II OZ 860/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 4 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1009/14 o przywróceniu B. M. terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił przywrócić B. M. termin do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny wywieść, czy B. M. zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., co uprawniało Sąd do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Dokonując następnie oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd stwierdził, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, nie doręczono jej w szczególności rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sytuacji Sąd uznał, że przy wniesieniu skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2014 r. skarżącą wiązał termin przewidziany dla pozostałych stron postępowania, tj. termin od 29 stycznia 2014 r. do 28 lutego 2014 r. Sąd wskazał jednocześnie, że badanie kwestii ewentualnego interesu prawnego skarżącej w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., tj. przesłanki materialnoprawnej dopuszczalności skargi, jako wykraczające poza ramy postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, nie było przedmiotem jego oceny przy badaniu wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 1 lutego 2012 r., II OZ 36/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zażalenie na postanowienie z 24 czerwca 2014 r. złożył uczestnik postępowania – [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W zażaleniu, które uzupełniają pisma z 14 sierpnia 2014 r. oraz 25 sierpnia 2014 r., podniesiono zarzut braku poczynienia przez Sąd I instancji ustaleń co do tego, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przewidzianym ustawą siedmiodniowym terminie (art. 87 § p.p.s.a.). We wniosku B. M. nie wskazała, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, zaś Sąd nie podjął żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie tej okoliczności i przyjął domniemanie, że termin ten został zachowany. W zażaleniu podniesiono także, że Sąd bezpodstawnie przyjął, iż B. M. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. Wnosząca zażalenie spółka wskazała, że decyzją z [...] stycznia 2014 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpoznaniu odwołania N. S. B.-M. [...] od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] lipca 2013 r. w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestycji w rejonie ul. Ż. i S. w W. umorzył postępowanie odwoławcze. B. M., jako mieszkaniec budynku sąsiadującego z terenem inwestycji, widziała postępy na terenie budowy, rozpoczętej w dniu 22 stycznia 2014 r., co potwierdzają wpisy w Dzienniku budowy, zatem miała świadomość, że w obrocie prawnym znajduje się ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę. Skarżąca podpisała ponadto wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej wydanej dla prowadzonej inwestycji. Spółka wskazała ponadto, że B. M. nie była stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, gdyż nie spełniała warunków określonych w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Skarżąca, będąc członkiem Spółdzielni, nie legitymuje się interesem prawnym w tym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze wnosząca zażalenie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wnosząca zażalenie spółka słusznie podnosi, iż z treści powołanych przepisów wynika, że warunkiem dokonania merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu jest ustalenie, czy wniosek w tym przedmiocie został złożony w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd I instancji w tym zakresie nie dokonał żadnych ustaleń i przywracając termin dowolnie przyjął, iż z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny wywieść, czy skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ustalenie takie, jak słusznie podnosi wnosząca zażalenie spółka, było przyjęte w sposób nieuprawniony, wobec zaniechania wezwania skarżącej do wskazania terminu, w którym ustały przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Należy zauważyć, że okolicznością świadczącą o ustaniu przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi na zaskarżoną decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze w sprawie pozwolenia na budowę może być jakiekolwiek zdarzenie wskazujące na to, że skarżąca miała lub powinna była mieć świadomość istnienia w obrocie prawnym decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2014 r. W zażaleniu trafnie podniesiono, że rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych na nieruchomości położonej w bezpośrednim sąsiedztwie budynku, w którym mieszka skarżąca jest zdarzeniem, które powinno wiązać się z racjonalnym założeniem, iż inwestycja ta realizowana jest na podstawie ostatecznej decyzji w sprawie pozwolenia na budowę. Okolicznością dodatkowo mogącą wskazywać na to, iż skarżąca powinna posiadać wiedzę odnośnie do wydania decyzji z [...] stycznia 2014 r. jest fakt podejmowania przez nią czynności procesowych w postępowaniu poprzedzającym postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, tj. podpisanie przez skarżącą wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej wydanej dla przedmiotowej nieruchomości. Wnosząca zażalenie spółka zasadnie ponadto podnosi, że warunkiem przywrócenia terminu jest przyjęcie ustaleń odnoszących się do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, których również w rozpoznawanej sprawie zabrakło. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z tych względów ocena braku winy skarżącej w uchybieniu terminu nie może ograniczać się do uwzględnienia tego, iż skarżąca nie brała udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, w sytuacji, gdy z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca posiadała wiedzę o postępowaniu administracyjnym dotyczącym inwestycji realizowanej przez wnoszącą zażalenie spółkę, a także o wydanej w tym postępowaniu decyzji, będącej przedmiotem skargi. Ustalenia w tym zakresie podjęte zostać muszą w toku ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji. Ich zakres powinien obejmować okoliczności, na które zwróciła uwagę skarżąca spółka w zażaleniu oraz uzupełniających je pismach. Mając powyższe względy na uwadze, stwierdzić należy, iż przywrócenie B. M. terminu do wniesienia skargi było przedwczesne. W toku ponownego rozpoznawania wniosku Sąd I instancji zobowiązany będzie dokonać oceny, czy przedmiotowy wniosek skarżąca złożyła w terminie przewidzianym w art.87 § 1 p.p.s.a., a następnie, w zależności od ustaleń dotyczących spełnienia przewidzianego w ww. przepisie warunku skutecznego wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, Sąd powinien ocenić, czy skarżąca wskazała okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela natomiast stanowisko Sądu I instancji, w świetle którego badanie kwestii ewentualnego interesu prawnego skarżącej w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., tj. przesłanki materialnoprawnej dopuszczalności skargi, wykracza poza ramy postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, gdyż przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia zwrotu kosztów w takim postępowaniu. Art. 209 p.p.s.a., który reguluje kwestię zwrotu kosztów postępowania, nie ma bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. .