takich przypadkach zasady dalszego działania ustawy dawnej. Skarżąca wniosła bowiem o wliczenie jej do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego tego okresu pracy w gospodarstwie rolnym, który w całości objęty był poprzednią ustawą ubezpieczeniową. To zdarzenie prawne (praca w gospodarstwie rolnym), które według wniosku powinno być ocenione z punktu widzenia możliwości wliczenia go do wysługi lat, w całości miało miejsce pod rządami poprzedniej ustawy. Nie mamy więc do czynienia ze stosunkiem prawnym o charakterze trwałym, podlegającym ocenie według różnych ustaw. Praca skarżącej w gospodarstwie rolnym powinna być zatem oceniona z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Odesłanie wynikające z przepisu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jest odesłaniem mało precyzyjnym, ale nie sposób założyć, że dotyczy ono pojęcia domownika określonego w sposób abstrakcyjny, w oderwaniu od określonego stanu faktycznego i prawnego. Podobne stanowisko, iż przy ocenie zasad uwzględniania w pracowniczym okresie zatrudnienia okresów pracy w gospodarstwie rolnym przed 1 stycznia 1991 r. należy stosować przepisy dotychczasowe, wyrażone zostało m. in. w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r. w sprawie o sygn. akt. II UKN 230/98 (opubl. OSNP 1999/20/657) oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 stycznia 2007 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 425/06 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konsekwencją takiego poglądu jest konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów, obowiązującej do dnia 1 stycznia 1991 r., ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 2 tej ustawy, domownikiem była osoba, która ukończyła 16 lat, pracująca w gospodarstwie rolnym, pozostająca z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, nie podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, dla której praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania. Poszczególne elementy definiujące musiały wystąpić łącznie. Powyższy przepis przesądzał, iż niezbędnym wymogiem uznania za domownika w sensie tego przepisu jest m.in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym, ("... a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania."). Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1988 r. Nr 2, poz. 10 ze zm.) precyzowało natomiast w § 2 ust. 2 pkt 1, że praca domownika w gospodarstwie rolnym nie stanowiła głównego źródła utrzymania, jeśli domownik kształcił się w szkole ponadpodstawowej. Zatem, według stanu prawnego obowiązującego do końca 1990 r., skarżąca nie mogła być uznana za domownika w rozumieniu art. 2 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy ubezpieczeniowej, ponieważ z akt sprawy bezspornie wynika, że w przedmiotowym okresie od 1984 r. do 1988 r. kształciła się w szkole ponadpodstawowej. Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 marca 1983r. pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej lub wyższej wykluczało możliwość uznania, iż praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi główne źródło utrzymania. Skoro, w świetle obowiązujących w czasie wykonywania przez skarżącą pracy w gospodarstwie rolnym przepisów, nie był ona domownikiem to okresu jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od [...] marca 1986 r. do [...] września 1988 r. nie można uwzględniać przy ustalaniu uprawnień związanych z uposażeniem. Odmowa wliczenia skarżącej okresu pracy w gospodarstwie rolnym do wysługi lat jest więc zasadna. Należy zaznaczyć, że podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok z dnia 2 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2145/06 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wyrok z dnia 10 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 459/09 (Lex nr 582924). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje stanowisko skarżącej, że domownik nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, ale wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności. Stosownie do treści art. 6 Kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w tym przepisie zasada praworządności nie pozwala organowi na działanie w granicach uznania administracyjnego w sytuacji, gdy nie wynika to jednoznacznie z przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Wskazane wyżej przepisy ustawy 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz wydanego z jej delegacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w są przepisami bezwzględnie obowiązującymi i możliwość ich zastosowania uzależniona jest od spełnienia przesłanek określonych w ich treści. Organy nie mogą zatem prowadzić postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy praca skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców w trakcie pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej stanowiła główne źródło jej utrzymania, skoro z cytowanych wyżej przepisów wynika wprost, iż praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania jeżeli domownik kształci się w szkole ponadpodstawowej lub wyższej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił. | |