I SA/Gd 733/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr.79, poz. 856 ze zm.), art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1980 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm.) dalej ,,k.p.a.", art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. 2012, poz.1015 ze zm.) dalej ,,u.p.e.a." po rozpatrzeniu zażalenia M. M. (wcześniej B.) – dalej jako "Skarżąca" na postanowienie wierzyciela - Wójta Gminy z dnia 16 stycznia 2014 r. uznającego zarzut Skarżącej w sprawie postępowania egzekucyjnego za nieuzasadniony, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt sprawy wynika, iż do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 3 września 2013r. Skarżąca wniosła zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] wystawionego przez wierzyciela — Wójta Gminy za nieuiszczenie kary grzywny nałożonej mandatem karnym kredytowanym o numerze [...] w kwocie 200,00 zł. Z treści zarzutu wynika, że egzekucji prowadzonej na podstawie zaskarżonego tytułu wykonawczego zarzucono naruszenie art. 33 pkt 2 u.p.e.a. t.j. brak wymagalności obowiązku w związku z tym, że dłużnikowi nie został doręczony przedmiotowy mandat jak też nie pokwitowała osobiście jego odbioru. Zdaniem Skarżącej mandat karny kredytowany staje się prawomocny oraz uprawnia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji dopiero w chwili podpisania jego odbioru przez sprawcę, gdyż w tym momencie wyrażona jest wola jego uiszczenia. W ocenie Skarżącej, zgodnie z art. 27 § 1 pkt.3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera (...) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny (...). Zatem stwierdzenie w tytule wykonawczym, że obowiązek nim objęty jest wymagalny, jest rażąco sprzeczne z przepisami prawa oraz ustalonym stanem faktycznym, gdyż obowiązek wynikający z nieprawomocnego mandatu nie może być wymagalny. 2. Postanowieniem z dnia 26 września 2013 r. Wójt Gminy jako wierzyciel zajął stanowisko, uznając zarzut za nieuzasadniony. W uzasadnieniu wierzyciel stwierdził, że jeżeli sprawca wykroczenia został pouczony, zgodnie z § 4a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2001r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 20, poz. 201 ze zm.) i pisemnie wyraził zgodę na przyjęcie mandatu karnego kredytowanego w określonej wysokości, odcinki "A" ,"B", "C" formularza mogą zostać mu doręczone przesyłką poleconą za zwrotnym poświadczeniem odbioru. W takim przypadku potwierdzeniem przyjęcia mandatu jest załączona do odcinka "D" pisemna zgoda sprawcy wykroczenia na jego przyjęcie wraz ze zwrotnym poświadczeniem doręczenia przesyłki zawierającej mandat. Za datę przyjęcia mandatu przyjmuje się dzień jego doręczenia. Zdaniem wierzyciela Skarżąca wyraziła zgodę na przyjęcie mandatu wypełniając odpowiednie rubryki doręczonego jej formularza i opatrując go własnoręcznym podpisem. Sporna natomiast pozostaje kwestia samego przyjęcia czy też doręczenia mandatu. Mandat kredytowany został wysłany na adres: ul. [...] pod którym zobowiązana odbierała uprzednio korespondencję i będący jednocześnie adresem siedziby spółki, w której zobowiązana jest prokurentem. Mandat został doręczony 8 czerwca 2012r. w sposób przewidziany w przepisach kodeksu postępowania karnego. 3. Nie zgadzając się ze stanowiskiem wierzyciela, Skarżąca wniosła zażalenie, kwestionując argumenty zawarte w postanowieniu. 4. Po rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 grudnia 2013r. uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę rozstrzygnięcia wątpliwości co do skuteczności doręczenia mandatu Skarżącej. 5. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014r. po raz kolejny uznał zarzuty Skarżącej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że mandat został doręczony przesyłką poleconą w miejscu stałego zatrudnienia zobowiązanej tj. w trybie art. 133 § 3 Kpk i przytoczył argumentację z postanowienia z dnia 26 września 2013r. 6. W zażaleniu na postanowienie Wójta Gminy, Skarżąca zarzuciła brak doręczenia przedmiotowego mandatu oraz wadliwe przyjęcie, iż złożyła oświadczenie, że wyraża zgodę na przyjęcie mandatu. 7. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w procesie nakładania mandatu karnego kredytowanego korespondencyjnie, zwrócić należy uwagę na trzy fundamentalne elementy:1/ złożenie przez sprawcę wykroczenia oświadczenia, że wyraża on zgodę na przyjęcie mandatu, 2/ wystawienie mandatu, 3/ doręczenie mandatu sprawcy. Zdaniem organu odwoławczego dwa pierwsze elementy pozostają poza wszelkim sporem bowiem zobowiązana wyraziła zgodę na przyjęcie mandatu wypełniając odpowiednie rubryki doręczonego jej formularza i opatrując formularz własnoręcznym podpisem i pieczęcią imienną w dniu 16 kwietnia 2012 r. natomiast wątpliwości może budzić kwestia samego przyjęcia, czy też doręczenia mandatu karnego. Powołując przepisy Kodeksu postępowania karnego i kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia organ stwierdził, że mandat karny został wysłany na adres, pod którym zobowiązana odbierała uprzednio korespondencję i będący jednocześnie adresem siedziby spółki, w której zobowiązana jest prokurentem i że wysłany w ten sposób mandat został doręczony zobowiązanej w dniu 8 czerwca 2012r. w sposób przewidziany w przepisach kodeksu postępowania karnego. Z art. 133 § 3 kodeksu postępowania karnego wynika, że pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu stałego zatrudnienia adresata. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w art. 33 u.p.e.a. wymieniono taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zobowiązana wskazała na podstawę określoną w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., w oparciu o którą kwestionuje prowadzenie egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 33 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Niedoręczenie zobowiązanemu mandatu karnego skutkowałoby brakiem wymagalności obowiązku z niego wynikającego. Organ wyjaśnił, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się zarówno kopia mandatu karnego wystawionego na nazwisko Skarżącej w dniu 4 czerwca 2012 r. jak i kopia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nadanej przez wierzyciela w dniu 5 czerwca 2012 roku skierowanej do Skarżącej. Odbiór tej przesyłki pokwitowała na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w dniu 8 czerwca 2012 roku osoba upoważniona do odbioru korespondencji w A sp. z o.o. w G., w której Skarżąca pełni funkcję prokurenta. W ocenie organu odwoławczego nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiotowy mandat został zobowiązanej doręczony. Obowiązek zapłaty kwoty wyrażonej w mandacie stał się więc wymagalny. W konsekwencji zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oparty na podstawie wskazanej w art. art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest nieuzasadniony. Ponadto organ zauważył, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, osobiście podpisała ona oświadczenie w dniu 16 kwietnia 2012r., iż wobec odmowy podania kierującego pojazdem, którym przekroczono dozwoloną prędkość w dniu 10 stycznia 2012 r., zgadza się na ukaranie i wyraża zgodę na przyjęcie mandatu kredytowego w wysokości 200,00zł 8. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżąca zarzuciła postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1996r. r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w zw. z par. 4a Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego w zw. z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. poprzez bezpodstawne uznanie zarzutów zobowiązanej za nieuzasadnione, w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne toczy się wobec zobowiązanej w sytuacji braku wymagalności obowiązku, gdyż dłużnikowi nie został doręczony przedmiotowy mandat, jak również nie pokwitowała osobiście jego odbioru, a ten staje się prawomocny, tylko w sytuacji pokwitowania jego odbioru przez sprawcę wykroczenia. Mając na uwadze powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postepowania. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że zgłosiła zarzuty do toczącego się postępowania egzekucyjnego w administracji powołując się na art. 33 pkt 2 u.p.e.a. wskazując, iż postępowanie toczy się wobec niej w sytuacji braku wymagalności, gdyż nie został jej doręczony przedmiotowy mandat, jak również nie pokwitowała osobiście jego odbioru, a ten staje się prawomocny, tylko w sytuacji pokwitowania jego odbioru przez sprawcę wykroczenia. Skarżąca wyjaśniła, że zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego: (...) kredytowanego,(...). Zgodnie natomiast z § 3 at. 98 mandatem karnym kredytowanym, może być nałożona grzywna jedynie wobec osoby innej, niż wymieniona w § 2. Mandat powinien zawierać pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. Staje się on prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez sprawcę. Zdaniem Skarżącej, przepisy art. 98 § 3 wyraźnie wskazują, iż mandat kredytowany staje się prawomocny, co dalej umożliwia wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w sytuacji jego pokwitowania przez sprawcę. Przepis wyraźnie wskazuje, iż chodzi o sprawcę wykroczenia, czyli osoby, do której adresowany jest mandat. Dlatego koniecznym jest doręczenie mandatu sprawcy. Przy czym nie mogą znaleźć zastosowania w tym przypadku przepisy art. 133 § 3 k.p.k., na które powołuje się organ, dotyczące doręczenia zastępczego. Nie należy bowiem zapominać, że kwestia mandatu karnego kredytowanego oraz jego prawomocność wiąże się z kwestią odpowiedzialności za popełnione wykroczenie. W związku z powyższym należy odróżnić aspekt procesowy doręczania pism, którego skuteczność może opierać się na domniemaniu od doręczenia w sposób określony w przepisie art. 98 § 3, który wyraźnie mówi, o chwili pokwitowania odbioru przez sprawcę. Dlatego też odbiór przesyłki w dniu 8 czerwca 2012 r. przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w A sp. z o.o. w G. nie spowodował uprawomocnienie się mandatu karnego. Ponadto Skarżąca kwestionuje, że złożyła oświadczenie, iż wyraża zgodę na przyjęcie mandatu. 9. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 10.1.Skarga nie jest zasadna. 10.2.Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a".), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżone orzeczenie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie według wskazanych powyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. 10.3. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny stanowiska wierzyciela Wójta Gminy z dnia 16 stycznia 2014 r. uznającego zarzut Skarżącej w sprawie postępowania egzekucyjnego złożony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Skarżąca zarzucając, iż obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje, wskazała iż mandat karny, którym nałożona została grzywna nie został skutecznie doręczony. Zgodnie z art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.) – dalej jako "k.p.w." mandat karny kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Na podstawie art. 96 § 3 k.p.w. szczegółowy sposób nakładania grzywien w drodze mandatu karnego określa Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia. Na podstawie powyższej delegacji ustawowej wydane zostało rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. z 2002 r., nr 20, poz. 201 ze zm.) – dalej jako "Rozporządzenie". Zgodnie z § 4a rozporządzenia, jeżeli sprawca wykroczenia został pouczony i pisemnie wyraził zgodę na przyjęcie mandatu karnego kredytowanego w określonej wysokości, odcinki "A", "B" i "C" formularza mogą zostać mu doręczone przesyłką poleconą za zwrotnym poświadczeniem odbioru. W takim przypadku potwierdzeniem przyjęcia mandatu jest załączona do odcinka "D" pisemna zgoda sprawcy wykroczenia na jego przyjęcie wraz ze zwrotnym poświadczeniem doręczenia przesyłki zawierającej mandat. Za datę przyjęcia mandatu przyjmuje się dzień jego doręczenia. W ocenie Sądu, organ prawidłowo skonstatował, że w procesie nakładania mandatu karnego kredytowanego doręczanego korespondencyjnie zwrócić należy uwagę na trzy fundamentalne elementy, tj.: złożenie przez sprawcę wykroczenia oświadczenia, że wyraża on zgodę na przyjęcie mandatu; wystawienie mandatu; doręczenie mandatu sprawcy. Zdaniem Sądu, pierwszy element nie budzi w przedmiotowej sprawie wątpliwości. Zgodę na przyjęcie mandatu karnego kredytowanego Skarżąca wyraziła pisemnie, w dniu 16 kwietnia 2012 r., wypełniając właściwe rubryki dołączonego do akt administracyjnych niniejszej sprawy formularza oświadczenia przesłanego przez Straż Gminną . W rubryce określonej jako ,,Przypadek III" wypełniając jako właściciel zawarte jest oświadczenie, iż nie kierowała pojazdem, którym popełniono wykroczenie, ale nie poda kto nim kierował, mimo że jako właściciel pojazdu jest zobowiązana wskazać uprawnionemu organowi komu go użyczyła. Skarżąca zakreśliła w rubryce pkt 1 zgadzając się na ukaranie i na przyjęcie mandatu kredytowego w kwocie 200,00 zł tj. za wykroczenie z art. 96§ 3 k.w. opatrując formularz datą 16.04.2012 wraz z własnoręcznym podpisem i pieczęcią imienną z nazwą firmy A Sp. z o.o. M. B. Prokurent. Ponadto w rubryce dane sprawcy wykroczenia lub dane osoby, której powierzono pojazd do użytkowania oświadczyła, że adresem do doręczeń właściciela w kraju jest [...] ( oświadczenie nr [...] w aktach administracyjnych ). W konsekwencji Straż Gminna wystawiła mandat karny kredytowany serii [...] z dnia 4 czerwca 2012 r. na nazwisko Skarżącej na adres [...] (odcinek D mandatu w aktach sprawy). Straż Gminna wypełniła zatem także drugi z elementów doręczania mandatu karnego kredytowanego tj. wystawienie mandatu. Odnosząc się do kwestii skutecznego doręczenia mandatu Sąd stwierdził, że z mocy art. 38 k.p.w., doręczanie pism w sprawach o wykroczenia odbywa się na zasadach określonych w art. 128-134 oraz 136-142 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., nr 89, poz. 555 ze zm.) - dalej jako "k.p.k.". Zgodnie z art. 132 § 1 k.p.k. pismo doręcza się adresatowi osobiście. W razie chwilowej nieobecności adresata w jego mieszkaniu, pismo doręcza się dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było- administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli podejmą się oddać pismo adresatowi (art. 132 § 2 k.p.k.). Z kolei zgodnie z art. 133 § 3 k.p.k. pismo można również pozostawić osobie upoważnionej do odbioru korespondencji w miejscu stałego zatrudnienia adresata. Natomiast w świetle art. 139 § 1 k.p.k. jeżeli strona, nie podając nowego adresu, zmienia miejsce zamieszkania lub nie przebywa pod wskazanym przez siebie adresem, pismo wysłane pod tym adresem uważa się za doręczone. W ocenie Sądu, z akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że wystawiony mandat karny został przesłany na adres zatrudnienia zobowiązanej, tj. do spółki A Sp. z o. o., ul. [...] Pod tym adresem zobowiązana wcześniej odbierała korespondencję w postaci wezwania z dnia 31 marca 2012 r., do którego załączony był formularz oświadczenia. Formularz ten wysłany na powyższy adres Skarżąca wypełniła, własnoręcznie podpisała i odesłała do Straży Gminnej. Jednocześnie Skarżąca wskazała powyższy adres jako właściwy do doręczeń. Powyższe przesądza zatem o tym, że pod tym adresem skutecznie doręczana była korespondencja. Złożenie przez Skarżącą oświadczenia podpisanego wraz z użyciem imiennej pieczęci zawierającej nazwę firmy A sp. z o.o. i pełnionej przez Skarżącą funkcji prokurenta pozwoliło organom przyjąć, iż spółka ta jest miejscem stałego zatrudnienia Skarżącej. Z akt sprawy wynika również, że tak przesłany mandat karny został odebrany w dniu 8 czerwca 2012 r. przez osobę uprawnioną do odbioru korespondencji w A - sp. z o.o. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru), a więc w trybie przewidzianym w art. 133 § 3 k.p.k. Wskazać przy tym należy, że korespondencję zawierającą przedmiotowy mandat przesłano na adres wskazany przez Skarżącą na formularzu oświadczenia (strona 2, pkt 6 oświadczenia znajdującego się w aktach sprawy), a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje wyraźnie zapis, że dotyczy ono mandatu karnego [...] Powyższe potwierdza zatem jednoznacznie, że odebrana przesyłka dotyczyła właśnie tego mandatu. Zgodnie z § 4a powołanego wcześniej Rozporządzenia, potwierdzeniem przyjęcia mandatu jest załączona do odcinka "D" pisemna zgoda sprawcy wykroczenia na jego przyjęcie wraz ze zwrotnym poświadczeniem doręczenia przesyłki zawierającej mandat. W aktach wierzyciela znajduje się zarówno pisemna zgoda na przyjęcie mandatu, odcinek D mandatu [...] z 4 czerwca 2012 r., jak również dowód doręczenia tego mandatu zobowiązanej w trybie art. 133 § 3 k.p.k., na którym widnieje wyraźna adnotacja, że dotyczy on właśnie mandatu [...] z 4 czerwca 2012 r. W ocenie Sądu, organ zasadnie zatem uznał, że łącznie dokumenty te traktować należy jako przyjęcie mandatu przez zobowiązaną. Z treści złożonego przez Skarżącą zarzutu wynika, że egzekucji prowadzonej na podstawie zaskarżonego tytułu wykonawczego zarzucono naruszenie art. 33 pkt 2 u.p.e.a. t.j. brak wymagalności obowiązku w związku z tym, że dłużnikowi nie został doręczony przedmiotowy mandat, jak też nie pokwitowała osobiście jego odbioru. W ocenie Sądu w świetle powyższego, zarzut Skarżącej uznać należy za nieuzasadniony, albowiem wobec stwierdzenia, że mandat został Skarżącej doręczony, przyjąć należy, że mandat karny kredytowany stał się zgodnie z art. 98 § 3 k.p.w. prawomocny, co w przypadku braku jego zapłaty uprawniało organ do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. 10.4. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.