VI SA/Wa 1011/14
WyrokWSA w Warszawie2014-08-19
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Andrzej Czarnecki, Pamela Kuraś-Dębecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowy nazwane przez strony 'umowami o dzieło', dotyczące tłumaczenia tekstów, powinny być traktowane jako umowy o dzieło, czy jako umowy zlecenia w kontekście obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowe dla rozróżnienia umowy o dzieło od umowy zlecenia jest to, czy umowa prowadzi do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (dzieło), czy też jest umową o staranne działanie (zlecenie). W przypadku tłumaczenia tekstów technicznych i gospodarczych, które miało charakter powtarzalny i nie prowadziło do stworzenia nowego, unikalnego dzieła, lecz jedynie wiernego oddania treści, sąd uznał, że umowy te nosiły charakter umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu, co skutkowało obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ o objęciu uczestniczki postępowania obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Uczestniczka wykonywała tłumaczenia na rzecz skarżącej firmy na podstawie umów nazwanych 'umowami o dzieło'. Skarżąca kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że umowy te były umowami o dzieło, a nie umowami zlecenia, co wyłączałoby obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd rozpatrywał, czy charakter wykonywanych tłumaczeń uzasadniał kwalifikację umów jako umów o dzieło.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant ref. staż. Agata Próchniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. L., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą: R. w W. (dalej skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej OW NFZ) z [...] lipca 2013 r. orzekającą o uznaniu N. Ż. (dalej uczestniczka postępowania) za objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zwartych z płatnikiem (skarżącą) umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym oraz prawnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W., pismem z 27 marca 2013 r., zwrócił się, w trybie art. 109 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach, do Dyrektora [...] OW NFZ o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym uczestniczki postępowania. W uzasadnieniu poinformował o wynikach kontroli przeprowadzonej w firmie skarżącej (biuro tłumaczeń) w zakresie m.in. prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Kontrolą objęto okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2009 r. W wyniku kontroli ZUS ustalił, że płatnik składek w okresie objętym kontrolą nie zgłosił uczestniczki do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na rzecz płatnika składek na podstawie umów cywilnoprawnych, zawartych w zakresie czynności polegających m.in. na tłumaczeniu tekstów i umów, korekcie tekstów, opracowaniu graficzno-kontekstowym zleconych pomocy graficznych.
Według ustaleń kontroli, płatnik zawierał umowy cywilnoprawne, nazwane "umowami o dzieło" z osobami wykonującymi czynności polegające na m.in. na tłumaczeniu tekstów, a w zwykłym tłumaczeniu tekstu tłumacz nie tworzy żadnego dzieła, lecz tylko dokonuje zwykłej czynności translatorskiej (por. protokół kontroli w aktach administracyjnych sprawy).
Dyrektor [...] OW NFZ, na podstawie zgromadzonych dokumentów, decyzją z [...] lipca 2013 r. orzekł, że uznaje uczestniczkę za objętą obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania zawartych z płatnikiem (skarżącą) umów, co do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o umowie zlecenia w okresie:
9 stycznia 2007 r. (umowa z 9 stycznia 2007 r.),
od 10 lutego 2007 r. do 14 lutego 2007 r. (umowa nr [...]),
od 15 lutego 2007 r. do 16 lutego 2007 r. (umowa nr [...]),
od 5 marca 2007 r. do 6 marca 2007 r. (umowa nr [...]),
od 17 kwietnia 2007 r. do 27 kwietnia 2007 r. (umowa nr [...]),
od 8 maja 2007 r. do 10 maja 2007 r. (umowa nr [...]),
od 10 maja 2007 r. do 21 maja 2007 r. (umowa nr [...]),
od 3 czerwca 2007 r. do dnia 27 czerwca 2007 r. (umowa nr [...]),
od 2 lipca 2007 r. do 12 lipca 2007 r. (umowa nr [...]),
od 16 lipca 2007 r. do 31 lipca 2007 r. (umowa nr [...]).
Od ww. decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając jej niezgodność z prawem, a w szczególności:
1) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e w związku z art. 69 § 1 ustawy o świadczeniach, polegające na błędnym przyjęciu, że T. S. (uczestniczka - omyłkowo wskazano "T. S." zamiast "N. Ż.") podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie umowy zlecenia, mimo że tłumaczenia wykonywane przez tłumacza odbywały się w ramach zawartej umowy o dzieło,
2) naruszenie art. 627 oraz art. 734 k.c. przez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że obowiązki powierzone tłumaczowi w oparciu o przedłożoną umowę oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazują na to, że zawarta umowa wbrew swojej nazwie, była umową zlecenia, a nie umową o dzieło,
3) błędną interpretację pojęcia przedmiotu umowy o dzieło poprzez przyjęcie, że tłumaczenie nie jest dziełem,
4) błędną interpretację charakteru umowy zawieranej pomiędzy tłumaczem a skarżącą poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa umowa nie jest umową rezultatu,
5) błędną interpretację pojęcia umowa o dzieło i przypisanie jej aspektów umowy zlecenia w oparciu o stwierdzenie, że skarżąca kilkukrotnie zamawiała wykonanie tłumaczeń u tego samego tłumacza,
6) sprzeczność ustaleń faktycznych Dyrektora [...] OW NFZ z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażające się w przyjęciu błędnego ustalenia, że do wykonania umowy między skarżącą i tłumaczem wystarczające jest staranne działanie, a nie osiągnięcie określonego rezultatu w postaci dobrego, wolnego od wad tłumaczenia,
7) art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń faktycznych,
8) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji, przez co naruszono także naczelne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 10 k.p.a.
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazaną na wstępie decyzją z [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z [...] lipca 2013 r.
W uzasadnieniu organ II instancji m.in. powołał się na treść art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż uczestniczka zawierała umowy ze skarżącą, nazwane przez strony "umowami o dzieło" w następujących okresach: 9 stycznia 2007 r., od 10 lutego 2007 r. do 14 lutego 2007 r. (umowa nr [...]), od 15 lutego 2007 r. do 16 lutego 2007 r. (umowa nr [...]),od 5 marca 2007 r. do 6 marca 2007 r. (umowa nr [...]), od 17 kwietnia 2007 r. do 27 kwietnia 2007 r. (umowa nr [...]), od 8 maja 2007 r. do 10 maja 2007 r. (umowa nr [...]), od 10 maja 2007 r. do 21 maja 2007 r. (umowa nr [...]), od 3 czerwca 2007 r. do dnia 27 czerwca 2007 r. (umowa nr [...]), od 2 lipca 2007 r. do 12 lipca 2007 r. (umowa nr [...]) oraz od 16 lipca 2007 r. do 31 lipca 2007 r. (umowa nr [...]). Przedmiotem umów było "tłumaczenie tekstów" (bez sprecyzowania o jaki/ile konkretnie tekst chodzi). W umowach określono wynagrodzenie w konkretnej kwocie.
Następnie Prezes NFZ odniósł do argumentacji zawartej w piśmie pełnomocnika skarżącej z 24 kwietnia 2013 r. W piśmie podtrzymano stanowisko płatnika składek prezentowane podczas kontroli przeprowadzonej przez ZUS, zgodnie z którym, zawarte umowy o dzieło z tłumaczami (m.in. uczestniczką) są nimi w rzeczywistości, ponieważ potwierdzają te wszystkie istotne warunki umowy o dzieło, między innymi nacisk na osiągnięcie określonego rezultatu, z którego dana osoba była rozliczana, będącego podstawą wypłaty wynagrodzenia. Według opinii pełnomocnika, firma skarżącej powierzając tłumaczowi tłumaczenie konkretnego tekstu, zawsze kładła nacisk na określony rezultat umowy o dzieło, czyli na dobre tłumaczenie wolne od wad. Ponadto pełnomocnik płatnika składek wskazał, iż celem tych umów nie były czynności starannego działania, lecz osiągnięcie końcowego efektu w postaci prawidłowo przetłumaczonego tekstu.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 734 § 1 oraz art. 627 k.c. Wskazał, że w judykaturze przyjmuje się, iż umowa zlecenia to umowa o świadczenie usług, a umowa o dzieło to umowa polegająca na wykonywaniu usług (umowa rezultatu). Kryterium pozwalającym odróżnić umowę o dzieło od umowy zlecenia jest również możliwość poddania umówionego rezultatu dzieła sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. Wypełnianie zadań w ramach przedmiotowych umów nazwanych "umowami o dzieło", tj. tłumaczenie tekstów, korekta tekstów, nie może zostać zakwalifikowane jako umowa o dzieło, gdyż polegały one na dokonywaniu czynności z należytą starannością. Sporne umowy były nakierowane na podjęcie działań i dokonywanie określonych czynności przez uczestniczkę. Natomiast przedmiotem umowy o dzieło może być dzieło materialne (rzecz określona co do tożsamości, powstała jako rezultat indywidualnej działalności twórczej przyjmującego zamówienie) oraz dzieło niematerialne (np. utwór w rozumieniu prawa autorskiego).
W konkluzji Prezes NFZ podzielił argumentację organu I instancji, iż w niniejszym przypadku wykonywania czynności tłumaczenia tekstu nie występuje żaden rezultat wyrażony w jakiejkolwiek postaci. Jest to wyłączenie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanej wiedzy, ma rzetelnie dokonać tłumaczenia. Przyjmujący zamówienie zobowiązywał się jedynie do starannego przeprowadzenia wszystkich niezbędnych czynności, nie przyjmując na siebie odpowiedzialności za ich rezultat. Także płatnik składek nie sprawował nad wykonywaniem umów żadnego nadzoru merytorycznego. Ponadto umowy zawarte między uczestniczką a skarżącą były powtarzalne w poszczególnych miesiącach. Na poparcie swojego stanowiska organ II instancji powołał się na wyroki Sądu Najwyższego: z 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00, z 25 listopada 2010 r., sygn. akt I CSK 703/09, z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II UK 315/10, z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12, a także na wyrok Sądu Apelacyjnego (błędnie podano "Administracyjnego") w W. z [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...].
Na powyższą decyzję Prezesa NFZ skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji niezgodność z prawem, a w szczególności:
1) naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez dokonanie przez organy NFZ jednostronnej, arbitralnej kwalifikacji charakteru umów zawieranych pomiędzy skarżącą a tłumaczem,
2) naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e w związku z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, polegającym na błędnym przyjęciu, że uczestniczka podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie umowy zlecenia, mimo iż tłumaczenia wykonywane przez tłumacza odbywały się w ramach zawartej umowy o dzieło,
3) naruszenie art. 627 oraz art. 734 k.c. przez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że obowiązki powierzone tłumaczowi w oparciu o przedłożoną umowę oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazują na to, iż zawarta umowa wbrew swojej nazwie, była umową zlecenia, a nie umową o dzieło,
4) błędną interpretację pojęcia przedmiotu umowy o dzieło poprzez przyjęcie, że tłumaczenie nie jest dziełem,
5) błędną interpretację charakteru umowy zawieranej pomiędzy tłumaczem a skarżącą poprzez przyjęcie, iż przedmiotowa umowa nie jest umową rezultatu,
6) błędną interpretację pojęcia umowa o dzieło i przypisanie jej aspektów umowy zlecenia w oparciu o stwierdzenie, że skarżąca kilkukrotnie zamawiała wykonanie tłumaczeń u tego samego tłumacza,
7) sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażające się w przyjęciu błędnego ustalenia, że do wykonania umowy między stroną, a tłumaczem wystarczające jest staranne działanie, a nie osiągnięcie określonego rezultatu w postaci dobrego, wolnego od wad tłumaczenia,
8) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji poczynienie błędnych ustaleń mających wpływ na wynik sprawy,
9) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie wydanej decyzji przez co naruszono także naczelne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 10 k.p.a.,
10) naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż korespondencja biura tłumaczeń z innymi tłumaczami, z którymi zawierano umowy na wykonanie tłumaczenia, tworzące analogiczny stosunek prawny, nie może być dowodem w sprawie w sytuacji, w której skarżąca jako przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą w sposób zorganizowany, ciągły i powtarzalny.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i ustalenie, że uczestniczka nie jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu zawartych ze skarżącą umów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I Instancji, a także stwierdzenie, iż ww. decyzje nie podlegają wykonaniu, jak również zasądzenie kosztów postępowania, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa procesowego.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła w szczególności, że podstawowe znaczenie w sprawie ma ustalenie, czy umowa zawierana pomiędzy skarżącą a tłumaczem była umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, czy też umową o dzieło. W ocenie skarżącej zarówno treść umowy zawieranej pomiędzy biurem tłumaczeń i tłumaczem, jak i okoliczności faktyczne występujące w toku wykonania umowy jednoznacznie wskazują na to, że charakter relacji pomiędzy zamawiającym (biurem tłumaczeń) a wykonawcą przyjmującym zamówienie (tłumaczem) był właściwy dla umowy o dzieło. Zawarta umowa miała przynieść skutek w postaci konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, tj. dobrze przetłumaczonego tekstu, wolnego od wad indywidualnie oznaczonego rezultatu - dzieła, do tego skutku zmierzały strony w toku wykonania umowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik skarżącej przy piśmie procesowym z 6 sierpnia 2014 r. na poparcie swojego stanowiska przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w W. z [...] czerwca 2014 r. z uzasadnieniem (sygn. akt [...]), wydany w wyniku odwołania skarżącej od decyzji ZUS, w którym Sąd ten na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego (w tym m.in. korespondencji mailowej pomiędzy biurem tłumaczeń a tłumaczami, zeznań świadków) ustalił, że umowy zawierane pomiędzy biurem tłumaczeń a tłumaczami maja charakter umów o dzieło i w konsekwencji zmienił decyzje ZUS. Jednocześnie pełnomocnik podniósł, że NFZ nie poczynił w niniejszej sprawie własnych ustaleń, lecz w całości oparł się na materiale zebranym przez ZUS, pomijając wolę stron nawiązujących konkretny rodzaj stosunku prawnego, charakter (istotę) umów zawieranych w myśl art. 627 – art. 646 k.c. oraz złożone w sprawie wyjaśnienia.
|Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: |
| |
|Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie |
|noszą znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami |
|administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.). |
|Istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowej oceny stanowiska organu co do występowania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego |
|uczestniczki w czasie wykonywania umów cywilnoprawnych na rzecz skarżącej we wskazanych okresach 2007 r. Od 9 stycznia 2007 r. do 31 |
|lipca 2007 r. uczestniczka zawarła ze skarżącą 10 umów (nazwanych umowami o dzieło), na podstawie których zobowiązała się jako |
|wykonawca wykonać (z wykorzystaniem swoich narzędzi i materiałów) dla skarżącej jako zamawiającego, dzieło w postaci tłumaczenia |
|tekstów. Umowy nie precyzowały liczby i rodzaju tekstów. Wskazywały natomiast daty rozpoczęcia oraz zakończenia i dostarczenia dzieła, |
|wysokość wynagrodzenia brutto za wykonane dzieło, a także termin jego zapłaty (por. np. umowa o dzieło nr [...]). Do każdej umowy |
|uczestniczka wystawiała rachunek. Tylko jedna z 10 umów zawartych pomiędzy uczestniczką i skarżącą (umowa z 9 stycznia 2007 r.) |
|wskazywała, że chodzi o tłumaczenie z języka polskiego na język rosyjski. |
|Przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach stanowi, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby |
|spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami wykonującymi pracę |
|na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego|
|(k.c.) dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi. |
|Z kolei zgodnie z art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub |
|innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i |
|odprowadza zamawiający. |
|Jednocześnie do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, na podstawie art. 750 k.c., stosuje się |
|odpowiednio przepisy o zleceniu. |
|Oznacza to, że sam fakt nazwania umowy między jej stronami "umowa o dzieło" nie przesadza o jej charakterze. Decydująca jest treść |
|zawartej umowy. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy. |
|W myśl art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla |
|dającego zlecenie. Stosownie zaś do treści art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania |
|oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. |
|W praktyce obrotu gospodarczego przyjmuje się, że w odróżnieniu od umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług, umowa o dzieło wymaga,|
|by czynności przyjmującego zamówienie (najczęściej nazywanego w umowie o dzieło – "wykonawcą") doprowadziły do konkretnego, |
|indywidualnie oznaczonego rezultatu. Wówczas sporządzenie określonego tłumaczenia można uznać za dzieło, pod warunkiem, że zapisy umowy|
|o dzieło spełniałyby warunki umowy rezultatu. |
|Istotą umowy o dzieło jest zatem osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej. |
|Umowa zlecenia jest z kolei umową starannego działania, w której co prawda rezultat może być przedmiotem starań, lecz nie daje się z |
|góry przewidzieć, a często nie sposób określić, w jakim stopniu zostanie osiągnięty. Dlatego też w umowie zlecenia rezultat nie został |
|objęty treścią świadczenia. Zaakcentować należy, że zasadniczo w treści umowy o dzieło istnieje konieczność opisania rezultatu, |
|ponieważ to rezultat kreuje stosunki zobowiązaniowe między stronami tej umowy. |
|Zarówno w judykaturze, jak i w literaturze wskazuje się, że kwestia prawidłowej kwalifikacji umowy może być w praktyce znacznie |
|utrudniona, albowiem o ile w odniesieniu do prostych sytuacji faktycznych i prawnych nazwanie faktycznej umowy o dzieło w inny sposób |
|nie powoduje wielkich trudności w ustaleniu rzeczywistej konstrukcji umowy, o tyle w wypadku umów bardziej złożonych zasadne jest |
|rozważenie, czy wola stron w tym zakresie (nazwanie umowy w określony sposób, odesłanie do określonych przepisów) nie powinna być |
|podstawą rozstrzygnięcia wątpliwości (tak m.in. G. Kozieł /w:/ A. Kidyba (red.), Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. |
|Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część szczególna, LEX 2010, komentarz do art. |
|627 k.c., t. 36). |
|Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do |
|zapłaty wynagrodzenia. Elementami przedmiotowo istotnymi umowy o dzieło są określenie dzieła, do którego wykonania zobowiązany jest |
|przyjmujący zamówienie, a także, z uwzględnieniem regulacji art. 628 w zw. z art. 627 k.c., wynagrodzenia, do którego zapłaty |
|zobowiązany jest zamawiający. Umowa o dzieło jest umową o "rezultat usługi". Rezultat, o który umawiają się strony, musi być |
|obiektywnie osiągalny i w konkretnych warunkach pewny. Celem umowy o dzieło nie jest bowiem czynność (samo działanie) lub zaniechanie, |
|które przy zachowaniu określonej staranności prowadzić ma do określonego w umowie rezultatu, lecz samo osiągnięcie tego rezultatu, |
|pozostające poza zakresem obowiązków świadczącego. Przy umowie o dzieło chodzi o coś więcej, o osiągnięcie określonego rezultatu, |
|niezależnie od rodzaju i intensywności świadczonej w tym celu pracy i staranności. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie, w wypadku|
|nieosiągnięcia celu umowy, jest więc odpowiedzialnością za nieosiągnięcie określonego rezultatu, a nie za brak należytej staranności. |
|Przedmiotem umowy o dzieło, w ujęciu Kodeksu cywilnego, jest więc przyszły, z góry określony, samoistny, materialny lub niematerialny, |
|lecz obiektywnie osiągalny i w danych warunkach pewny rezultat pracy i umiejętności przyjmującego zamówienie, którego charakter nie |
|wyklucza możliwości zastosowania przepisów o rękojmi za wady (por. A. Brzozowski /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część|
|szczegółowa, Tom 7, wydanie 3, pod red. J. Rajskiego, Wydawnictwo C.H. Beck - Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2011, s. 390-391). |
|Skoro w myśl art. 750 k.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o |
|zleceniu, to ustalenie, że jakaś konkretna umowa i stosunek zobowiązaniowy jest "umową o świadczenie usług, która nie jest regulowana |
|innymi przepisami" - pociąga za sobą obowiązek wykonania nakazu z art. 750 k.c., a więc obowiązku odpowiedniego zastosowania przepisów |
|o zleceniu. Przy czym należy wskazać, że subsumcja zawartej umowy pod przepis art. 750 k.c. nie czyni takiej umowy umową zlecenia w |
|rozumieniu art. 734 k.c. (vide: L. Ogiegło /w:/ System prawa prywatnego, Prawo zobowiązań - część szczegółowa, Tom 7, s. 573 i nast.). |
|Istotna przesłanka zastosowania art. 750 k.c. wyraża się w tym, że umowa o świadczenie usług nie może być umową, której celem byłoby |
|osiągnięcie rezultatu, pozwalającego na jej zakwalifikowanie, jako umowy o dzieło. Innymi słowy, umowy o osiągnięcie rezultatu |
|stanowiącego dzieło, w rozumieniu przepisów art. 627 i nast. k.c. dotyczących umowy o dzieło, nie mogą zostać zakwalifikowane jako |
|umowy o świadczenie usług. Oznacza to, że z zakresu art. 750 k.c. wyłączone są nie tylko umowy o dzieło, ale także inne umowy nazwane, |
|których celem jest osiągnięcie określonego rezultatu, zarówno takie, do których przepisy o umowie o dzieło znajdują odpowiednie |
|zastosowanie, jak i takie, które mają regulację ustawową niezawierającą takiego odesłania. |
|Wyłączone spod dyspozycji art. 750 k.c. są również umowy nienazwane, których istota wykazuje zbieżność z umową o dzieło, uzasadniającą |
|stosowanie przepisów o tej umowie w drodze analogii (np. nieodpłatne wykonanie dzieła). Także w przypadku tzw. umów mieszanych, przepis|
|art. 750 k.c. znajduje zastosowanie w zakresie, w jakim umowa dotyczy świadczenia usług, nieuregulowanych innymi przepisami, albo do |
|których nie znajdą zastosowania w drodze analogii przepisy odnoszące się do którejkolwiek umowy nazwanej, mającej za przedmiot |
|świadczenie usług. Dotyczy to zarówno umów, których przedmiotem jest zobowiązanie do świadczenia usług, obejmujących dokonywanie |
|czynności faktycznych i prawnych (por. m.in. M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 692), |
|jak i umów łączących elementy umowy o świadczenie usług z elementami umowy o dzieło. |
|Istota umowy zlecenia, w świetle art. 734 k.c. i nast., wyraża się natomiast w tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do |
|dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Umowę zlecenia zalicza się przy tym do zobowiązań tzw. starannego |
|działania, a nie zobowiązań rezultatu. Chociaż sama definicja zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania |
|czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu |
|należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. |
|Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. |
|Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy |
|wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, |
|czy też nie. |
|Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił, że uczestniczka przyjęła |
|zamówienia polegające na tłumaczeniu testów z języka obcego. Jak wynika z ww. pisma z 24 maja 2013 r., otrzymywała od skarżącej |
|zapytania dotyczące tłumaczenia konkretnych tekstów, i jeśli dysponowała czasem, wiedzą i praktyką, zawierała ze skarżącą umowę na |
|wykonanie tłumaczenia nazywaną umową o dzieło. Tłumaczenie wykonywała samodzielnie w swoim mieszkaniu. Jeżeli biuro tłumaczeń wnosiło |
|uwagi do tłumaczenia, to dokonywała jego korekty lub uzupełnienia. Tłumaczenia uczestniczki dotyczyły m.in. kwestii technicznych i |
|gospodarczych (np. informacja o zastosowaniu, sposobie użycia, składowaniu i transporcie mocnego kleju elastycznego firmy S. S.A., |
|oferta produktowa rekuperatora krzyżowego do central NVS, kontrakt pomiędzy spółką P. S.A. i A. Sp. z o.o.). |
|W ocenie Sądu, sporządzenie tego rodzaju tłumaczeń w opisanej wyżej formie nie stanowiło umowy o dzieło, gdyż w tak określonym zakresie|
|czynności, do wykonywania których zobowiązała się uczestniczka, nie występuje żaden dodatkowy rezultat ucieleśniony w postaci w pełni |
|autorskiego i twórczego tłumaczenia tekstu, jego nowej jakości lub interpretacji, jak to ma miejsce przykładowo przy tłumaczeniu dzieł |
|literatury pięknej. W analizowanym przypadku, z uwagi na ramowy, a nie indywidualny charakter współpracy uczestniczki z biurem |
|tłumaczeń skarżącej, jak również rodzaj przekazywanych do tłumaczenia tekstów (w istocie dokumentów techniczno-handlowych), rolą |
|tłumacza było jak najwierniejsze oddanie ich treści w innym języku, a zatem jedynie ich ścisłe (precyzyjne) odwzorowanie. Taki zakres |
|tłumaczenia nie rożni się w istocie od tłumaczenia słownego np. symultanicznego, gdyż nakierowany jest na osiągnięcie tego samego |
|skutku, w postaci wiernego oddania treści poszczególnych wyrazów (słów) napisanych (wypowiadanych) w obcym języku, tak aby w pełni |
|oddać ich sens oraz znaczenie w postaci przetłumaczonego tekstu. |
|W ocenie Sądu powyższe stanowi wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy - uczestniczki, która stosownie do posiadanej wiedzy, w |
|ramach złożonego zamówienia, miała dokonywać tłumaczenia tekstów o charakterze technicznym i gospodarczym/handlowym. Należy przy tym |
|podkreślić, iż organy administracji dowiodły, że czynności wykonywane przez tłumacza miały charakter powtarzalny, zaś dzieło powinno |
|mieć charakter indywidualny i jednostkowy. Nie mniej istotne pod względem dowodowym są wskazane w sprawie okresy współpracy |
|uczestniczki ze skarżącą, mające zdecydowanie charakter zlecenia niż dzieła, z uwagi na krótkie terminy poszczególnych zamówień na |
|tłumaczenie (z reguły kilka, kilkanaście dni). W tym przypadku elementem przedmiotowo istotnym umów było działanie w celu osiągnięcia |
|skutku w postaci prawidłowego dokonywania czynności, a nie zrealizowanie rezultatu. Umowy te były nakierowane na podjęcie wymienionych |
|w nich działań i dokonywanie określonych czynności przez uczestniczkę, należy zatem podzielić pogląd, iż pracy tłumacza w rozpatrywanej|
|sprawie nie można przypisać cech dzieła poprzez stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w jakiej dotychczas ono nie istniało. |
|Dodatkowo dzieło zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego |
|zweryfikowania po wykonaniu. Tej cechy ww. umowy nie posiadały. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych |
|bieżąco wyznaczanych rezultatów w postaci tłumaczenia tekstów, bez należytej ich indywidualizacji (por. ww. umowy w aktach |
|administracyjnych). Tego rodzaju czynności są charakterystyczne dla umowy o świadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego |
|działania – starannego i cyklicznego wykonywania umówionych czynności. Przede wszystkim zaś istotną cechą odróżniającą umowę zlecenia |
|od umowy o dzieło, stanowiącą element konstytutywny tej ostatniej, jest odpowiedzialność za wady dzieła (por. art. 627 i nast. k.c.). |
|Materiał dowodowy tej sprawy, ani przyjęte przez organy wydające decyzje w sprawie ustalenia fatycznie nie dają możliwości |
|zweryfikowania, w jakich sytuacjach wystąpiłyby wady w "dziele" wytworzonym przez uczestniczkę. |
|Nadto z materiałów sprawy wynika, że wynagrodzenie przysługujące uczestniczce określano w umowach jeszcze przed osiągnięciem wymiernego|
|rezultatu w postaci przetłumaczonego tekstu. |
|Organy obu instancji słusznie oceniły, że w tej sytuacji ze względu na swój charakter / określenie zakresu realizacji usług tłumaczenia|
|tekstów ze wskazaniem daty rozpoczęcia i zakończenia świadczenia usług, wynagradzania za pracę, umowy te nosiły charakter umów o |
|świadczenie usług - umów zlecenia, określonych w art. 734-750 k.c., a nie umów o dzieło, których cechy określone są w art. 627-646 k.c.|
|Zatem organy dokonały prawidłowej interpretacji charakteru przedmiotowych umów oraz prawidłowo zastosowały art. 66 ust. 1 ustawy o |
|świadczeniach uznając, że uczestniczka podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba spełniająca warunki do objęcia |
|ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, ponieważ wykonywała pracę na podstawie innej umowy o świadczenie |
|usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (por. wyrok wojewódzkiego Sądu |
|Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2013 r., VI SA/Wa 106/13, jak również istotny dla orzekania w niniejszej sprawie wyrok tego|
|Sądu z 28 maja 2014 r., VI SA/Wa 3519/13). Należy też dodać, że w świetle przepisów o świadczeniach z zasady ubezpieczeniem zdrowotnym |
|objęte zostały wszystkie tytuły prawne, na podstawie których osoba fizyczna świadczy na rzecz innego podmiotu czynności za określonym |
|wynagrodzeniem (umowa o pracę, agencyjna, zlecenia, o świadczenie usług, etc.). Wyjątkiem od tej zasady jest wykonywanie umowy o dzieło|
|i jako wyjątek wymaga precyzyjnego i jednoznacznego stosowania przepisów prawa. W odniesieniu do ww. umów zawieranych przez skarżącą z |
|uczestniczką przepisy te, szeroko wyżej przytaczane, nie pozwalają zaliczyć tych umów do kategorii umów o dzieło. |
|Powyższe względy natury merytorycznej, analizowane w okolicznościach /uwarunkowaniach/ stanu faktycznego niniejszej sprawy, |
|zadecydowały o stanowisku i sposobie wyrokowania przez Sąd w tej sprawie, niezależnie od zapatrywań i poglądów wynikających z |
|przedłożonego do akt przez pełnomocnika skarżącej przy ww. piśmie z 6 sierpnia 2014 r. wyroku Sądu Okręgowego w W. z [...] czerwca 2014 |
|r., którym tut. Sąd nie jest związany. |
|Mając to wszystko na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.|
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło