II OSK 3281/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Jurkiewicz del NSA Jerzy Stankowski Protokolant starszy asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 487/14 w sprawie ze skargi T. S. na uchwałę Rady Gminy Suwałki z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku; 2. zasądza od Gminy Suwałki na rzecz skarżącego T. S. kwotę 490 (czterysta dziewięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. S. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej [...]kV E. – granica RP na terenie gminy S. w obrębie geodezyjnym B. W. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. T. S. wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie art. 140 K.c., art. 9 ust. 4, art.18 ust. 1, art. 20 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący podniósł, że w wyniku uchwalenia kwestionowanego planu miejscowego doszło do naruszenia jego interesu prawnego jako właściciela działek nr ewidencyjny [...],[...] i [...]. Jego nieruchomości (przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną) znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu oznaczonego symbolem [...], z dopuszczalnym przeznaczeniem jako teren postoju, parkowania i obsługi technicznej pojazdów ciężarowych. Ustalenia planu miejscowego dla terenu o symbolu [...] uniemożliwiają skarżącemu korzystanie z jego nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, oddalając skargę, stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie. Skarżący jest właścicielem działek sąsiadujących (przez drogę) z obszarem objętym zaskarżonym planem miejscowym. Zarówno z treści planu, jak i ze stanu prawnego i faktycznego dotyczącego działek skarżącego nie wynika, żeby plan miejscowy w jakimkolwiek stopniu zmieniał obowiązki lub uprawnienia skarżącego w zakresie jego nieruchomości. Skoro treść uprawnień skarżącego do jego nieruchomości kształtuje inny plan miejscowy (uchwała Rada Gminy z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]), która wywołuje skutki prawne w stosunku do skarżącego, to postanowienia zaskarżonego planu miejscowego i uprawnienia z niego wynikając nie mogą stanowić źródła naruszenia interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) i zaskarżenia uchwały w sprawie planu, który nie obejmuje nieruchomości skarżącego. Ustalenia planu mają bowiem bezpośredni wpływ na sytuację prawną właścicieli nieruchomości będących w obrębie planu, zaś interesem właścicieli nieruchomości nie znajdujących się w obrębie planu jest interesem faktycznym, którego posiadanie nie legitymuje ich do zaskarżenia uchwały w przedmiocie planu miejscowego. W skardze kasacyjne skarżący zarzucił naruszenie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, art. 140 K.c., art. 147 § 1 i 151 P.p.s.a. Skarżący podniósł, że Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że skarżący nie ma interesu prawego w zaskarżeniu planu miejscowego tylko z tego powodu, że jest właścicielem nieruchomości położonej poza obszarem objętym planem miejscowym. Korzystanie z nieruchomości sąsiedniej zgodnie z ustaleniami zaskarżonego planu miejscowego wpłynie na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego. Działki skarżącego nr [...], 348 i 349 położone są w bezpośrednim sąsiedztwie terenu oznaczonego symbolem [...], który w zakresie funkcji podstawowej przeznaczony jest pod zabudowę usługową, natomiast w zakresie przeznaczenia dopuszczalnego może być wykorzystany jako teren postoju i parkowania pojazdów ciężarowych oraz obsługi technicznej z komunikacją samochodami ciężarowymi. Prowadzenie takiej działalności na sąsiedniej nieruchomości będzie miało bezpośredni wpływ na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego, która jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Takie przeznaczenie terenu sąsiedniego czyni iluzorycznym możliwość realnego korzystania z uprawnień określonych w art. 140 K.c. Naruszenie uprawnień skarżącego polega nie na faktycznym podejmowaniu czynności zakłócających jego sferę władztwa, ale poprzez ukształtowanie treści przepisów planu miejscowego, które pozwalają na określony sposób wykonywania prawa własności właściciela nieruchomości leżącej na terenie [...]. Nie zasługuje na aprobatę stanowisko, że tylko właściciel nieruchomości objętej planem miejscowym może wnosić skargę na ten plan. Przytaczając takie podstawy kasacyjne, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Skarżący, podnosząc zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w powiązaniu z art. 140 K.c., kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie doszło do naruszenia jego interesu prawnego w wyniku uchwalenia zaskarżonego planu miejscowego. Sąd pierwszej instancji przyjął bowiem, że skoro nieruchomość skarżącego nie znajduje się na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to nie można wywodzić naruszenia jego interesu prawnego czy uprawnienia jako właściciela. Nie można podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji, że ustalenia planu miejscowego mogą mieć wpływ tylko na sytuację prawną właścicieli nieruchomości znajdujących się na obszarze objętym planem miejscowym. Kwestia, czy określona uchwała rady gminy narusza interes prawny lub uprawnienie określonego podmiotu, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wymaga w każdej sprawie oceny, która powinna uwzględnić skutki uchwalenia kwestionowanej uchwały, w szczególności w jaki sposób oddziałuje na sytuację prawną tego podmiotu, przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. O tym, czy uchwała rady gminy narusza interes prawny lub uprawnienie określonego podmiotu można mówić wówczas, gdy z przepisów prawa, zwłaszcza przepisów prawa administracyjnego wynika, że ustalenia tego aktu dotyczą określonego obowiązku prawnego lub uprawnienia jednostki. Sam fakt, że nieruchomość nie znajduje się na terenie objętym planem miejscowym nie oznacza samo przez się, że plan ten nie może naruszać interesu prawnego i uprawnień właściciela tej nieruchomości. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego co do zasady wpływają na możliwość korzystania z prawa własności, ponieważ określają przeznaczenie terenu i wyznaczają sposób jego zagospodarowania. Przy czym ustalenia planu miejscowego mogą wpływać nie tylko na sposób korzystania z nieruchomości objętej planem miejscowym, ale także z nieruchomości leżących na terenie sąsiadującym z obszarem objętym planem miejscowy. W świetle art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Oznacza to, że właściciel terenów sąsiadujących z obszarem objętym planem miejscowym ma prawo do domagania się ochrony jego interesu prawnego przed ustaleniami planu miejscowego, jeżeli ustalenia tego planu wpływają na sposób korzystania z jego nieruchomości. Ustalenia planu miejscowego mogą wpływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiadujących z obszarami objętymi planem miejscowym, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustalenia tego planu przewidują przeznaczenie terenu pod zabudowę, która utrudni korzystanie z nieruchomości sąsiednich (także tych nieobjętych planem miejscowym) zgodnie z ich przeznaczeniem. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia może wówczas wynikać z ochrony przysługującego prawa własności. W konsekwencji należy przyjąć, że uchwalenie i wejście w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może powodować skutki w postaci naruszenia interesu prawnego właścicieli nieruchomości, które znajdują się na terenie objętym planem, jak i terenie, którego plan nie obejmuje. W rozpoznawanej sprawie skarżący upatruje naruszenia jego interesu prawnego i uprawnień poprzez ustalenie przez zaskarżony plan miejscowy takiego sposobu przeznaczenia terenów objętych symbolem [...], w wyniku którego dochodzi do ogranicza w zakresie możliwości korzystania z będącej przedmiotem jego własności nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Działki skarżącego (nr [...],[...] i [...]) położone są w bezpośrednim sąsiedztwie terenu oznaczonego symbolem [...], który w zakresie przeznaczenia dopuszczalnego może być wykorzystany jako teren postoju i parkowania pojazdów ciężarowych oraz obsługi technicznej z komunikacją samochodami ciężarowymi. Prowadzenie takiej działalności na sąsiedniej nieruchomości może mieć bezpośredni wpływ na sposób korzystania z nieruchomości skarżącego, która jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaniechał dokonania oceny, czy zaskarżony plan miejscowy narusza interes prawny we wskazany przez skarżącego sposób, z góry przyjmując, że plan ten nie może naruszać interesu prawnego, ponieważ nie obejmuje obszaru, na którym znajdują się działki skarżącego. Takie rozpoznanie sprawy, bez dokonania oceny naruszenia interesu prawnego skarżącego, jest wadliwe i narusza art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.