I SA/Wa 1948/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. R. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] potwierdzającej M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. [...], w kwocie [...]zł - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2001 r. M. R. w imieniu własnym oraz Z. R., J. R., B. R. i T. R. złożył wniosek do Urzędu Miejskiego [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wartość mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez P. R., tj. [...]. Prezydent Miasta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wydał w dniu [...] kwietnia 2001 r. zaświadczenie nr [...], w którym potwierdził J. R., B. R., Z. R., T. R. i M. R. posiadanie uprawnień do zaliczenia kwoty [...] zł stanowiącej wartość nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach niewchodzących w skład obecnego państwa polskiego. T. R. i B. R. wnioskami z dnia 26 lipca 2006 r., J.R. wnioskiem z dnia 12 listopada 2006 r., oraz Z. R. wnioskiem z dnia 19 listopada 2008 r. wystąpili do Wojewody [...] o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z ww. zaświadczeniem Prezydenta Miasta [...]. Wojewoda dokonał adnotacji na ww. zaświadczeniu oraz ujawnił w rejestrze wybrane przez wnioskodawców formy realizacji prawa do rekompensaty. Następnie, na podstawie powyższego zaświadczenia wypłacono stronom rekompensatę: J. R. w dniu [...] października 2008 r., T. R. w dniu [...] października 2008 r., B.R. w dniu [...] października 2008 r. oraz Z.R. w dniu [...] czerwca 2009 r. M. R. nie wystąpił z wnioskiem o ujawnienie danych w rejestrze, lecz w dniu 19 listopada 2009 r. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez P. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] umorzył wobec M.R. postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej argumentując, iż wobec niego zostało już wydane zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., które stanowiło ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. W wyniku rozpatrzeniu odwołania M. R. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz odmówił M. R. potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku osób, które mają potwierdzone prawo do rekompensaty zaświadczeniem lub decyzją na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy i nie zrealizowały tego prawa, mają zastosowanie co do zasady przepisy art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 o realizacji prawa do rekompensaty. Przepisy te nie wykluczają możliwości wystąpienia w takiej sytuacji z wnioskiem o wydanie nowej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, wniosek taki należy jednak złożyć przy zachowaniu terminu wynikającego z art. 5 ust. 1 powoływanej ustawy. Skoro więc M. R. złożył wniosek po dniu 31 grudnia 2008 r., to należało jemu odmówić prawa do rekompensaty na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi M. R., wyrokiem z dnia 4 listopada 2010r., sygn. akt I SA/Wa 874/10 uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2010 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., z uwagi na brak ustalenia przez organy zakresu wniosku M. R. z dnia 18 listopada 2009 r. Sąd wskazał, że z uwagi na nieprecyzyjną treść wniosku możliwe jest, że intencją skarżącego nie było – tak jak przyjęły to organy orzekające w sprawie – wszczęcie nowego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., lecz wzruszenie w trybie art. 155 k.p.a. zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2001 r. wydanego przez Prezydenta Miasta [...]. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ wojewódzki, na podstawie wyjaśnień złożonych do protokołu z dnia [...] stycznia 2011 r. przez M. R. ustalił, że strona występuje z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., oraz domaga się wydania decyzji na podstawie tych przepisów. Przywoływanie zaś art. 155 k.p.a w dotychczasowym postępowaniu, jak wyjaśnił M. R., było związane z tym, iż jego zdaniem przepis ten daje możliwość sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] potwierdził M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości na dawnych Kresach Wschodnich, tj. [...], na kwotę [...] zł. Na podstawie ww. decyzji, w dniu [...] października 2011 r., M. R. została wypłacona zwaloryzowana kwota rekompensaty w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. potwierdzającej M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ stwierdził nieważność decyzji z uwagi na ustalenie, iż wniosek z dnia 18 listopada 2009 r. M. R. został złożony po terminie określonym w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. W wyniku wniosku M. R. o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ustawowej zasady stabilności decyzji administracyjnej określonej w art. 16 k.p.a., co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można tylko decyzję, co do której nie ma wątpliwości, iż jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje ten skutek, że decyzja taka traci swoją moc obowiązującą od dnia jej wydania. W sprawie bezspornie ustalono, iż wnioskiem z dnia 18 listopada 2009 r. złożonym w dniu 19 listopada 2009 r. do Wojewody [...], M.R. wystąpił o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez P. R. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. M. R., wyjaśnieniami złożonymi do protokołu z dnia [...] stycznia 2011 r., wskazał, iż wniosek z dnia 19 listopada 2009 r. jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. M.R. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie ww. ustawy złożył dopiero w dniu 19 listopada 2009 r. W konsekwencji, Minister stwierdził, iż został przekroczony termin wskazany w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, a to oznacza, że organ rozpatrujący sprawę powinien zastosować się do dyspozycji art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wobec powyższego, Wojewoda [...] potwierdzając M. R. prawo do rekompensaty na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] czerwca 2011 r. dokonał naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dalej Minister wskazał, że gdyby strona złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty przed dniem 31 grudnia 2008 r. organ wojewódzki byłby uprawniony do wydania decyzji rozstrzygającej o prawie do rekompensaty na podstawie nowego operatu szacunkowego i zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ustosunkowując się zaś do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister wyjaśnił, że przywoływane przez M. R. wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie nie dotyczyły obecnie badanej kwestii, czyli złożenia przez M. R. wniosku z dnia 18 listopada 2009 r., tj. po terminie określonym w ustawie. I tak, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 874/10 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2010 r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. - z uwagi na brak ustalenia przez organy zakresu oraz treści wniosku M. R. z dnia 18 listopada 2009 r. Natomiast, prawomocnym wyrokiem z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1229/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. i polecił, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Minister ustalił, czy pismo B. R., T.R., J. R. i Z. R. z dnia 31 sierpnia 2011 r. jest wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożonym w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., czy też wnioskiem złożonym na podstawie art. 155 k.p.a. o zmianę zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożył, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M.R. Skarżący wniósł o: 1) uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]; 2) dokonanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zgodnie z wnioskiem z dnia 18 listopada 2009 r., który dotyczył wzruszenia, w trybie art. 155 k.p.a. zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...]. W uzasadnieniu skargi M. R. wskazał, że Minister interpretuje jego wniosek z dnia 18 listopada 2009 r. na swoją korzyść. Podniósł, że jego intencją nie było wszczęcie nowego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., lecz uzyskanie zgody na wzruszenie zaświadczenia wydanego przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] kwietnia 2001 r. i przedłożenie nowego operatu szacunkowego. Następnie podkreślił, że rozpoznając jego sprawę należy uwzględnić art. 155 k.p.a (str. 4 skargi). W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w dniu 10 września 2014 r., skarżący ponownie oświadczył, że jego intencją od początku było wzruszenie zaświadczenia z 2001 r. w trybie art. 155 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. potwierdzającej M. R. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. [...], w kwocie [...]zł. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona, jak również poprzedzająca ją decyzja, nie naruszają prawa. Roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub osoba wskazana do rekompensaty nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust.1 ww. ustawy). M. R. wniosek w tej sprawie złożył w dniu 19 listopada 2009 r. Świadczą o tym wyjaśnienia wnioskodawcy, poczynione na okoliczność treści tego wniosku, złożone do protokołu przesłuchania strony z dnia [...] stycznia 2011 r. Ustalenia w tym zakresie były konsekwencją realizacji wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 4 listopada 2010 r. W protokole tym, na pytanie organu, skarżący wskazał, że "prosi o przeprowadzenie postępowania na podstawie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i wydanie decyzji na jej podstawie." Ponadto wskazał, że "treść art. 155 k.p.a. przywoływał w takim znaczeniu, że artykuł ten daje możliwość sporządzenia nowego operatu szacunkowego." Powyższe wyjaśnienie, zdaniem Sądu, stanowiło okoliczność będącą podstawą do wydania przez Wojewodę [...] decyzji odmownej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Tymczasem, organ ten potwierdził wnioskodawcy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Słusznie więc organ nadzoru stwierdził nieważność tej decyzji jako rażąco naruszającej przepis art. 5 ust. 1 powoływanej ustawy. Sąd zauważa, że termin i zasady potwierdzenia prawa do rekompensaty należą do kompetencji ustawodawcy. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu zarówno w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto, należy zwrócić jeszcze uwagę na inny aspekt tej sprawy, który w ocenie Sądu, przemawia za prawidłowością zaskarżonej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. I tak z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że równolegle wobec postępowań administracyjnych prowadzonych w sprawie rekompensaty dotyczącej M. R. toczyły się postępowania administracyjne zainicjowane przez jego braci, tj. T. R., J. R., B. R. i Z. R. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] odmawiającą T. R., J. R., B. R. i Z. R. zmiany w trybie art. 155 k.p.a. zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. potwierdzającego ww. uprawnienie do zaliczenia kwoty [...] zł. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż strony pismem z dnia 8 maja 2013 r. oraz z dnia 10 maja 2013 r. precyzyjnie wyjaśniły, iż ich wniosek z dnia 31 sierpnia 2011 r. jest wnioskiem o zmianę zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. w trybie art. 155 k.p.a. Wyjaśnienie treści tego wniosku nakazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1229/12. Jak wskazał Minister w decyzji z dnia [...] grudnia 2013 r., z treści art. 155 k.p.a wynika, że zmiana decyzji (w tym przypadku zaświadczenia) jest możliwa jeżeli wszystkie strony wyraziły zgodę na uchylenie lub zmianę decyzji. A zatem, jak stwierdził organ, skoro zaświadczenie z 2001 r. było skierowane także do M. R., to również i ten powinien być stroną postępowania w sprawie zmiany zaświadczenia i wyrazić zgodę na jego zmianę. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaś na dzień orzekania przez Sąd (według oświadczeń strony i pełnomocnika organu) decyzja Wojewody w tej materii jeszcze nie zapadła. Powyższe oznacza, że postępowanie w sprawie zmiany zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z 2001 r. będzie prowadzone zgodnie z zakresem wniosku T. R., J. R., B. R. i Z. R. (wyjaśnionego pismami z dnia 8 i 10 maja 2013 r.) oraz wolą skarżącego M. R. wyrażoną jasno dopiero w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 20014 r. O wyniku tego postępowania Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie może przesądzać. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku ----------------------- 3