II FZ 524/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1000/14 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 26 lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zakończenia postępowania kontrolnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1000/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił przywrócić A. termin do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 25 lipca 2014 r. A., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do WSA w Gdańsku skargę na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 26 lipca 2006 r. w sprawie zakończenia postępowania kontrolnego w części obejmującej kontrolę prawidłowości rozliczeń z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia 1999 r. do listopada 2000 r. W skardze zawarto wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nie wniosła skargi na ww. postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej bez swojej winy, co w świetle art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana : "p.p.s.a."), uzasadnia wniosek o przywrócenie terminu. Zdaniem skarżącej, brak jej winy w uchybieniu terminu potwierdza szereg okoliczności. Skarżąca wskazała, iż pouczenie zawarte w postanowieniu było nieprawidłowe, bowiem zawierało wyłącznie informację o braku możliwości wniesienia zażalenia i stosując się do tego pouczenia nie wniosła zażalenia ani nie zaskarżyła postanowienia do sądu administracyjnego. Dalej skarżąca wskazała, że z decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. dowiedziała się, że do przedmiotowego postanowienia stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., zwana dalej "Ordynacja podatkowa"), dotyczące decyzji, a nie postanowień. Powyższe znalazło potwierdzenie w orzeczeniach w przedmiocie skargi na ww. decyzję. W tym zakresie wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt I FSK 1098/11. Skarżąca podała, że stosując się do interpretacji zawartej w ww. wyroku, wniosła odwołanie od postanowienia. Odwołanie uznano za niedopuszczalne, a orzeczenie organu zaskarżyła do sądu administracyjnego. W wyroku z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1993/13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na postanowienie wydane w trybie art. 24 ust.1 pkt 3 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że otrzymane przez nią pouczenia w postanowieniu, decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. oraz wynikające z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2012 r. w świetle orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2014 r. należy uznać za wprowadzające ją w błąd i powiększające niepewność co do dostępnych gwarancji proceduralnych. Skarżąca wskazała, iż z chwilą otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., tj. w dniu 18 lipca 2014r., uzyskała wiadomość o dostępnej drodze do zaskarżenia postanowienia, wskazanej odmiennie niż w pozostałych rozstrzygnięciach, czyli w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu i tym samym, w jej ocenie, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Skarżąca podkreśliła, że mylne pouczenie o środkach zaskarżenia stanowi okoliczność, jaka uprawdopodabnia brak jej winy w niezachowaniu terminu do wniesienia takiego środka. Końcowo, skarżąca dodała, że próby zastosowania się do udzielanych jej błędnych pouczeń trwały niemal 8 lat, zatem uznać należy, że nie tylko nie zachowała terminu do wniesienia skargi bez swojej winy, ale również zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1000/14 odrzucił wniosek A. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 26 lipca 2006 r., wskazując, że po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych, a taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Strona skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, akcentując, że przez kilka lat otrzymywała sprzeczne informacje i pouczenia od organów i sądów administracyjnych, co potwierdza, że w sprawie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, które przemawiają za przywróceniem terminu do wniesienia skargi, po upływie roku od uchybionego terminu. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt II FZ 1871/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. W motywach tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka z art. 87 § 5 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można obciążać strony skarżącej negatywnymi skutkami błędnego pouczenia. Ponadto nie można skarżącej przypisać zaniedbań, ponieważ ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca podjęła szereg kroków w celu podważenia postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. z dnia 26 lipca 2006 r. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie postanowienia, Sąd I instancji podniósł, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 p.p.s.a. Skarżąca z chwilą otrzymania pisemnego uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., tj. w dniu 18 lipca 2014 r., uzyskała wiadomość o dostępnej drodze do zaskarżenia postanowienia i w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu i tym samym wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wywiódł zażalenie, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 ewentualnie z art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. i wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że w sprawie skargi na postanowienie z dnia 26 lipca 2006 r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. w przedmiocie zakończenia postępowania kontrolnego, wiążącą ocenę prawną wyraził NSA w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2014 r. sygn. akt II FSK 1150/14, w którym stwierdził, że postanowienie w sprawie zakończenia postępowania kontrolnego nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Powyższa ocena prawna spełnia wszelkie kryteria, jakie wskazywane są dla "oceny prawnej" w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Konsekwencją powyższego winno być uznanie przez WSA, że będąc związany powyższą oceną prawną, winien był rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, jako środek związany z niezaskarżalnym aktem administracyjnym. Wiążące stanowisko, jakie zawarte zostało w postanowieniu NSA sygn. akt II FSK 1150/14 winno zatem skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1) p.p.s.a. Ewentualnie innym rozstrzygnięciem WSA w Gdańsku mogło być umorzenie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ponadto Dyrektor UKS zwrócił uwagę, że termin o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku NSA z dnia 22 maja 2014 r. a nie od dnia jego doręczenia Skarżącej. Strona wywiodła odpowiedź na zażalenie, w której wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie wydane zostało postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2015 r. w sprawie II FZ 1871/14, które jak trafnie zauważył Sąd I instancji z mocy art. 190 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. powoduje związanie wykładnią prawa dokonaną w tym postanowieniu. Zgodnie zaś z odpowiednio stosowanym art. 190 zdanie 2 p.p.s.a. nie można oprzeć zażalenia od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma zatem wykładnia poczyniona w postanowieniu NSA w sprawie II FZ 1871/14. Wskazano zaś w nim po pierwsze, że w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2014 r. (sygn. akt II FSK 1993/13) nie ulega wątpliwości, że do postanowień wydanych na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 3 u.k.s. stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a także, że na postanowienie to służy skarga do sądu administracyjnego, ponieważ mieści się ono w katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Po drugie wiążąca jest w niniejszej sprawie wypowiedź NSA zawarta również w tym postanowieniu, że w motywach postanowienia z 30 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (o sygn. akt II FSK 1150/14), stwierdził, że skargę należało odrzucić, ale z innych względów aniżeli wskazane w postanowieniu WSA z 23 stycznia 2014 r., a ponadto, że stanowisko to koresponduje z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2014 r., w sprawie II FSK 1993/13. Tym samym wobec wiążącej wypowiedzi dokonanej na użytek rozpatrywanej sprawy nie można wskazywać na naruszenie art. 153 p.p.s.a. w oparciu o inne rozumienie treści postanowienia NSA z dnia 30 czerwca 2014 r. w sprawie II FZ 1871/14, które wydane zostało w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nieprawidłowe jest zatem stanowisko organu o związaniu Sądu I instancji postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. II FSK 1150/14. Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 87 § 1 p.p.s.a. Z treści uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, że przyczyna uchybienia terminowi ustała dopiero w dniu 18 lipca 2014 r., tj. w dniu doręczenia wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem w sprawie II FSK 1993/13. Przyjąć zatem należy, że okoliczność ta została uprawdopodobniona po myśli art. 87 § 2 p.p.s.a. Brak jest podstaw do przyjęcia, a przynajmniej do roztrząsania kwestii, czy wiedzę tę uzyskali pełnomocnicy już w dniu ogłoszenia wyroku, tj. 22 maja 2014 r. Jak wynika z przepisu art. 139 § 3 p.p.s.a. po ogłoszeniu sentencji przewodniczący lub sędzia sprawozdawca podaje ustnie jedynie zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Przekracza zaś ramy postępowania wpadkowego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, wyjaśnianie kwestii związanych z treścią ustanych motywów, z uwagi na wskazaną formę uprawdopodobnienia. Podkreślenia wymaga, że wszystkie powyżej sformułowane poglądy dotyczą wyłącznie postępowania incydentalnego w ramach postępowania głównego, a mianowicie związanego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Rzeczą Sądu I instancji przy merytorycznym badaniu sprawy będzie podjęcie z urzędu starań, aby nie dopuścić w niej do nieważności postępowania, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 3) p.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.