II SA/Rz 865/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie SO del. Elżbieta Mazur-Selwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi G. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokata D. P. z Kancelarii Adwokackiej [...] wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 / słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy/. Przedmiotem skargi G. Ś. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], którym odmówiono wyżej wymienionemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej postanowienia Kolegium powołało art. 58 i art. 59 § 1 i 2 k.p.a. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia i akt administracyjnych sprawy wynika, że na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] G. Ś., posiadający uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, został skierowany na badania lekarskie. Decyzję tę doręczono G. Ś. w dniu 4 stycznia 2011 r., W dniu 1 lutego 2011 r. za pośrednictwem organu I instancji złożył on "osobiście" odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał w nim, że był chory na grypę, cały miesiąc styczeń pozostawał w łóżku, a stan zdrowia uniemożliwił mu wyjście z domu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach postanowienia stwierdzono, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, przy czym ciężar tego uprawdopodobnienia spoczywa na osobie żądającej przywrócenia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu zawarto tylko oświadczenie strony o stanie zdrowia, bez przedstawienia dowodów potwierdzających fakt choroby, w postaci zwolnienia lekarskiego lub zaświadczenia o chorobie. Ponadto, z materiału dowodowego wynika, że w okresie trwania choroby, o jakiej zapewnia strona (w tym 27 stycznia 2011 r.), była ona "aktywna" i mogła opuszczać dom (wyznaczone badania lekarskie w Poradni Medycyny Pracy [...]). Podkreślono, że brak winy strony w niedochowaniu terminu zachodzi tylko wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto, w przypadku choroby, należało wykazać, że osoba związana terminem procesowym nie mogła posłużyć się inną osobą w dopełnieniu czynności procesowej. G. Ś. zaskarżył to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o przywrócenie 14-dniowego terminu do złożenia odwołania. Skarżący stwierdził, że był początkowo przekonany o bezwzględnym obowiązku poddania się badaniom wskutek skierowania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny. Postanowił odwołać się od decyzji o skierowaniu na badania po uzyskaniu informacji, że będzie obciążony kosztami badania. W trakcie choroby uniemożliwiającej dochowanie terminu na wniesienie odwołania próbował kontaktować się z Ośrodkiem Medycyny w celu odroczenia wyznaczonego terminu badania. W dalszej części skargi G. Ś. zawarł argumenty kwestionujące wydanie decyzji o skierowaniu na badania. W jego ocenie problemy alkoholowe nie mają charakteru, który dawałby podstawy do "powzięcia wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach o stanie zdrowia", prowadzących do utraty prawa jazdy. Aktualnie pozostaje w złej sytuacji finansowej, wskutek czego wnosi o uwzględnienie skargi umożliwiające podważenie w przyszłości decyzji I instancji kierującej na badania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 339/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę G. Ś. Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej wyrok ten został uchylony a sprawa przekazana WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania – na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2740/12. NSA zauważył, że skoro skreślenie dotychczasowego pełnomocnika skarżącego z listy adwokatów nastąpiło przed skierowaniem do niego zawiadomienia o terminie rozprawy (już wówczas był pozbawiony możliwości działania jako pełnomocnik), zatem nieskuteczne jest doręczenie zastępcze zawiadomienia o terminie rozprawy, jakie zastosował Sąd I instancji. Powyższe zaś pozbawiło skarżącego możliwości m.in. dowiedzenia się o terminie rozprawy i powodowało, że skarżący pozbawiony został możności obrony swoich praw w postępowaniu sądowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Należy zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej "P.p.s.a.). Wyjaśnienia wymaga, że niniejsza skarga była już przedmiotem badania i rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II SA/ Rz 339/11 skargę tą oddalił. Wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny - wyrok z dnia 29 maja 2014r., sygn. akt I OSK 2740/12 – ze względu na zachodzącą przesłankę nieważności postępowania polegającą na pozbawieniu strony możliwości obrony swoich praw przed sądem I instancji. W wyroku tym nie zawarto oceny prawnej co do meritum. Ponownie rozpatrując skargę i dokonując kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie została doręczona G. Ś. w dniu 4 stycznia 2011 r. Zatem ustawowy termin czternastu dni, wynikający z art. 129 § 2 k.p.a., liczony od dnia doręczenia decyzji stronie, upłynął w dniu 18 stycznia 2011 r. W tym terminie skarżący nie złożył odwołania. Bezspornym w sprawie jest także, że w dniu 1 lutego 2011 r. G. Ś. osobiście w biurze podawczym Starostwa Powiatu [...] złożył odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie co oznacza, że niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przywrócenie wnioskowanego terminu. Sąd zwraca również uwagę, na treść art. 58 § 3 k.p.a. który stanowi, że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 tego przepisu, jest niedopuszczalne. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd stwierdza, że w okolicznościach sprawy, zapadło ono w zgodzie z przesłankami wskazanym w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący podał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była jego choroba. Jak wyjaśnił "przez cały styczeń 2011 r. był chory na grypę, leżał w łóżku i nie był w stanie wyjść z domu". Jak powyżej wskazano, pierwszą przesłanką umożliwiająca przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić, gdy niedopełnienie obowiązku było spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia to znaczy taką, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak B. Adamiak, K. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 282). Do przeszkód, o których mowa powyżej można zaliczyć przerwę w komunikacji, powódź, pożar a także nagłą chorobę, która wymaga leżenia w łóżku a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08). Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jego przywrócenie, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. Skład orzekający uznał, że istnienia takich obiektywnych przeszkód w terminowym złożeniu odwołania strona w niniejszej sprawie nie wykazała. Decyzja Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. została prawidłowo doręczona na adres G. Ś. i odebrana w dniu 4 stycznia 2011 r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że chorował on na grypę przez cały styczeń. Twierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnym zaświadczeniem lekarskim potwierdzającym fakt zachorowania na grypę. Wprawdzie w art. 58 § 1 k.p.a. wskazane jest, że wnioskodawca ma uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu a nie go udowodnić. Jednakże w orzecznictwie przyjmuje się, a Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, że choroba może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu, jednakże tylko wówczas, gdy rzeczywiście uniemożliwia stronie podjęcie czynności procesowej (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19.07.2010 r., sygn. akt II SA/Rz 1093/10). Zauważyć należy, że sam skarżący nie wykazał, że przez cały okres od dnia odebrania decyzji organu I instancji do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (okres od 4.01.2011 r. do 1.02.2011 r.) musiał pozostawać w domu i nie był w stanie sporządzić odwołania i wyręczyć się inną osobą w jego wysłaniu pocztą. W ocenie Sądu podnoszona przez skarżącego argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie i w żaden sposób nie wskazuje na niemożność dokonania przez niego czynności technicznej jaką jest nadanie odwołania w urzędzie pocztowym, z zachowaniem ustawowego terminu. Powyższej argumentacji nie można uznać za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu a zaistniała zwłoka stanowi o braku należytej staranności ze strony składającego odwołanie. Zauważyć wypada także, że sam G. Ś. w uzasadnieniu skargi podniósł, że po wydaniu decyzji organu I instancji miał zamiar poddać się badaniom lekarskim w wyznaczonym terminie, jednak decyzja ta nie zawierała informacji, że badania odbywają się na koszt skierowanego. Skarżący jednoznacznie stwierdził, że gdyby wiedział wcześniej o fakcie odpłatności, to złożyłby odwołanie w terminie 14 dni. Wyjaśnienia te wskazują, że rzeczywistą przyczyną uchybienia terminu nie była choroba lecz błędne przeświadczenie skarżącego, że nie będzie musiał ponieść kosztów związanych z przeprowadzeniem badań, na które został skierowany. Wyjaśnić przy tym należy, że organ nie miał obowiązku pouczania skarżącego, że badania odbywają się na koszt skierowanego. Żaden bowiem przepis prawa nie statuuje takiego obowiązku. Ponadto Sąd zauważa, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i wynosi 7 dni licząc od tego dnia. Skarżący nie podał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wskazał jedynie na okoliczności uzasadniające, w jego ocenie, przywrócenie terminu. Wyklucza to zdaniem Sądu możliwość stwierdzenia, że wniosek został złożony w terminie. Złożenie przedmiotowego wniosku w terminie siedmiu dni, liczonych od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie danej czynności w terminie, stanowi drugą przesłankę umożliwiająca przywrócenie terminu. Wobec nie uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu i nie wskazania kiedy ustała przyczyna jego uchybienia nie można było przywrócić terminu do wniesienia odwołania. Powyższe zaś powoduje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu organ rozpoznając wniosek należycie ocenił przesłanki wskazywane przez skarżącego i zasadnie uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. SKO orzekając o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, prawidłowo także uzasadniło swe stanowisko. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.