I FZ 104/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O.[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1203/14 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi O.[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 16 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1203/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił zmiany postanowienia z 9 listopada 2015 r. (sygn. akt III SA/Wa 1203/14) w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi O.[...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 10 lutego 2014 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego za styczeń 2012 r. oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I kwartał 2012 r. W uzasadnieniu orzeczenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na następujący stan faktyczny: O. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "spółka"), kolejnym wnioskiem w sprawie, zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zmianę postanowienia tego Sądu z 9 listopada 2015 r., o sygn. akt III SA/Wa 1203/14, w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 1.000 zł. W osnowie wniosku spółka odwołała się do dotychczas przedstawionych w sprawie dokumentów, w szczególności wskazując na zeznanie roczne CIT-8 za rok 2013 oraz okoliczność zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej. Spółka podkreśliła, że nową okolicznością w sprawie, uzasadniającą wniosek o zmianę postanowienia z 9 listopada 2015 r. jest fakt, iż z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego na terytorium Republiki Czech, na mocy decyzji czeskiego Urzędu Finansowego dla m.st. Pragi, pobrano i przekazano polskim organom skarbowym istotną część środków pieniężnych należących według spółki także do osób trzecich. Oddalając wniosek spółki, Sąd pierwszej instancji podniósł, że stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby byłyby zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd podkreślił jednak, że muszą być to zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Sąd podkreślił, że ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie których orzekał sąd w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie, spółka wnosząc o zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji z 9 listopada 2015 r., nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów świadczących o ewentualnej zmianie jej sytuacji materialnej, w tym w szczególności żadnych dokumentów potwierdzających, iż z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego na terytorium Republiki Czech, na mocy decyzji czeskiego Urzędu Finansowego dla m.st. Pragi, pobrano i przekazano polskim organom skarbowym istotną część środków pieniężnych. Sąd, oceniając, czy w niniejszej sprawie doszło do zmiany okoliczności sprawy w zakresie sytuacji majątkowej spółki stwierdził, że miał do dyspozycji tylko gołosłowne oświadczenie zawarte w najnowszym wniosku spółki oraz jej oświadczenia i dokumenty złożone przy wcześniejszych wnioskach o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił, że przedstawione przez spółkę dane, takie jak wynikające z zeznania rocznego CIT-8 za 2013 r. oraz okoliczności, jak fakt zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, czy argumentacja o braku obowiązku przedstawienia przez spółkę sprawozdań finansowych oraz dotycząca możliwość sfinansowania kosztów postępowania w oparciu o dopłaty wspólnika, były już przedmiotem oceny Sądu w postanowieniu z 9 listopada 2015 r. Sąd stwierdził, że w kolejnym złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka w istocie powieliła dotychczasową argumentację, prezentowaną we wcześniejszych wnioskach oraz zażaleniach na postanowienia Sądu. W ocenie Sądu spółka, poza oświadczeniami niemającymi oparcia w dokumentach, nie przedstawiła argumentów i okoliczności odmiennych od tych, które już prawomocnie osądzono, co tym samym nie wskazuje na zmianę okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 P.p.s.a. Reasumując, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w pełni aktualne pozostaje stanowisko, wyrażone w poprzednich postanowieniach w przedmiocie prawa pomocy wydanych w sprawie, że spółka w istocie uchylała się od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, co stanowiło przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, spółka złożyła zażalenie i wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej spółce prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, alternatywnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Spółka zarzuciła obrazę art. 113 § 3 w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 § 1 P.p.s.a. – a to poprzez wydanie rozstrzygnięcia w istocie nie tylko bez rozważania wszelkich okoliczności w sprawie, ale wprost z pominięciem konsekwentnie wskazywanej przez spółkę argumentacji, co wprost skutkuje obrazą art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie i niezasadną odmową uwzględnienia wniosku spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powołany przepis przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że rozpatrując sprawę, nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji. Sąd słusznie podkreślił, że spółka składając wniosek o zmianę postanowienia, nie wykazała zmiany okoliczności, które uzasadniałyby zmianę zaskarżonego postanowienia. Wskazując na charakter zmiany okoliczności w danej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (por. post. NSA z 12 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 56/13 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło do zmian okoliczności sprawy, które pozwalałyby na zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji. Spółka nie udokumentowała zmiany swojej sytuacji materialnej. Nie przedłożyła dokumentów, które wskazywały by na ewentualną zmianę jej sytuacji materialnej, w tym w szczególności żadnych dokumentów potwierdzających, iż z posiadanego przez spółkę rachunku bankowego na terytorium Republiki Czech, na mocy decyzji czeskiego Urzędu Finansowego dla m.st. Pragi, pobrano i przekazano polskim organom skarbowym istotną część środków pieniężnych. Co prawda spółka składała stosowne dokumenty wraz z wnioskami o przyznanie prawa pomocy, ale podkreślić należy, że sytuacja materialna spółki była już przedmiotem analizy na etapie wcześniej wydawanych rozstrzygnięć i na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wystąpieniem okoliczności, uzasadniającymi zmianę zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 165 P.p.s.a. W związku z powyższym należy stwierdzić, że zmiana okoliczności w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy powinna dotyczyć stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych. Ocena zaistnienia takiej zmiany jest zazwyczaj możliwa tylko przy czynnym udziale strony skarżącej i wykazaniu przez nią, zarówno za pomocą dokumentów jak i oświadczeń, iż okoliczności na podstawie których orzekał sąd w poprzednim postępowaniu w sprawie prawa pomocy, uległy zmianie. W przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany powyższych okoliczności muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia (por. post. NSA z 9 lipca 2014 r. sygn. akt II GZ 336/14 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nie doszło do takiej zmiany okoliczności, która pozwalałaby uznać, iż spółka wykazała przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.