I OZ 807/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 444/14 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie. 2 Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2014 r. wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał skarżącego T. M. do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 1487 zł od skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. Wysokość wpisu ustalono stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej "rozporządzenie"). Na powyższe zarządzenie skarżący złożył zażalenie, zaskarżając zarządzenie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 231 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna; 2) art. 321 zdanie ostatnie p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wezwanie pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu stosunkowego, podczas gdy zasadne jest uiszczenie wpisu stałego; 3) § 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu na kwotę 1687 zł w sytuacji, gdy z zaskarżonego aktu nie można wyprowadzić wprost obowiązku uiszczenia określonej kwoty; 4) § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarga dotyczyła postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, z którego nie można wyprowadzić wprost obowiązku uiszczenia określonej kwoty, a zatem w sprawie zaistniały podstawy do uiszczenia wpisu stałego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Kwestię sporną stanowi to, czy w sprawie niniejszej powinien być pobrany wpis stały, czy też stosunkowy – tak jak w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. W zaskarżonym zarządzeniu Sąd I instancji przyjął, iż w niniejszej sprawie, dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną powinien zostać pobrany wpis stosunkowy i wezwał skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 1487 zł. Zaskarżone zarządzenie jest nieprawidłowe. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały, którego wysokość określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić przy tym trzeba, iż użyte w powyższym przepisie sformułowanie "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne", jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., dlatego też uznać trzeba, iż sprawami podlegającymi wpisowi stosunkowemu są w istocie sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09 uznał, iż w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. W uchwale tej Sąd podkreślił, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, który wszczął postępowanie w sprawie zakończonej powołaną uchwałą. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę nie istnieją jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż powołana uchwała nie znajduje zastosowania w sytuacjach, gdy przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.). Kwestia przyznania odszkodowania jest bowiem nierozerwalnie związana z odjęciem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w następstwie jej wywłaszczenia, niezależnie od tego, czy odszkodowanie to przyznawane jest jednocześnie z decyzją o wywłaszczeniu, czy też wydawane jest odrębne orzeczenie w tym przedmiocie. Dotyczy to także sytuacji, gdy odjęcie prawa własności, bądź prawa użytkowania wieczystego, następuje w innym trybie. W niniejszej sprawie decyzja ustalająca odszkodowanie jest ściśle związana z postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest podział nieruchomości i skutek prawny w postaci przejęcia nieruchomości zajętej pod drogę. Do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania nie doszłoby, gdyby nie podjęto decyzji o podziale nieruchomości. Tym samym trzeba również przyjąć, że od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania, która jest konsekwencją wydania decyzji dotyczącej podziału nieruchomości, skutkującej przejęciem własności nieruchomości – powinien zostać pobrany wpis stały, nie zaś stosunkowy (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 843/11, z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 357/13, z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1145/13, z dnia 15 stycznia 2014, sygn. akt I OZ 1247/13). W niniejszej sprawie wpis od skargi winien być zatem ustalony na podstawie § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia – a więc jak w sprawach dotyczących nieruchomości – i wynosić 200 zł. W takiej też wysokości skarżący wpis uiścił, brak było zatem podstaw do wydania zaskarżonego zarządzenia wzywającego skarżącego do uzupełnienia wpisu od skargi. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. ----------------------- 2