VII SA/Wa 1220/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-24
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Ewa Machlejd, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jest stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykaże indywidualnego interesu prawnego naruszonego przez planowaną inwestycję?Ratio decidendi
Osoba posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nie jest stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli nie wykaże indywidualnego interesu prawnego naruszonego przez planowaną inwestycję. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym, które nie uprawnia do pełnego władztwa nad rzeczą i nie jest równoznaczne z prawem własności nieruchomości. W przypadku braku wykazania takiego indywidualnego interesu prawnego, organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M T na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Wojewody i umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta o pozwoleniu na przebudowę instalacji gazowej. M T, posiadająca spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, domagała się stwierdzenia nieważności decyzji, twierdząc, że jest stroną postępowania. Organ odwoławczy uznał, że nie legitymuje się ona przymiotem strony, ponieważ spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie jest prawem własności nieruchomości, a M T nie wykazała indywidualnego interesu prawnego naruszonego przez inwestycję.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi M T na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013, poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M T uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013r. Nr [...], odmawiającej stwierdzenia, na wniosek M T, nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w [...] pozwolenia na przebudowę istniejącej instalacji gazowej n/c w budynku mieszkalnym wielorodzinnym na terenie dz. nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Dzielnicy [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Wojewoda [...] wszczął postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...] na wniosek M T. Uznał, że weryfikowana decyzja została wydana przez właściwy organ, w oparciu o właściwą podstawę prawną, a także nie dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Stwierdził również, że decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa, a w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą oraz nie była w dniu wydania i nie jest trwale niewykonalna. Wojewoda stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że podlegająca weryfikacji decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r., Nr [...] , nie jest również dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa.
Wojewoda [...] stwierdził również , że w toku wydawania decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], nie zaistniały istotne uchybienia, których ustalenie skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji, jako spełniającej dyspozycje art. 156 § 1 Kpa. Podkreślił, że Inwestor spełnił wymogi zawarte w przepisie art. 35 ust. 1 oraz art. 32 ust 4 ustawy Prawo budowlane. Załączony do wniosku z dnia [...] września 2012 r. projekt budowlany jest kompletny. Projektant i sprawdzający złożyli, zgodnie z art. 20 ust 4 ustawy Prawo budowlane, oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Do wniosku o pozwolenie na budowę Inwestor dołączył również oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Odpowiadając na zarzuty Skarżącej w pierwszej kolejności wskazał, że z dokumentacji sprawy wynika, że w budynku położonym przy ul. [...] w [...] znajdują się lokale, dla których ustanowiono spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu oraz lokale mieszkalne stanowiące własność Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". W konsekwencji powyższego, w ocenie Wojewody [...], Inwestor występujący z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na przebudowę instalacji gazowej nie miał obowiązku uzyskania zgody na realizację ww. inwestycji uprawnionych do korzystania z lokalu na zasadzie spółdzielczego lokatorskiego i własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów Skarżącej Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane organem właściwym do kontroli legalności oraz prawidłowości wykonanych robót budowlanych jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Poinformować również należy, że sprawy relacji między członkami Spółdzielni a Zarządem Spółdzielni nie mogą być przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji architektoniczno - budowlanej. Tego typu sprawy mogą być rozpatrywane wyłącznie w drodze powództwa cywilnego przez sądy powszechne.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatrując odwołanie M T w pierwszej kolejności przeanalizował czy o wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Wskazał, że analiza akt przedmiotowej sprawy wykazała, że wnioskodawczyni M T nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji Prezydenta z dnia [...] października 2012r., Nr [...] i zauważył, że niezależnie od powyższego, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jest postępowaniem odrębnym, prowadzonym w innym trybie, niż postępowanie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem organ administracji zobligowany jest na nowo ustalić strony tegoż postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 01.06.2010r., sygn. akt VII SA/Wa 731/10). Mając na uwadze powyższe, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił czy M T legitymuje się przymiotem strony w myśl art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wskazując, że wnioskodawczyni, M T, swój interes prawny w niniejszym postępowaniu wywodzi z tytułu posiadania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] ( KW Nr [...])
Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jako ograniczone prawo rzeczowe, nie jest wymienione w przepisie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako prawo podmiotowe dające przymiot strony w postępowaniu.
Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że stosownie do treści art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2014r" poz. 121), spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, obok użytkowania, służebności, zastawu i hipoteki należy do katalogu ograniczonych praw rzeczowych. Jak wiadomo, naczelnym prawem rzeczowym jest prawo własności. Z tej racji, że jest prawem na rzeczy własnej, obejmuje najszerszy zakres uprawnień wobec rzeczy. Ściśle biorąc, obejmuje pełny zakres możliwych uprawnień; sporadycznie ograniczony przez szczególne przepisy prawa i generalnie ograniczany przez klauzulę zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Inaczej prezentują się na tym tle "ograniczone prawa rzeczowe". Zasadniczo są one prawami na rzeczy cudzej (jura in re aliena). (zob. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz. 2001). Organ podkreślił także, że za wyjątkiem zastawu i hipoteki, pozostałe ograniczone prawa rzeczowe dają uprawnionemu w pewnym, ograniczonym zakresie władztwo nad cudzą rzeczą (stąd nazwa "ograniczone" prawa rzeczowe). Również w wyroku z dnia 26 lipca 2004r., sygn. akr V CA 1/04; Sąd Najwyższy wskazał, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu jest prawem na rzeczy cudzej.
Mając na względzie powyższe, organ wskazał, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu - jako ograniczone prawo rzeczowe - nie uprawnia do pełnego władztwa nad rzeczą nim objętą, a zatem również zakres praw wynikających z okoliczności jego posiadania nie może być równy zakresowi uprawnień właściciela nieruchomości. Tym samym, nie można pominąć, że istotą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu jest jego węższy - niż prawo własności - zakres uprawnień.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył również, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszczano udział członka spółdzielni mieszkaniowej jako strony w postępowaniu administracyjnym w pewnych szczególnych sytuacjach, jeżeli wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego - art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (wyrok NSA z 9 maja 2003 r" IV SA 2995/01; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2005 r., VI SA/Wa 473/04; Z. Niewiadomski, [w:] Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2006, s. 331). Jednak zdaniem organu odwoławczego na gruncie analizowanej sprawy, M T nie wykazała, aby sporna inwestycja powodowała naruszenie przez nią warunków korzystania z jej lokalu mieszkalnego. Organ wskazał, że sporna inwestycja została zaprojektowana w celu poprawy jakości oraz bezpieczeństwa korzystania z lokalu Skarżącej, bowiem przewiduje ona wymianę istniejącej sieci gazowej. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, brak jest podstaw, by stwierdzić, że sporna inwestycja w jakikolwiek sposób ograniczy możliwość korzystania przez skarżącą ze spornej inwestycji.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w związku z powyższym uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...], został złożony przez M T, która nie legitymuje się przymiotem strony w niniejszym postępowaniu, dlatego zasadnym było uchylenie decyzji Wojewody [...]z dnia [...] października 2013r., Nr [...] i umorzenie postępowania organu pierwszej instancji.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 roku znak [...]- uchylającą decyzję z dnia [...] października 2013 roku Nr [...]- odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012 roku Nr [...], i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji, wniosła M T.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:
1) tj. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie przyznanie przymiotu strony Pani M T, w sytuacji, gdy należało ją uznać za osobę uprawnioną do udziału w toczącym się postępowaniu, bowiem kwestionowane przez nią pozwolenie na budowę kształtuje jej sytuację prawną, jako osoby uprawnionej do lokalu nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w [...],
2) tj. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie, czy zaprojektowane roboty budowlane ingerują bezpośrednio w lokal nr [...] położony w budynku przy ul. [...] w [...],
3) tj. naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez wydawanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], którą to decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że projekt budowlany spornej inwestycji ingeruje bezpośrednio we wszystkie lokale, a członkom spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przysługuje przymiot strony, bowiem sporne pozwolenie na budowę kształtuje ich sytuację prawną, jako osób uprawnionych do lokali.
2. Naruszenie przepisu prawa materialnego:
1) tj. naruszenie art. 28 ust. 2 ustawy prawo budowlane z dnia 07 lipca 1994 r. (Dz.U. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie odmówienie Pani M T przymiotu strony.
W uzasadnieniu skargi m. innymi wskazała, że organ odwoławczy całkowicie zignorował sytuację prawną Skarżącej i nie przeanalizował jej w sposób wyczerpujący na tle przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a., jak i przepisów prawa materialnego tj. art. 28 ust. 2- ustawy prawo budowlane.
Zdaniem Skarżącej nie ma znaczenia, że skarżącej przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu i jest to ograniczone prawo rzeczowe. Przebudowa istniejącej instalacji gazowej w budynku przy ul. [...] w [...]dotyczy całego budynku wielorodzinnego, a więc bezpośrednio działa na lokal, do którego skarżącej przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zdaniem Skarżącej skoro organ II instancji odmówił przymiotu strony skarżącej, winien wyjaśnić w toku postępowania, kto ma reprezentować interes prawny skarżącej w sytuacji, gdy jest on naruszony. Skarżąca przywołała wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2010 r. (II OSK 1283/09) "Nieuprawniony jest pogląd, że w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę aby być stroną tego postępowania członek spółdzielni mieszkaniowej, któremu jednocześnie przysługuje prawo odrębnej własności lokalu, musi wykazać, że naruszony został jego interes prawny. Przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118) nie wymaga naruszenia interesu prawnego współwłaściciela nieruchomości (budynku), na której ma być realizowana budowa, aby ten miał przymiot strony w postępowaniu. Przepis art. 28 k.p.a. też nie wymaga, aby został naruszony interes prawny, wystarcza, że postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku albo żąda się czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".
W uzupełnieniu skargi ( pismo z dnia 17.09.2014 r.) Skarżąca zarzuciła Prezesowi Spółdzielni Mieszkaniowej i jego Zastępcy brak przygotowania zawodowego i wiedzy o procesie przygotowania inwestycji i remontów oraz działanie sprowadzające zagrożenie życia i zdrowia ludzi oraz mienia.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona prawidłowa, zatem skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Zaskarżona decyzja umarzająca na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. postępowanie administracyjne - odmawia Skarżącej uprawnień strony w postępowaniu nadzwyczajnym dot. stwierdzenia nieważności decyzji [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] w [...]pozwolenia na przebudowę istniejącej instalacji gazowej n/c w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Dzielnicy [...] m. [...] . Zdaniem organu odwoławczego Skarżąca M T, wnioskując o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego swój interes prawny w wywodzi z tytułu posiadania własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] ( KW Nr [...]). Jednakże, zdaniem organu, art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, ogranicza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę do następujących osób: inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego jako ograniczone prawo rzeczowe, nie jest wymienione w przepisie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako prawo podmiotowe dające przymiot strony w postępowaniu, dlatego zdaniem organu M T nie może wywodzi swojego interesu prawnego z prawa własnościowego do lokalu. Ponadto Skarżąca nie wykazała aby sporna inwestycja powodowała naruszenie przez nią warunków korzystania z jej lokalu mieszkalnego czyli nie wykazała tzw. zindywidualizowanego interesu prawnego, który w niektórych przypadkach może wykazać członek spółdzielni mieszkaniowej.
Odnosząc się zatem do podnoszonego zarzutu skargi naruszenia prawa materialnego w takim kształcie jak określono to w skardze za nieusprawiedliwiony uznać należy przywołany w niej zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. z 2006 r. Dz. U. Nr 165, poz. 1118 ze zm.) zwanej dalej Prawo budowlane.
Organ analizując interes prawny Skarżącej słusznie uznał, że w sprawach dotyczących wydania pozwolenia na budowę norma art. 28 k.p.a. nie ma zastosowania, albowiem w ustawie dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane istnieje przepis, który w sposób szczególny definiuje pojęcie strony w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę. Przepisem tym jest art. 28 ust. 2 tej ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Trafnie w zaskarżonym wyroku wskazano, że norma art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. co oznacza, że ten ostatni przepis co już wyżej podniesiono nie będzie miał zastosowania.
Materiał dowodowy w sprawie potwierdza, że M T zajmuje lokal Nr [...] przy ul. [...] w [...], do którego przysługuje jej własnościowe prawo lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym. Skarżąca której przysługuje własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. W świetle postanowień art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane Skarżąca nie jest stroną postępowania o pozwolenie na wykonanie robót budowlanych, o które wystąpiła spółdzielnia, albowiem nie jest inwestorem ani też odrębnym właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, którego dotyczy postępowanie.
Okoliczność, iż wnosząca skargę posiada własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nie oznacza, że mogą być stroną postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę zainicjowanego przez wskazaną wyżej Spółdzielnię i do tego na terenie stanowiącym współwłasność inwestora i pozostałych członków spółdzielni.
Wzajemne stosunki między członkami spółdzielni mieszkaniowej a jej zarządem, regulują przepisy ustawy Prawo spółdzielcze i jedynie w trybie tych przepisów poszczególni użytkownicy lokali mogą sprzeciwiać się działaniom organów spółdzielni oraz dochodzić swych praw. Natomiast w relacjach z organami administracji publicznej lub innej władzy publicznej reprezentują ich uprawnione statutowo lub ustawowo organy spółdzielni.
Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, iż realizowane zadanie inwestycyjne (roboty budowlane) ma charakter "wewnątrzspółdzielczy", w zakresie którego decydują organy spółdzielni, reprezentujące wszystkich członków spółdzielni lub też zarząd spółdzielni jako zarządca, sprawujący zarząd powierzony. Wzajemne stosunki między członkami spółdzielni mieszkaniowej a jej zarządem, regulują przepisy ustawy prawo spółdzielcze i jedynie w trybie tych przepisów poszczególni właściciele lokali mogą sprzeciwiać się działaniom organów spółdzielni oraz dochodzić swych praw. Natomiast w relacjach z organami administracji publicznej lub innej władzy publicznej reprezentują ich uprawnione statutowo lub ustawowo organy spółdzielni.
W tym miejscu należy podzielić i przypomnieć wywód Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że stosownie do treści art. 244 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2014r., poz. 121), spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, obok użytkowania, służebności, zastawu i hipoteki należy do katalogu ograniczonych praw rzeczowych. Jak wiadomo, naczelnym prawem rzeczowym jest prawo własności. Z tej racji, że jest prawem na rzeczy własnej, obejmuje najszerszy zakres uprawnień wobec rzeczy. Ściśle biorąc, obejmuje pełny zakres możliwych uprawnień; sporadycznie ograniczony przez szczególne przepisy prawa i generalnie ograniczany przez klauzulę zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa. Inaczej prezentują się na tym tle "ograniczone prawa rzeczowe". Zasadniczo są one prawami na rzeczy cudzej {jura in re aliena). (zob. E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz. 2001). Należy podkreślić także, że za wyjątkiem zastawu i hipoteki, pozostałe ograniczone prawa rzeczowe dają uprawnionemu w pewnym, ograniczonym zakresie władztwo nad cudzą rzeczą (stąd nazwa "ograniczone" prawa rzeczowe). Również w wyroku z dnia 26 lipca 2004r., sygn. akr V CA 1/04; Sąd Najwyższy wskazał, że własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu jest prawem na rzeczy cudzej.
Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu - jako ograniczone prawo rzeczowe - nie uprawnia do pełnego władztwa nad rzeczą nim objętą, a zatem również zakres praw wynikających z okoliczności jego posiadania nie może być równy zakresowi uprawnień właściciela nieruchomości. Tym samym, nie można pominąć, że istotą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu jest jego węższy - niż prawo własności - zakres uprawnień.
Zasada, iż użytkownika lokalu na prawach własnościowych reprezentuje zarządca nieruchomości, którym w przedmiotowej sprawie jest Spółdzielnia, nie wyklucza oczywiście możliwości, iż taki użytkownik lokalu może być stroną postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Może to mieć miejsce jednak tylko wówczas, gdy wykaże on własny indywidualny interes prawny.
Wskazać należy, że Sądowi znane jest orzecznictwo sądowoadministracyjne, które dopuszcza udział członka spółdzielni mieszkaniowej jako strony w postępowaniu administracyjnym w pewnych szczególnych sytuacjach, jeżeli członek wykaże, że realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z jego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego - art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego (wyrok NSA z 9 maja 2003 r., IV SA 2995/01; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2005 r., VI SA/Wa 473/04; Z. Niewiadomski, [w:] Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2006, s. 331).
Na gruncie analizowanej sprawy, M T nie wykazała, aby sporna inwestycja powodowała naruszenie przez nią warunków korzystania z jej lokalu mieszkalnego. Co więcej, należy wskazać, że sporna inwestycja została zaprojektowana w celu poprawy jakości oraz bezpieczeństwa korzystania z lokalu skarżącej, bowiem przewiduje ona wymianę istniejącej sieci gazowej. W ocenie Sądu, na gruncie zgromadzonego materiału dowodowego, brak było podstaw, by stwierdzić, że sporna inwestycja w jakikolwiek sposób ograniczy możliwość korzystania przez skarżącą z posiadanego lokalu, co więcej Skarżąca nie wykazała , że nastąpi bezpośrednie i trwałe naruszenie jej interesu prawnego poprzez realizację wskazanych w decyzji prac budowlanych.
Ponieważ decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...], znak: [...] ; w świetle cytowanego wyżej przepisu art. 28 Kpa w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, nie dotyczyła interesu prawnego ani obowiązku M T - nie może być ona zatem - w ocenie Sądu - uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2012r., Nr [...]. Przytoczone w treści przedmiotowej skargi wyroki sądów dotyczą stanu faktycznego obejmującego lokale stanowiące odrębną własność. Natomiast na gruncie niniejszej sprawy, Wnioskodawczyni legitymuje się jedynie spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, z którym, w przeciwieństwie do prawa własności lokalu, nie wiąże się udział w prawie własności nieruchomości wspólnej.
Za niezasadny uznać należy także podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Jak wynika ze skargi naruszenie tych przepisów wnosząca skargę wiąże z niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego w tym wyjaśnienie czy zaprojektowane roboty ingerują bezpośrednio w lokal nr [...] należący do Skarżącej. Jak to zostało już wyżej wskazane Skarżąca nie wykazała, że nastąpi bezpośrednie i trwałe naruszenie jej interesu prawnego poprzez realizację wskazanych w decyzji prac budowlanych.
Z uwagi na formalnoprawny charakter skarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania wskazać należy, że merytoryczne zarzuty skargi, pozostają bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie.
Z tego względu Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło