II SA/Po 421/14

WyrokWSA w Poznaniu2014-09-11

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obiekt o wysokości 1,05 m i długości 5,55 m, zbudowany w formie dwóch zakoli litery "U" na działce prywatnej, stanowiący element dekoracyjny i ochronny zieleni, może być zakwalifikowany jako ogrodzenie wymagające zgłoszenia budowy na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, czy też jako obiekt małej architektury, którego budowa nie wymaga zgłoszenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zakwalifikowały sporny obiekt jako ogrodzenie. Obiekt ten, ze względu na swoje rozmiary, formę i funkcję ochronną zieleni, powinien być traktowany jako obiekt małej architektury, a nie urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Budowa obiektów małej architektury nie wymaga zgłoszenia, chyba że są one wznoszone w miejscach publicznych, czego w tym przypadku nie stwierdzono. W związku z tym, zastosowanie art. 49b Prawa budowlanego (nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia) było nieuzasadnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę fragmentów ogrodzenia w formie dwóch zakoli litery "U" na działce skarżącej. Organy administracji uznały obiekt za ogrodzenie wymagające zgłoszenia budowy, ponieważ działka przylegała do drogi wewnętrznej, która została uznana za miejsce publiczne. Skarżąca twierdziła, że obiekt jest elementem dekoracyjnym i ochronnym zieleni, a nie ogrodzeniem, oraz że powstał w latach 1984-1987, kiedy nie było wymagane zgłoszenie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając błędną kwalifikację obiektu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję WWINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, zasądził od WWINB na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st.sekr.sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...], II. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjny (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej: Pr. bud., po rozpatrzeniu odwołania H. J. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla p. (dalej: PINB) z dnia [...] 2013 r. nr [...]) nakazującej H. J. rozbiórkę fragmentów ogrodzenia na działce nr ewid. [...], położonej przy ul. P. w B. gm. T., od strony działki nr ewid. [...] stanowiącej drogę w postaci zakoli o kształcie litery "U", o wysokości każdego 1,05 m oraz długości każdego 5,55 m, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. PINB powiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ogrodzenia na działkach nr ewid. [...] położonych przy ul. P. w B., którego zakres zmienił pismem z dnia 4 marca 2013 r. wskazując, że dotyczy ono ogrodzenia na działce nr [...], położonej przy tej samej ulicy. Organ uzyskał od Wójta Gminy T. informację, że dla działek nr [...] położonych w B. nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, ani nie wydano decyzji o warunkach zabudowy na wykonanie ogrodzenia na tych działkach. PINB uzyskał też ze Starostwa Powiatowego w P. informację, że w latach 2007-2012 r. nie odnotowano zgłoszenia zamiaru budowy tegoż ogrodzenia. PINB przeprowadził następnie kontrolę przedmiotowego ogrodzenia i ustalił, że działka nr [...] w swej przedniej części przylegającej do drogi tj. działki nr [...] jest ogrodzona. Jest to ogrodzenie stalowe na podmurówce o wys. całkowitej ok. 1,1 m w przedniej części i ok. 2,10 m w głębi. Postanowieniem z dnia [...] 2012 r. PINB nakazał H. J. wstrzymać budowę na przedmiotowej działce oraz przedłożyć w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia: 1) zaświadczenia Wójta Gminy T. o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, 2) oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 3) szkic ogrodzenia wraz z opisem, 4) projekt zagospodarowania działki. Pismem z dnia 27 grudnia 2012 r. pełnomocnik H. J. poinformował organ, że pomiędzy działką nr [...] nie ma żadnego płotu, gdyż płot który faktycznie znajduje się na działce nr [...] stanowi własność H. J. i od granicy z działką nr [...] dzieli go odległość ok. 15m. Został on wybudowany w 1984 r. i wówczas, jak i obecnie nie było wymagane żadne pozwolenie. W trakcie kolejnej kontroli H. J. oświadczyła, że ogrodzenie wybudowano ok. 25 lat temu. Z kolej P. J. poinformował organ, że ogrodzenie to zostało wykonane w okresie od lipca do września 2003 r. Na potwierdzenie tego przedłożył faktury z firmy [...] sp. j. na zakup cegieł klinkierowych czerwonych, z których jego zdaniem wykonano ogrodzenie. Następnie PINB uzyskał od Wójta Gminy T. informację, że w zasobach archiwalnych Urzędu Gminy nie odnaleziono pozwolenia na budowę ogrodzenia na działce nr [...], wydanego na nazwisko J., jak i nie jest prowadzone postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji o warunkach zabudowy dla takiego ogrodzenia. Również Starosta Powiatowy w P. poinformował PINB, że w lata 2004-2007 nie odnotowano faktu wystąpienia ze zgłoszeniem bądź z wnioskiem o pozwolenie na budowę przedmiotowego ogrodzenia, jak i że nie prowadzi się rejestru pozwoleń na budowę wydanych w latach 70-tych i 80-tych XX wieku. Nadto pełnomocnik H. J. podała, że jej mocodawczyni nie składała wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowego ogrodzenia, albowiem jej zdaniem przedmiot postępowania nie stanowi ogrodzenia, lecz element zdobienia przestrzennego, nie stanowi nawet typowego ogrodzenia i nie wymaga pozwolenia na budowę. Element ten nie wytycza granic pomiędzy działkami, nie graniczy też z żadną drogą publiczną i jest w całości położony na działce nr [...]. Na rozprawie administracyjnej w dniu 19 marca 2013 r. H. J. podała, że ogrodzenie zrealizował R. J. w latach 1984-1987, który przed realizacją nie występował do żadnego organu z wnioskiem lub zgłoszeniem, bowiem nie było takiej potrzeby. Pełnomocnik P. J. wyjaśnił zaś, że za traktowaniem tegoż elementu jako ogrodzenia przemawia fakt, że jest trwale połączony z pozostałą częścią ogrodzenia działki nr [...], odgradza nieruchomość od sąsiednich nieruchomości i posiada konstrukcję z metalowych przęseł typowych dla ogrodzeń. Nadto wskazał, że ogrodzenie to powstało w 2003 r. z cegły, która została wyprodukowana w tym roku. Córka H. i R. J., E. J. podała zaś, że potwierdza okoliczności wskazane przez jej matkę. Kolejno Wójt Gminy T. poinformował PINB, że działka nr [...] w latach 1984-1987 znajdowała się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy T. zatwierdzonym uchwałą Gminnej Rady Narodowej w T. z dnia [...] 1979 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. Poz. Nr 10, poz. 132), przy czym wskazano, że brak jest dokumentów, na podstawie których możnaby ustalić, czy działka ta w latach 1984-1987 stanowiła miejsce publiczne. Starosta P. powiadomił też PINB, że do 2004 r. nie odnotowano faktu wystąpienia ze zgłoszeniem ani wnioskiem o pozwolenie na budowę przedmiotowego ogrodzenia. P. J. przesłuchiwany przez PINB oświadczył, że przedmiotowe ogrodzenie zostało zrealizowane w 2003 r., zaś działka nr [...], której jest właścicielem od zawsze pełniła funkcje drogi dojazdowej i miejsca dostępnego dla nieokreślonej liczby osób, bowiem służy działkom z nią sąsiadującym jako dojazd do nich do dnia dzisiejszego. PINB przesłuchał D. W. i A. R., pracownice spółki należącej do P. J. Podały one, że ogrodzenie na działce nr [...] zostało wybudowane ok. 2003 r. z materiałów, które zostały zakupione w firmie P. J. przez R. J. W wyniku powyższego, PINB decyzją z dnia [...] 2013 r. nakazał H. J. rozbiórkę fragmentów ogrodzenia w postaci dwóch zakoli o kształcie litery "U" na działce nr [...] od strony działki nr [...]. o wys. każdego 1,05 m i długości 5,55 m. H. J. wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż organ błędnie dał wiarę zeznaniom świadków będącym pracownikami strony – P. J. Ponadto wskazała, że parametry i kształt formy nie pozwalają uznać na nazwanie przedmiotowego obiektu pełnowymiarowym ogrodzeniem. Jej zdaniem jest to obiekt dekoracyjny, odgraniczający teren zieleni, zabezpieczając go przed składowaniem śmieci i niszczeniem zieleni. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy stwierdził, że przedmiotowy obiekt należało uznać za ogrodzenie, albowiem posiada on konstrukcję typową dla ogrodzenia. Ogrodzenie to jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 Pr. bud. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Zdaniem WWINB organ I instancji prawidłowo uznał, że na budowę tego obiektu było wymagane zgłoszenie, gdyż działka, na której go zrealizowano, przylega do nieruchomości, które ma charakter miejsca publicznego. Wprawdzie działka sąsiednia o nr [...] jest własnością prywatną, jednakże nie pozbawia to jej charakteru miejsca publicznego z tego powodu, że jest dostępna dla nieokreślonej liczby osób. WWINB zaznaczył przy tym, że działki tej nie należy traktować jako drogi w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Działka ta jest powszechnie dostępna, pełni funkcję drogi dojazdowej i dlatego budowa ogrodzenia od jej strony jako miejsca publicznego wymagała zgłoszenia organowi architektoniczno-budowlanemu. Odnosząc się do kwestii daty, w jakiej ogrodzenie to zostało wybudowane, organ II instancji przyjął za PINB, że miało to miejsce w 2003 r. Świadczą o tym, zdaniem organu odwoławczego, dobry stan ogrodzenia (zużycia jego materiałów), a także zeznania świadków i wyjaśnienia strony P. J., a także przedłożone przez jednego ze świadków faktury na zakup przez inwestora R. J. – cegieł klinkierowych. W rezultacie, powołując się na przepis art. 49b Pr. bud. WWINB stwierdził, że skoro właścicielka nieruchomości, H. J. nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów, co mogłoby prowadzić do legalizacji obiektu, organ I instancji zobowiązany był orzec rozbiórkę rzeczonych fragmentów ogrodzenia (art. 49b ust. 3 Pr. bud.). H. J., reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego M. P., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję WWINB, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia od organu kosztów postępowania. W motywach skargi podniesiono, że organy orzekające, bez zebrania obiektywnych dowodów przyjęły, że rzekome ogrodzenie powstało w 2003 r., przy czym nie dano wiary twierdzeniom skarżącej, że obiekt ten powstał w latach 1984-1987. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że nie sprawdzono, czy zakupione cegły w 2003 r. to cegły, które zostały użyte przy budowie spornego obiektu, a jedynie dano wiarę P. J. Ponadto nie przesłuchano innych świadków – właścicieli innych sąsiednich nieruchomości, ani nie przeprowadzono ekspertyzy budowlanej. Zdaniem skarżącej zignorowano również fakt, że wygląd oraz przeznaczenie sąsiednich nieruchomości w latach 1984-1987 a w 2003 r. to zupełnie inne stany faktyczne. W żaden zaś sposób nie da się ustalić, że działka nr [...] była przeznaczona na drogę. Skarżąca podkreśliła, że jej mąż wybudował sporny obiekt pomiędzy dwoma prywatnymi działkami, zgodnie z obowiązującym prawem i po uzgodnieniu z jego bratem P. J., a także po uzyskaniu zapewnienia z Urzędu Gminy, że nie jest wymagane zgłoszenie lub pozwolenie na budowę. Zaznaczono przy tym, że obecnie działka nr [...] jest wykorzystywana faktycznie przez właścicieli sąsiednich nieruchomości jako droga serwisowa (wewnętrzna) za zgodą jej właściciela. W czasie zaś gdy powstawał sporny obiekt miała ona inny charakter i była drogą polną, po której poruszały się ciągniki i inne maszyny rolnicze i nie było to miejsce publiczne. Zmiana charakteru działki nastąpiła w latach 90-tych XX wieku. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że zastosowanie w niniejszej sprawie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego było błędem, albowiem przepis ten obowiązuje od 1994 r., a sporny obiekt powstał wcześniej (lata 1984-1987). W odpowiedzi WWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie Sąd uznał, jak już wskazano, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi wniesionej przez H. J. była decyzja WWINB z dnia [...] 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia [...] 2013 r., którą to nakazano skarżącej jako właścicielce nieruchomości rozbiórkę fragmentów ogrodzenia na działce nr ewid. [...] położonej przy ul. P. w B. gm. T., od strony działki nr ewid. [...] stanowiącej drogę w postaci zakoli o kształcie litery "U" o wysokości każdego 1,05 m oraz długości każdego 5,55 m. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzje były przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), dalej: Pr. bud. I tak, stosownie do przepisu art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3, budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Zgodnie z art. 49b ust. 1 Pr. bud. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przy czym, w myśl art. 49b ust. 2 Pr. bud. jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni: 1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4; 2) projektu zagospodarowania działki lub terenu; 3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (art. 49b ust. 3 Pr. bud.), a więc orzeka się nakaz rozbiórki obiektu budowlanego. Jeżeli zaś – jak określa to art. 49b ust. 4 Pr. bud. - zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2, właściwy organ, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. W rezultacie organ, w przypadku gdy budowa nie została zakończona, po wniesieniu opłaty, o której mowa w ust. 5, zezwala, w drodze postanowienia, na dokończenie budowy (ust. 6 powołanego art.). A w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 (art. 49b ust. 7 Pr. bud.). W ocenie Sądu kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania była kwestia dokonania prawidłowej kwalifikacji przedmiotowego obiektu. Od uznania, że przedmiotowy obiekt stanowi ogrodzenie, czy może inny rodzaj obiektu budowlanego zależało bowiem uznanie, czy dla jego budowy wymagane było zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych (art. 30 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 Pr. bud.) albo uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 28 Pr. bud.), czy może jego budowę można było zrealizować zarówno bez zgłoszenia, jak i pozwolenia. Przypomnieć należy, że organy obu instancji nie miały wątpliwości co do tego, że przedmiotowy obiekt jest ogrodzeniem. Stwierdzono, że odgradza on działkę nr [...] od działki nr [...] i posiada konstrukcję typową dla ogrodzenia, co przesądza, że jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 Pr. bud., określonym jako ogrodzenie. Z kolei strona skarżąca w trakcie postępowania administracyjnego podnosiła, że obiekt jest formą dekoracyjną, ograniczającą teren zieleni, zabezpieczającą przed składowaniem śmieci i niszczeniem pasa zieleni przez psy. Zaznaczyła, że teren prywatny nieoznakowany może być uważany za własność niczyją, przez co narażony jest na zaśmiecanie i zniszczenie, wobec czego właściciel ma prawo postawienia ograniczenia. Dodała, że rodzaj materiału, z którego przedmiotowy element jest zbudowany nawiązuje całością do płotu, który znajduje się w całości na jej działce nr [...], stanowi jej własność i od granicy z działką nr [...] dzieli go odległość 15 m. W ocenie sądu należało przyznać rację skarżącej. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 4 Pr. bud. obiektami małej architektury są niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Z kolei przepis art. 3 pkt 9 Pr. bud. stanowi, że przez urządzenia budowlane należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Zdaniem Sądu przedmiotowy obiekt należało zakwalifikować jako obiekt małej architektury, niebędący ogrodzeniem. Po pierwsze należy zważyć, iż z treści art. 3 pkt 9 Pr. bud. powołanego przez organ odwoławczy wynika wyraźnie, że dotyczy on takich obiektów, które są ściśle związane z obiektem budowlanym, które bez tego obiektu nie spełniają przypisanej im funkcji technicznej. Zasadniczą funkcją ogrodzenia jest oddzielenie danej działki od innych sąsiednich terenów, w szczególności od drogi. Taka funkcja ogrodzenia nie wiąże się z istnieniem obiektu budowlanego, bowiem ogrodzenia spełniające taką rolę mogą być realizowane zarówno dla działek zabudowanych, jak też bez zabudowy. Ogrodzenia działek spełniają swą funkcję polegającą na wydzieleniu fizycznym danego terenu od innego niezależnie od stanu zabudowy działki. W powołanym więc przepisie chodzi o urządzenia łączące się z funkcją budynku, na którym je zainstalowano, a zatem budowa ogrodzenia jest samodzielnym zamierzeniem inwestycyjnym (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 września 2006 r. VII SA/Kr 304/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, również wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 grudnia 2013 r., II SA/Kr 1053/13, Lex nr 1406974). Innymi słowy ogrodzenie działki już zabudowanej jest urządzeniem budowlanym, zaś ogrodzenie działki niezabudowanej stanowi obiekt budowlany (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., II OSK 458/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy należało dostrzec, co pominęły organy orzekające, a na co zwracała uwagę skarżąca, że na przedmiotowej działce nr [...] znajduje się ogrodzenie w odległości ok. 15 m od granicy działki nr [...] będącej drogą wewnętrzną, niezależne od obiektu, który stał się przedmiotem niniejszego postępowania. Z dołączonych do akt sprawy fotografii wyraźnie wynika, że niezależnie od przedmiotowego obiektu zabudowana działka nr [...] posiada ogrodzenie z przynależną do niego bramą wjazdową, które odpowiada definicji określonej w art. 3 pkt 9 Pr. bud. W związku z tym nie sposób uznać, by przedmiotowy obiekt mógł zostać uznany za urządzenie budowlane. W oceni Sądu nie można również uznać, by obiekt ten stanowił ogrodzenie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr. bud. Obiekt ten stanowi parkan zbudowany w estetyce nawiązującej do estetyki ogrodzenia zrealizowanego na tej samej działce. Jego funkcja sprowadza się do funkcji ochronnej pobliskiej zieleni (trawę, krzaki i drzewa) znajdującą się pomiędzy nim a właściwym ogrodzeniem usytuowanym na działce nr [...]. Zważywszy na jego wysokość 1,05 m, a także długość każdego z elementów w kształcie litery "U" – 5,55 m nie można uznać, by był on ogrodzeniem. Ogranicza on jedynie część terenu działki nr [...], na której znajduje się zieleń od działki nr [...] będącej drogą, lecz nie umożliwia – jak to ma miejsce w przypadku ogrodzenia – wejścia na ten teren. Wystarczy wskazać, że przęsła tego parkanu nie łączą się ogrodzeniem na działce nr [...] od strony wjazdu na tę działkę. W rezultacie należało uznać, że obiekt ten stanowi obiekt małej architektury. Posiada on niewielkie rozmiary (1,05 m wysokości x 5,55 m długości), nie sposób go uznać za urządzenie budowlane i służy on utrzymaniu porządku na części działki nr [...] - zieleni pomiędzy nim a ogrodzeniem. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że organy orzekające dokonały błędnej kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego. W konsekwencji błędnie uznały, że dla budowy tegoż obiektu konieczne było uprzednie zgłoszenie organowi architektoniczno-budowlanemu (art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr. bud.). W ocenie Sądu przyjmując, że obiekt ten stanowi obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Pr. bud. zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 29 ust. 1 pkt 22 Pr. bud., który określa, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Co istotne przepis art. 30 ust. 1 Pr. bud., który wymienia rodzaje budów i robót budowlanych, dla których konieczne jest uprzednie, przed ich rozpoczęciem, zgłoszenie właściwemu organowi wymienia w punkcie 4 jedynie budowę obiektów małej architektury w miejscach publicznych. Zważywszy zaś, że działka należąca skarżącej o nr [...] zlokalizowana w B. przy ul. P. nie stanowi miejsca publicznego brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie trybu określonego w art. 49b Pr. bud. Mając powyższe na względzie, zważywszy na wykazane w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 3 pkt 4 i 9, art. 29 ust. 1 pkt 22 i 23, art. 30 ust. 1 pkt 3 oraz art. 49b ust. 1 i 3 Pr. bud.) Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy orzekające – będące związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania – rozważą , czy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Sąd na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania (punkt II. sentencji wyroku), zaś na podstawie art. 153 p.p.s.a. – o wykonalności zaskarżonej decyzji (punkt III. sentencji wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło