I SA/Bk 366/14

WyrokWSA w Białymstoku2014-10-03

Skład orzekający: Andrzej Melezini, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego przez rolnika, bez zmiany lub zniszczenia uprawy dotychczasowej, stanowi podstawę do zastosowania sankcji w postaci 20% pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że dla zastosowania sankcji 20% pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej konieczne jest wykazanie, że rolnik nie zachował trwałych użytków zielonych lub elementów krajobrazu rolniczego, co należy rozumieć jako zmianę uprawy lub zniszczenie dotychczasowej uprawy. Samo zmniejszenie deklarowanej powierzchni, bez takich zmian, nie jest wystarczającą podstawą do zastosowania sankcji, a jedynie może skutkować obowiązkiem zwrotu części płatności zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.
Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, deklarując określoną powierzchnię. W trakcie postępowania złożyła korekty wniosku, zmniejszając deklarowaną powierzchnię. Organy administracji przyznały płatność w pomniejszonej wysokości, stosując 20% sankcję z powodu niezachowania wymaganej powierzchni trwałych użytków zielonych. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących sankcji.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. i stwierdził, że decyzja ta nie może być wykonana w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi E. G. E. Spółka z o.o. Spółka Komandytowa w B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. E. spółka z o.o. spółka komandytowa w B. (dalej także jako Spółka) złożyła w Biurze Powiatom ARiMR w B. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarowała pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 726,19 ha. Z uwagi na stwierdzone podczas weryfikacji wniosku nieprawidłowości, Spółka odpowiadając na wezwania do złożenia wyjaśnień, w dniu 30 lipca 2013 r. złożyła korektę wniosku, którą w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] wskazała powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 0,00 ha, w związku z czym powierzchnia w wariancie 5.1 zmniejszona została o 11,48 ha. W dniu 24 października 2013 r. Spółka złożyła korektę wniosku, którą w odniesieniu do działek ewidencyjnych nr [...] wskazała powierzchnię użytkowaną rolniczo wynoszącą 0,00 ha, w związku z czym powierzchnia w wariancie 5.1 zmniejszona została o 3,56 ha. Następnie w dniu 27 stycznia 2014 r. Spółka złożyła zmianę do wniosku, którą zmniejszyła deklarowaną powierzchnię o 0,19 ha, w związku z czym powierzchnia deklarowana w wariancie 5.1 wynosiła 726,00 ha (726,19 ha wniosek -0,19 ha). Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał Spółce płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 r. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że Spółka podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2011 r. w ramach pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarze Natura 2000 na powierzchni 749,68 ha i zobowiązała się na mocy § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, do zachowania występujących w gospodarnie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych. W 2012 r. powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu w pakiecie 5 do pow. 726,00 ha, natomiast w 2013 r. uległa zmniejszeniu do powierzchni 710.96 ha. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w 2013 r. Spółka nie zachowała w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ wycofała obszar 15.04 ha z powierzchni podjętego zobowiązania w ramach pakietu 5, co potwierdzają złożone korekty wniosku z dnia 30 lipca 2013 r. i 24 października 2013 r. W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm. - dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe"), zastosowano § 38 ust. 6 tego rozporządzenia, zgodnie z którym, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania § 38 ust. 7 ww. rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., gdyż ustalono, że powierzchnia trwałych użytków zielonych nie została zachowana na powierzchni 15,04 ha, na której występowały trwałe użytki zielone. W ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR w sprawie nie ma również zastosowania art. 44 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Przepis ten dotyczy przypadków zmniejszenia zobowiązania o nie więcej niż 10 % względem obszaru objętego zobowiązaniem, jeżeli w trakcie trwania zobowiązania beneficjent przekaże całość lub część swojego gospodarstwa. W przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów przeniesienia posiadania. Zdaniem organu, zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania w ramach pakietu 5 o powierzchnię 15,04 ha, czyli o więcej niż 2 ha po dniu 15 marca 2012 r., wyklucza również zastosowanie § 39 ust. 4 cyt. rozporządzenia. Organ odwoławczy wyraził ponadto pogląd, że w związku z tym, że sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych wynikają z przepisów prawa krajowego - § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia - dlatego też nie ma zastosowania w sprawie art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.). Jednocześnie jednak Dyrektor Oddziału ARiMR rozważył zastosowanie tego przepisu w odniesieniu do ustalenia powierzchni kwalifikowanej w pakiecie 5 do naliczenia płatności. Wskazał, że Spółka zmniejszyła powierzchnię składając korektę wniosku po wystosowaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wezwania do złożenia wyjaśnień. Zatem wykryte we wniosku nieprawidłowości w zakresie deklaracji powierzchni wynikały z błędu Spółki. Zdaniem organu odwoławczego w aktach sprawy nie znajdują się dokumenty potwierdzające wystąpienie w gospodarstwie przypadków siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Odnosząc się do dołączonego do odwołania pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 października 2012 r. znak PBrś-053-42-4/12, w którym zawarto stwierdzenie, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20 % ma miejsce jedynie w przypadku zniszczenia trwałego użytku zielonego, organ podkreślił, że stanowisko to pozostaje w wyraźnej sprzeczności z literalnym brzmieniem przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w tym § 38 ust. 6 i 7 oraz § 39 ust. 2 pkt 2. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego. Z powyższą decyzją nie zgodziła się Spółka. Działający w jej imieniu pełnomocnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR w części, tj. w zakresie zastosowania 20% sankcji i zarzucając naruszenie: 1) art. 7 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do ustalenia stanu faktycznego, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez brak uwzględnienia zaistnienia wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady, mimo że do czasu składania wniosków o płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 tj. w latach poprzedzających 2010, 2011 a nawet 2012 obowiązywała jednolita wykładnia wskazująca, iż w takich przypadkach ARiMR nie stosuje sankcji; 2) art. 9 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 w/w ustawy, poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie zakresu ich praw i obowiązków będących przedmiotem niniejszego postępowania, poprzez brak poinformowania przez ARiMR wnioskodawcy, iż interpretacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] w sprawie przypadków odstąpienia od stosowania sankcji wynikających z § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., a obecnie § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., nie wiąże ARiMR mimo że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego; 3) art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez wprowadzenie w błąd wnioskodawcy i stosowanie odmiennej wykładni § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego niż to wynika z interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mimo że została sporządzona przez organ będący twórcą rozporządzenia wykonawczego; 4) art. 8 kpa w zw. z art. 11 kpa oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy, poprzez naruszanie zasady równości i wydanie rozstrzygnięcia odmiennego od treści decyzji podjętych wcześniej, a dotyczącej analogicznej sytuacji faktycznej i prawnej; 5) art. 80 kpa poprzez niezastosowanie się przez organy obu instancji do interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi; 6) art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy Spółka nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ przy sporządzaniu stosownego wniosku opierała się na interpretacji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] oraz wskazała na zaistnienie wyjątkowych okoliczności, skutkujących zmniejszeniem powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie w konsekwencji niezawinionej utraty władztwa nad częścią gruntów, z jednoczesnym zachowaniem trwałych użytków zielonych, co do zasady; 7) § 38 ust. 6 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r., poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania (wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 września 2013 III SA/Łd 651/13, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 472/13 i I SA/Bk 521/13). Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w części dotyczącej pomniejszenia płatności wraz z sankcjami oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, bowiem doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 r. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd zauważa, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. W myśl § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. W tym miejscu Sąd pragnie zwrócić uwagę, że na gruncie podobnego przepisu zawartego w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyraził pogląd, że płatność rolnośrodowiskowa przysługuje rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo (wyrok z dnia 23 grudnia 2013 r. I SA/Bk 472/13). Orzekający w tej sprawie Sąd nie odstępuje od tego poglądu i na tle analizowanego stanu prawnego stwierdza, że zawarte w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego pojęcie "nie zachowania któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" również należy rozumieć jako dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie rozumienie przywołanych wyżej zapisów uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zachowanie elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Cel ten można odczytać nie tylko z przywołanej wyżej definicji trwałych użytków zielonych, zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, ale również innych aktów unijnych. Otóż, w pkt 7 preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z dnia 31 stycznia 2009 r. Nr 30, s. 16 ze zm.) wskazano, że w rozporządzeniu (WE) nr 1782/2003 uznano pozytywny wpływ trwałych użytków zielonych na środowisko i dodano, że należy zachować środki przewidziane w tym rozporządzeniu, zmierzające do zachęcenia do utrzymywania istniejących trwałych użytków zielonych, zapobiegając w ten sposób ich masowemu przekształcaniu w grunty orne. Należy ponadto zwrócić uwagę na Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U.UE L z dnia 2 grudnia 2009 r. Nr 316, s. 65 ze zm.). W pkt 5 preambuły tego aktu akcentuje się, że jako część obowiązków w zakresie zasady wzajemnej zgodności, rozporządzenie (WE) nr 73/2009 określa pewne zobowiązania zarówno państw członkowskich, jak i rolników indywidualnych, w zakresie utrzymywania trwałych użytków zielonych. Konieczne jest ustanowienie szczegółów określania stosunku użytkowanych trwałych użytków zielonych do gruntów rolnych, oraz określenie indywidualnych zobowiązań, które będą obowiązywały rolników w przypadku gdy zostanie stwierdzone, że stosunek ten maleje na niekorzyść trwałych użytków zielonych. Kolejnym argumentem przemawiającym za przyjętym rozumieniem § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest charakter tego przepisu. Omawiana norma przewiduje sankcję administracyjną, definiowaną jako - nakładane w drodze aktu stosowania prawa przez organ administracji publicznej wynikające ze stosunku administracyjnoprawnego ujemne (niekorzystne) skutki dla podmiotów prawa, które nie stosują się do obowiązków wynikających z norm prawnych lub aktów stosowania prawa (M. Wincenciak, Sankcje w prawie administracyjnym i procedura ich wymierzania, Oficyna 2008). Przy czym, konstruowanie przez ustawodawcę odpowiedzialności za delikty administracyjne (tj. działanie naruszające obowiązujące przepisy prawa, zagrożone sankcją administracyjną), skutkującej w praktyce brakiem możliwości uniknięcia tej odpowiedzialności, w przypadku ustalenia, że określonym działaniem wyczerpano znamiona deliktu administracyjnego, nakłada na organ stosujący prawo obowiązek szczególnie precyzyjnego, nierozszerzającego interpretowania znamion podmiotowych deliktu (M. Wincenciak, jw.). Tymczasem, taką nieuprawnioną, rozszerzającą wykładnię przeprowadził organ w tej sprawie uznając, że dla zastosowania przedmiotowej sankcji wystarczające jest stwierdzenie, że Spółka wycofała z powierzchni podjętego zobowiązania określony obszar i w ten sposób nie zachowała powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody. Tym bardziej, że w § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustawodawca uregulował konsekwencje zmniejszenia przez rolnika powierzchni obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zgodnie z tym przepisem, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. Jeżeli zatem rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, ma obowiązek zwrócić przyznaną mu z tego tytułu płatność rolnośrodowiskową. Nieuzasadnione jest stosowanie w takiej sytuacji dodatkowo także sankcji polegającej na pomniejszeniu o 20 % całej płatności w danym roku, bez jednoznacznego wyjaśnienia, czy nastąpiła zmiana lub zniszczenie uprawy dotychczasowej. W rozpatrywanym przypadku organy nie podjęły żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku z wycofaniem części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Bez wyjaśnienia tych okoliczności nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Brak tych ustaleń uzasadnia dodatkowo stwierdzenie naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Wobec zakwestionowania dokonanej przez organy wykładni § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowił podstawę zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, a w konsekwencji konieczności przeprowadzenia dalszego postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia wskazanych w tym przepisie przesłanek, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. Dotyczą one bowiem naruszenia przepisów określających warunki pozwalające na wyłączenie zastosowania pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy zachodzą podstawy do zastosowania wskazanego pomniejszenia. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić przedstawioną wykładnię § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i ponownie ocenić, czy w sprawie zachodzą przesłanki do pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej należnej Spółce na rok 2013.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło