I GZ 375/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Grupy L. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 13 kwietnia 2015 r.; sygn. akt I SA/Gd 885/14 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Grupy L. S.A. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z dnia [...] maja 2014 r.; nr [...] w przedmiocie ustalenia norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 885/14 odrzucił wniosek Grupy L. S.A. w G. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z 4 listopada 2014 r., w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w G. z [...] maja 2014 r. w przedmiocie ustalenia norm dopuszczalnych ubytków wyrobów akcyzowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał, że postanowieniem z 16 marca 2015 r. odrzucona została skarga kasacyjną Spółki od powyższego wyroku, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych środka prawnego, tj. niezłożenie pełnomocnictwa, obejmującego umocowanie radcy prawnego do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi lub Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 23 marca 2015 r. Pismem z 26 marca 2015 r. Grupa L. S.A. z siedzibą w G. wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie argumentując, że nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, bowiem właściwe pełnomocnictwo, obejmujące swoim zakresem również sprawę niniejszą, zostało złożone w zakreślonym terminie do akt sprawy toczącej się równolegle, zatem Sąd posiadał informację na temat prawidłowego umocowania pełnomocnika do reprezentowania skarżącej Spółki także w tej sprawie. W piśmie z 27 marca 2015 r. Spółka wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej oraz zawieszenie postępowania wszczętego tym wnioskiem do czasu ostatecznego i prawomocnego zakończenia postępowania wszczętego na skutek wniesienia przez Spółkę zażalenia na postanowienie WSA z 16 marca 2015 r., w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pracownik Spółki w dobrej wierze wysłał do WSA w G. potwierdzenie pełnomocnictwa, które w istocie nie było odpisem dokumentu, którego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego radcą prawnym, bowiem z oryginału potwierdzenia pełnomocnictwa, złożonego w sprawie równoległej o sygn. akt. I SA/Gd 884/14, wprost wynikało umocowanie pełnomocnika Spółki do reprezentowania jej w obydwu postępowaniach, wszczętych wniesieniem skarg kasacyjnych. Podkreślono, że z uwagi na odległość dzielącą siedzibę Spółki (Gdańsk) od siedziby pełnomocnika (Warszawa), brak było możliwości wymiany dokumentów między Spółką a pełnomocnikiem w zakreślonym, 7-dniowym terminie. Gdyby zakreślony termin był dłuższy, np. 14 dni, co w żaden sposób nie wpływa na szybkość załatwiania spraw w sądach administracyjnych, to Spółka bez większego ryzyka wywiązałaby się z objętego wezwaniem obowiązku. Zdaniem strony skarżącej, powyższe okoliczności potwierdzają brak winy w niedokonaniu czynności w postępowaniu sądowym, dlatego spełniony został warunek do przywrócenia terminu. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Sąd I instancji wskazał, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminu doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. Omawiane instytucje procesowe oparte są zatem na przeciwstawnych przesłankach: podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło, natomiast wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu, że do tego uchybienia doszło, lecz jest ono niezawinione. Jeżeli zatem strona kwestionuje fakt uchybienia terminowi w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej, to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu, a wniosek taki jako niedopuszczalny z mocy ustawy podlega odrzuceniu. Grupa L. S.A. w G. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 13 kwietnia 2015 r., domagając się jego uchylenia w całości, jako wydanego z naruszeniem art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa) poprzez jego niezastosowanie w sprawie, pomimo zaistnienia przesłanek do jego zastosowania; art. 87 § 1 ppsa poprzez błędne uznanie, że nie można skutecznie równocześnie złożyć wniosku o przywrócenie terminu, gdyż w takim przypadku nie wystąpił jeszcze czas ustania przyczyny uchybienia terminu; art. 88 ppsa poprzez błędne uznanie, że wniosek o przywrócenie terminu był niedopuszczalny, a zatem nie można było go zastosować w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne i z tego względu podlega oddaleniu. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji o kolizji środków prawnych wymienionych w art. 86 i n. ppsa (wniosek o przywrócenie terminu) oraz art. 194 i n. ppsa (zażalenie). Za ukształtowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznać należy pogląd, wyrażony także w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia, wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest natomiast oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło, a sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 960/12 oraz z 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1347/10). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie nie podziela poglądu odmiennego, zaprezentowanego w powołanym przez skarżącą postanowieniu NSA z 16 października 2013 r., sygn. akt I OZ 805/13. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu rzeczywiście doszło. Jeżeli zatem strona kwestionuje uchybienie terminu, to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu, a wniosek taki, jako niedopuszczalny z mocy ustawy podlega odrzuceniu na mocy art. 88 ppsa. Nie niweczy to jednak uprawnienia strony do złożenia wniosku o przywrócenie terminu po prawomocnym rozstrzygnięciu kwestii uchybienia terminu, co w niniejszej sprawie będzie wiązało się z rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny złożonego przez stronę zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Wtedy też skarżący będzie mógł skutecznie podnosić argumenty zmierzające do wykazania, że nie ponosi winy w związku z uchybieniem terminu. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej, wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia. Wobec powyższego, wniosek o przywrócenie terminu złożony równocześnie z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej podlega odrzuceniu, jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 ppsa. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.