I OZ 35/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 841/13 o oddaleniu wniosku J.B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.K., .L.W., U.T., M.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 841/13, w sprawie ze skargi A.K., L.W., U.T. i M.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek J.B. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że J.B. nie jest stroną w niniejszej sprawie. Wprawdzie złożył on wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika przed Sądem pierwszej instancji, jednakże wniosek ten nie został jeszcze rozpoznany. Zatem, w ocenie Sądu, skoro – stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – prawo pomocy może zostać przyznane tylko stronie, to wniosek J. B. jako niepochodzący od osoby legitymowanej do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.B. domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazał, że w stosunku do "Sędziego Przewodniczącego wydającego skarżone postanowienie" nie zostało jeszcze zakończone prawomocnie postępowanie o jego wyłączenie. Nadto wnoszący zażalenie podniósł, że Sąd wadliwie odmówił skarżącemu przymiotu strony postępowania, czym naruszył przepis art. 33 § 2 P.p.s.a. Dodał również, że jego interes prawny wynika wprost z wyroków zapadłych w sprawach I SA/Wa 2397/12 i I SA/Wa 2398/12. W związku z czym Sąd naruszył przepis art. 170 P.p.s.a. Na koniec skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji, że nie czyta orzeczeń NSA, wskazując na orzeczenie NSA zapadłe w sprawie o sygn. akt I OZ 536/14, dotyczące, jego zdaniem, postępowania "o identycznym przedmiocie jak niniejsze i identycznym przebiegu przed WSA w Warszawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 243 § 1 P.p.s.a. wynika, że prawo pomocy może być przyznane na wniosek strony. Zatem do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy uprawniona jest każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, czyli: skarżący, organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi oraz uczestnik postępowania. W niniejszej sprawie J.B. jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (pismo z dnia 29 października 2013 r.) złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu (pismo z dnia 30 października 2013 r.; data wpływu obydwu pism - 30 październik 2013 r.). Następnie złożył wniosek o wyłączenie sędziów, który to wniosek został postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 19 listopada 2013 r. odrzucony. Na to postanowienie zażalenie wniósł J.B. W związku z prawomocnym zarządzeniem o wezwaniu J.B. do uiszczenia wpisu od zażalenia, Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia 6 marca 2014 r. wezwał J.B. do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 19 grudnia 2013 r. (k. 323). Po otrzymaniu odpisu tego zarządzenia J.B. złożył pismo z dnia 31 marca 2014 r. wyrażając swoje niezadowolenie z treści zarządzenia z dnia 6 marca 2014 r. Jednocześnie w piśmie tym J.B. zawarł także wniosek o przyznanie prawa pomocy (k. 370). Mając na uwadze powyższe podnieść należy, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie oddalił wniosek J.B. o przyznanie prawa pomocy z tego powodu, że ww. nie posiada przymiotu strony w niniejszej sprawie. W związku z tym, że z zaskarżonego postanowienia nie wynika, który wniosek o przyznanie prawa pomocy został przez Sąd rozpoznany, to wskazać należy, iż: po pierwsze, skoro J.B. złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, to Sąd winien w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek, a dopiero później wniosek o przyznanie prawa pomocy. A po wtóre umknęło Sądowi pierwszej instancji, że skoro rozpoznano wniosek J. B. o wyłączenie sędziów, wydając stosowne orzeczenie, od którego to postanowienia ww. wniósł zażalenie, w stosunku do którego nie zapadło jeszcze żadne rozstrzygnięcie, to nie ulega wątpliwości, że na tym etapie postępowania J.B. ma przymiot strony tego postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie toczące się w przedmiocie wyłączenia sędziów. Wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w treści pisma z dnia 31 marca 2014 r. został przecież złożony już po wezwaniu J.B. do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od zażalenia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.