IV SA/Po 530/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Tomasz Grossmann (spr.) NSA Grażyna Radzicka Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego H. S. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Prawomocnym wyrokiem z 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 910/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę H. S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z [...] lipca 2013 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2013 r., nr [...], odmawiającą wymeldowania A. S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Dnia [...] lutego 2014 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął kolejny wniosek H. S. (dalej jako: "Wnioskodawca" lub "Skarżący"), datowany na dzień 16 lutego 2013 r., o "przemeldowanie" A. S. do miejsca zamieszkania żony, ul. [...], u której zamieszkuje od kwietnia 2010 r. Wnioskodawca zaznaczył, że po raz trzeci zwraca się do organu w tej sprawie. Postanowieniem z [...] lutego 2014 r., nr [...], Prezydent [...] (dalej: "Prezydent Miasta" lub "organ I instancji") – z powołaniem się na art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") – odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie A. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji przywołał obie wcześniejsze, ww. decyzje w przedmiocie odmowy wymeldowania, a następnie wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy tym za "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, bądź gdy kierowane do administracji publicznej żądanie dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). Organ zastrzegł, że o tożsamości sprawy można mówić jedynie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Na tym tle organ I instancji ocenił, że żądanie Wnioskodawcy dotyczy sprawy, która już została ostatecznie rozstrzygnięta. Wnioskodawca wnosząc o wymeldowanie brata z przedmiotowego lokalu nie podał nowych okoliczności zmieniających stan faktyczny sprawy, stwierdzonych we wcześniejszym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w tej samej sprawie. Na skutek zażalenia Wnioskodawcy, Wojewoda Wielkopolski (dalej; "Wojewoda" lub "organ II instancji") postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r., nr [...] – z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że podziela wnioski prawne organu I instancji, który słusznie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania A. S., z uwagi na fakt, że przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta ostateczną decyzją, pozostającą w obiegu prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. S. wskazał, że w świetle przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.; dalej jako "ustawa o ewidencji ludności", w skrócie: "u.e.l.") rejestracja pobytu osób powinna być zgodna ze stanem faktycznym. Nie ma znaczenia, czy osoba meldująca się w lokalu posiada tytuł prawny do tego lokalu, bowiem jedyną przesłanką warunkującą dokonanie zameldowania jest faktyczny pobyt tej osoby w określonym lokalu. Z kolei osoba opuszczająca lokal na stałe ma obowiązek, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.e.l., wymeldować się. Skarżący podkreślił, że A. S. tego obowiązku nie dopełnił. Zatem, zdaniem Skarżącego, jego obowiązkiem, jako właściciela lokalu, było zgłoszenie, że brat zamieszkuje u żony. Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie była, w ocenie Skarżącego, nieuzasadniona i nosiła znamiona "przestępstwa administracyjnego". W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Wojewody oraz – na mocy art. 135 p.p.s.a. – poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego, Sąd doszedł do przekonania, że orzeczenia te zostały wydane z naruszeniem art. 61a k.p.a. Przepis ten w niniejszej sprawie nie powinien znaleźć zastosowania. Organy obu instancji błędnie uznały, że sprawa wszczęta na skutek aktualnie rozpoznawanego wniosku Skarżącego o wymeldowanie A. S. z [...] lutego 2013 r., jest tożsama ze sprawą zainicjowaną poprzednim wnioskiem Skarżącego (z [...] października 2012 r.), która została prawomocnie załatwiona decyzją Prezydenta Miasta z [...] czerwca 2013 r. o odmowie wnioskowanego wymeldowania, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z [...] lipca 2013 r., od której skargę, wywiedzioną przez H. S., oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 910/13 – a więc, że zachodzi "inna uzasadniona przyczyna" w rozumieniu art. 61a w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., uniemożliwiająca wszczęcie postępowania. W ocenie Sądu ww. sprawy nie są tożsame w znaczeniu, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Cytowana regulacja uzasadnia odmowę na podstawie art. 61a k.p.a. wszczęcia postępowania, które prowadziłoby do wydania kolejnej decyzji w tej samej sprawie, uprzednio zakończonej już decyzją ostateczną. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego tożsamość sprawy zachodzi w przypadku, gdy w prowadzonym postępowaniu występują te same podmioty, ten sam przedmiot i ten sam stan prawny w niezmienionym stanie faktycznym, w stosunku do postępowania już zakończonego decyzją ostateczną. Przy czym tożsamość przedmiotową należy rozumieć szerzej niż tylko jako przedmiot sprawy. Chodzi w tym wypadku zarówno o identyczny przedmiot nowej sprawy w stosunku do sprawy uprzednio ostatecznie rozstrzygniętej, jak i o tożsamość stanu prawnego tej sprawy przy niezmienionych jej okolicznościach faktycznych (zob. np. wyrok WSA z 13.08.2010 r., II SA/Łd 595/10 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: w skrócie "CBOSA" – oraz orzeczenia w nim powołane). Co do tego ostatniego aspektu – związanego z "niezmienionymi okolicznościami faktycznymi" – wskazać należy, że wykładnia przepisów ustawy o ewidencji ludności nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż ustawodawca wiąże zarówno powstanie obowiązku zameldowania, jak i konieczność wymeldowania danej osoby z miejsca stałego pobytu z upływem określonego czasu, w którym to przedziale dokonywana jest ocena bądź to powstania obowiązku rejestracji pobytu pod oznaczonym adresem, bądź to zaistnienia przesłanek warunkujących wymeldowanie danej osoby spod oznaczonego adresu. Czynności zameldowania, jak i wymeldowania mają charakter czysto ewidencyjny. Są aktem rejestracyjnym, a więc mają odzwierciedlać aktualny stan faktyczny. Muszą zatem podlegać stałej aktualizacji (zob. wyrok WSA z 31.01.2012 r., III SA/Kr 247/11, CBOSA; por. też wyroki WSA: z 30.09.2009 r., III SA/Kr 845/07 oraz z 07.02.2013 r., IV SA/Po 1028/12 – CBOSA). Wobec tego fakt złożenia przez Skarżącego, po upływie ponad 15 miesięcy od poprzedniego żądania oraz ponad 6 miesięcy od ostatniej decyzji, kolejnego wniosku o wymeldowanie – choćby nawet opartego na okolicznościach i twierdzeniach wcześniej już przez wnioskodawcę powoływanych – obligował organy administracji do ponownego ustalenia stanu faktycznego, w kontekście ustawowych przesłanek wymeldowania. Stan ten bowiem z natury rzeczy – bo z uwagi na konieczność jego badania w odniesieniu do innego przedziału czasowego niż poprzednio (tu: do okresu po dniu wydania przez Wojewodę decyzji ostatecznej z [...] lipca 2013 r.) – nie mógł być taki sam, jak ustalony w postępowaniu administracyjnym zakończonym ww. decyzją. Nawet jeśli w wyniku tego badania okazałoby się, że nadal nie zachodzą przesłanki do wymeldowania brata Skarżącego, to orzeczona w takim przypadku odmowa wymeldowania nie będzie tożsama z wcześniej orzeczoną – właśnie z uwagi na odniesienie jej do innego okresu (przedziału czasu). W konsekwencji, w ocenie Sądu, brak było dostatecznych podstaw do twierdzenia o istnieniu w analizowanym tu zakresie tożsamości sprawy w jej aspekcie przedmiotowym. W szczególności takiej podstawy nie można było upatrywać w niewskazaniu przez Wnioskodawcę w kolejnym wniosku nowych okoliczności faktycznych. Ewentualna tożsamość treści składanych wniosków sama w sobie nie stanowi bowiem jeszcze o przedmiotowej tożsamości spraw tymi wnioskami inicjowanych, a – jak to już wyżej wskazano – sam upływ czasu pomiędzy ostatnim rozstrzygnięciem a kolejnym wnioskiem w sprawach o wymeldowanie tożsamość tę wyklucza. W świetle powyższego postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania o wymeldowanie na kolejny wniosek Skarżącego uchybiało treści art. 61a k.p.a. Organ II instancji utrzymując w mocy wadliwe rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta błąd ten w istocie powielił, a ponadto naruszył art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił postanowienia organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a, uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu (100 zł). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji uwzględni powyższe oceny i wytyczne, i merytorycznie rozpatrzy wniosek Skarżącego.