II GSK 98/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Walentyna Długaszewska Protokolant Marta Zawadzka-Zasuwik po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 sierpnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 958/14 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. L. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 958/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] marca 2013 r. w W., na ul. [...], poddano kontroli drogowej samochód osobowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którego kierowcą był M. L. W trakcie kontroli stwierdzono, że przewoził zarobkowo pasażera, który poinformował kontrolujących, że zamówił taksówkę z ul. [...] w W. do [...] na ul. [...] w W. Za usługę ów pasażer uiścił opłatę w wysokości 27 zł. Kontrola została udokumentowana protokołem, którego skarżący nie podpisał. Z materiału zdjęciowego sporządzonego w czasie kontroli wynikało, że na drzwiach bocznych skontrolowanego pojazdu umieszczone zostały oznaczenia upodabniające go do taksówki, tj. napisy: "Tylko 1,80 zł/km", "[...]", "[...]" i "Najlepsza Korporacja w W.". Na dachu tego pojazdu znajdowała się natomiast lampa z napisem "TAXI". Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w dniu [...] października 2013 r. wydał decyzję, którą na podstawie art. 92a ust. 1, art. 5b, art. 18 ust. 4a i ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.; dalej: u.t.d.) oraz na podstawie lp. 1.1., 2.9., 2.10. zał. nr 3 do u.t.d., nałożył na M. L. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł w związku z: wykonywaniem transportu drogowego bez wymaganej licencji, wykonywaniem przez niego przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. oraz wykonywaniem przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że w dniu kontroli wykonywała przewóz rzeczy taksówką, do czego nie mają zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym i na co nie jest wymagana licencja, a ponadto żaden przepis prawa nie wymaga, by taksówką przewozić wyłącznie osoby. W ocenie skarżącego fakt, że kontrolowany pojazd posiada miejsca do przewozu osób nie eliminuje go jako taksówki bagażowej. Po rozpatrzeniu odwołania strony Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 pkt 43 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137, dalej p.r.d.), taksówka to pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. Zatrzymany do kontroli pojazd posiadał cechy, które upodabniały go do taksówki osobowej, z tym że przejazdu wykonywanego tym pojazdem nie można było utożsamić z przewozem taksówkowym, bo strona nie posiadała licencji na przejazd taksówką. Ponadto kontrolowany pojazd nie mógł być uznany za taksówkę bagażową, bo przepisy nie wyodrębniają już tego rodzaju pojazdu i transportu takim pojazdem, jak również nie stwierdzono tego w czasie kontroli. Zdaniem organu potwierdzeniem faktu, że M. L. wykonywał przewóz osób jest m.in. kopia paragonu fiskalnego z dnia kontroli. Dodatkowo z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że skarżący jako główny rodzaj działalności zaznaczył działalność taksówek osobowych. Zdaniem organu, jeżeli zarobkowemu przewozowi rzeczy towarzyszy przewóz pasażera, to jest to zarobkowy przewóz osób i wówczas pełne zastosowanie będzie miała ustawa o transporcie drogowym. M. L. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc ponownie, że nie ma przeszkód by przewóz rzeczy - w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. - realizować taksówką bagażową. W ramach tego przepisu ustawa nie stawia bowiem wymagań co do rodzaju środka wykonywania przewozu, poza tym, że ma być to pojazd samochodowy (lub zespół pojazdów) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Jego zdaniem, taksówka bagażowa, tj. kontrolowany pojazd, jest pojazdem samochodowym, którego dopuszczalna masa całkowita spełnia to kryterium. Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że kontrolowany pojazd, wbrew sugestiom strony, nie mógł być uznany za taksówkę bagażową, bo obowiązujące w dniu kontroli przepisy nie wyodrębniały już tego rodzaju pojazdu i transportu takim pojazdem. Skoro przepisy ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie przewidują istnienia dwóch rodzajów taksówek, a ustawa o transporcie drogowym w art. 6 mówi o wymogu posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, Sąd I instancji uznał, że skarżący wykonywał transport drogowy taksówką, do świadczenia którego uprawnia dopiero posiadanie licencji, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.t.d. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie wykonywał przewozu drogowego taksówką bagażową, nie mógł więc dokonywać przewozu rzeczy. Ponadto przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. mówi o niezarobkowym przewozie rzeczy, a podczas kontroli zabezpieczony został wydruk z kasy fiskalnej za ostatni odbyty kurs. Podczas kontroli przewożony był przez kierowcę pasażer, taksometr wyświetlał opłatę za kurs w wysokości 27 zł. Ponadto art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. ma wyłącznie zastosowanie w przypadku przewozu rzeczy, a nie osób jak miało to miejsce w niniejszym przypadku. Dodatkowym potwierdzeniem zasadności przyjętego rozumowania był fakt podpisania umowy o współpracę z firmą G., od której skarżący otrzymuje zlecenia na wykonanie usługi. M. L. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1) mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez całkowite pominięcie podniesionego przez stronę w toku postępowania zasadniczego faktu, że zajmuje się wykonywaniem przewozu rzeczy taksówką (taxi bagażowe), jak również niezbadanie sprawy w tym zakresie, 2) mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, jakoby nic nie świadczyło o wykonywaniu przez skarżącego przewozu rzeczy, w sytuacji gdy świadczyło o tym jego przesłuchanie, a nadto przy jakiejkolwiek innej okazji nie ustalono, by skarżący nie przewoził bagażu, 3) mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa procesowego poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów w uznaniu, że z umowy o współpracy z G. oraz z treści paragonu fiskalnego miałoby wynikać, że strona wykonywała przewóz osób, podczas gdy ww. umowa w praktyce pozwalała na wybieranie i podejmowanie kursów bagażowych, zaś treść paragonu fiskalnego nie przesądza o rodzaju usługi, a tylko przytacza jeden z licznych przedmiotów działalności strony wykazanych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, pomimo że strona wykonuje tylko jeden spośród tych rodzajów działalności, a mianowicie przewóz rzeczy, 4) mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., poprzez przyjęcie, że strona obowiązana jest posiadać licencję na transport drogowy, w sytuacji, gdy strona wykonywała działalność w zakresie przewozu rzeczy taksówką (pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony), do czego nie mają zastosowania przepisy u.t.d., w tym działalność ta nie jest licencjonowana. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że nie ma podstaw by sądzić, iż art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. nie stosuje się do taksówek bagażowych. Taksówka bagażowa, tj. auto poddane kontroli, jest pojazdem samochodowym, którego dopuszczalna masa całkowita spełnia podane w tym przepisie kryterium. Poza tym, żaden przepis nie wymaga, by taksówką przewozić wyłącznie osoby. Wobec tego konstytucyjna i ustawowa zasada swobody podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej pozwala na działanie taksówek bagażowych. W konsekwencji, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., przewóz rzeczy taksówką bagażową nie podlega przepisom ustawy, a zatem dla realizacji tego przewozu nie jest wymagana licencja. Tym samym przewóz taksówką bagażową nie może się spotkać z sankcją finansową za "brak wymaganej licencji", na podstawie załącznika 3 do u.t.d. lp. 1.1. Zdaniem skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy zawiera luki, albowiem mimo przypisywania stronie przewozu osób, fakt przewożenia ludzi nie został wykazany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do stwierdzenia, że nałożenie na skarżącego kar nie było prawidłowe, gdyż jego działalność obejmowała przewóz rzeczy taksówką bagażową (pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony), do której w ogóle nie miały zastosowania przepisy u.t.d. – na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. M. L. zarzucił Sądowi I instancji akceptację błędnych ustaleń, zgodnie z którymi nic nie świadczyło o tym, że w istocie wykonywał on przewóz rzeczy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z tym zarzutem skarżącego nie można się zgodzić. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że odpowiedzialność za naruszenie warunków wykonywania przewozu jest odpowiedzialnością za konkretne, rzeczywiste działania. Rzeczywistość działania ocenia się zaś na podstawie ustaleń faktycznych, dotyczących konkretnego przewozu. Czyniąc ustalenia faktyczne organ poddał ocenie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, tj.: protokół kontroli wraz z załącznikami, protokół przesłuchania M. L., notatkę urzędową funkcjonariusza Policji z dnia [...] marca 2013 r., dokumentację fotograficzną, świadectwo legalizacji taksometru. Odnośnie do protokołu kontroli, trzeba stwierdzić, że protokół sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wizji zdarzeń, jest w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., dokumentem urzędowym (tak też NSA w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1491/14). Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy w zakresie jego działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z protokołu kontroli przewozu dokonanego przez M. L. w dniu [...] marca 2013 r. wynika, że wykonywał on "transport drogowy taksówką", zaś w czasie przesłuchania skarżący sam przyznał (co wynika z protokołu przesłuchania świadka), że kontrola drogowa została dokonana w czasie wykonywania przez niego usługi przewozu osób z bagażem. Z powyższego wynika jednoznacznie, że istniały podstawy do przyjęcia, iż w rozpoznawanej sprawie przewóz osób miał miejsce, zaś okoliczność, że przewożona osoba miała ze sobą bagaż, nie może świadczyć, jak chce tego autor skargi kasacyjnej, że sporny przewóz dotyczył wyłącznie rzeczy. Należy ponadto zaznaczyć, że odmowa podpisania protokołu kontroli przez kontrolowanego, nie pozbawienia go doniosłości dokumentu urzędowego, jeżeli kontrolowany – jak w tym przypadku – brał udział w czynnościach kontrolnych i umożliwiono mu przedstawienie swoich uwag co do sposobu, warunków i wniosków z kontroli. Nie jest również prawidłowe stanowisko skarżącego, zgodnie z którym załącznik do protokołu kontroli, w którym stwierdzono wykonywanie transportu drogowego "taksówką osobową", nie mógł stanowić dowodu, gdyż załącznik do protokołu "nie ma żadnej wartości formalnej". W tym zakresie trzeba zaznaczyć, że wzór protokołu kontroli stanowi załącznik nr I do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2009 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz. U. z dnia 7 września 2009 r.) wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego, tj. art. 89 ust. 5 pkt 2-4 u.t.d. Omawiany protokół wraz z załącznikiem spełnia wymogi określone tym rozporządzeniem i trudno odmówić mu mocy dowodowej, mimo odmowy jego podpisania przez kontrolowanego – z przyczyn już wyżej opisanych. Obalenie ustaleń protokołu kontroli, jako dokumentu urzędowego, jest możliwe i, stosownie do art. 76 § 3 k.p.a., wymaga przedstawienia przez stronę stosownych dowodów. Takich dowodów jednak w sprawie nie przedstawiono. Oświadczenia dotyczące przyjmowania przez skarżącego jedynie zleceń przewozu bagażu ewentualnie pozostającego podczas jazdy pod pieczą właściciela nie mogły zostać uznane za wystarczające. Fakt przewozu bagażu pasażerów nie był zresztą nigdy przez organ ani Sąd I instancji kwestionowany. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Co więcej, z ustaleniami wynikającymi z protokołu kontroli oraz z przesłuchania świadka koresponduje sporządzona również w dniu [...] marca 2013 r. notatka urzędowa dokonującego kontroli funkcjonariusza Policji. Z notatki tej wynika, że podczas spornej kontroli skarżący przewoził jednego pasażera, który oświadczył, iż zamówił taksówkę z ul. [...] w W. do [...] na ul. [...] w W., a za usługę uiścił opłatę w wysokości 27 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione dowody wystarczająco wykazują, że w czasie kontroli miał miejsce przewóz osób. Z tej przyczyny organ prawidłowo uznał kontrolowany przewóz za transport drogowy osób, a zatem chybiony jest zarzut zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o transporcie drogowym - z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).