I SA/Wa 1184/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Przybysz WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] marca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2009 r. nr [...] wydaną w trybie nieważnościowym kontrolującą legalność orzeczeń o podpadaniu pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nieruchomości "F. [...]" "G. [...]" położonej w gminie S. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że Burmistrz Miasta S. wnosząc pismem z dnia 13 września 2010 r. o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] września 2009 r. jako podstawę wznowienia powołał art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Minister stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał jednak, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym wnioskodawca dowiedział się o wystąpieniu przesłanek warunkujących wznowienie postępowania. Z tego względu, w ocenie organu odmowa wznowienia postępowania była zasadna. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2012 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi Gminy Miasta S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieodniesienie się do wykazywanych przez wnioskodawcę błędów w decyzji z [...] września 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając wyrokiem z dnia 13 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 630/12 zaskarżone postanowienie stwierdził, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy naruszył art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 126 k.p.a. wobec wydania zaskarżonego postanowienia przez tego samego pracownika organu, który brał udział w wydaniu postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. Zarówno pierwsze postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r., jak i kolejne postanowienie podjęte po ponownym rozpatrzeniu sprawy z dnia [...] marca 2012 r., wydane i podpisane zostały przez tę samą osobę, tj. działającego z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią – Z. A., nie zaś samego piastuna funkcji - czyli Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wydanie zaskarżonego postanowienia na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez tę samą osobę upoważnioną do działania w imieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która brała udział w wydaniu wcześniejszego postanowienia stanowi istotne naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i jest podstawą do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wyrokiem z dnia 18 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2293/12, uchylił wymieniony wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w aktach badanej sprawy brak jest dowodu doręczenia odpisu wniosku Miasta S. o wznowienie postępowania, zakończonego ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2009 r., wydanej w trybie nieważnościowym w przedmiocie podlegania nieruchomości " F. [...]" pod działanie dekretu o reformie rolnej, dla uczestników postępowania zakończonego tą decyzją. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012 r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2012 r. także nie zostały doręczone uczestnikom postępowania, którego wznowienia domagało się Miasto S. Uchybienie organów, dające podstawę do wznowienia postępowania, uszło uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który także rozpoznał sprawę z pominięciem podmiotów, których to postępowanie bezpośrednio dotyczy. Z tego względu w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do naruszenia przez Sad I instancji art. 183 § 2 pkt. 5 p.p.s.a. Sąd kasacyjny stwierdził, iż niezależnie od rozważań zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które skład orzekający w pełni akceptuje, to jednak z uwagi na wystąpienie przesłanki nieważności postępowania należało wyrok uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po zwrocie akt sprawy, zapewnił, zgodnie ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, udział w postępowaniu sądowym uczestnikom postępowania w sprawie, w której Gmina Miasta S. domaga się wznowienia postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 marca 2012 r. wydane zostało z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego względu, Sąd obowiązany był zaskarżone postanowienie uchylić. Stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przywołany art. 24 k.p.a. razem z art. 25 K.p.a. regulują kwestie wyłączenia pracownika organu administracji publicznej oraz wyłączenie organu od załatwienia sprawy, stwarzając przy tym warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji. Uregulowanie to ma na celu uniknięcie sytuacji, w której dana osoba, działając z upoważnienia piastuna organu, dwukrotnie bierze udział w wydaniu rozstrzygnięcia. Pracownik, który raz już uczestniczył w czynnościach procesowych, ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy, co z kolei może budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu. Zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a. od postanowienia wydanego w pierwszej instancji przez ministra nie służy zażalenie, jednakże strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżone postanowienie Ministra wydane zostało z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 oraz art. 126 k.p.a., albowiem w postępowaniu prowadzonym z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uczestniczył pracownik, który brał udział w wydaniu kwestionowanego przez stronę postanowienia z dnia [...] lutego 2012 r. o odmowie wznowienia postępowania. W sprawie jest bezsporne, że udział w wydaniu obu postanowień brał ten sam pracownik, tj. Dyrektor Departamentu Gospodarki Ziemią Z. A. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27. Przepis ten stosuje się odpowiednio, na mocy art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, a zatem również do postanowień o odmowie wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 144 k.p.a., w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11, do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania, nie jest wyłączone w żaden sposób stosowanie przepisów o wyłączeniu pracownika organu. Instytucja wyłączenia pracownika organu jest instytucją proceduralną, która służy realizacji uprawnienia strony do obiektywnego i bezstronnego rozstrzygnięcia sprawy. Jest zatem gwarantem realizacji zasady praworządności i sprawiedliwości proceduralnej. Konstytucyjne prawo do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), to prawo do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, również przez ten sam organ (w przypadku środka o niedewolutywnym charakterze), z uwzględnieniem przepisów zapewniających bezstronność. Na rolę i znaczenie tych zasad wielokrotnie wskazywał w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny, jak również Naczelny Sąd Administracyjny (v. wyrok TK z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03; wyrok TK z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt P 57/07; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. II GPS 2/06; wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II OPS 2/09). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreślano przy tym, że przesłanka wyłączenia pracownika, nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie środka zaskarżenia w konkretnej sprawie, albowiem ma charakter bezwzględny. Z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisu o wyłączeniu pracownika organu, Sąd obowiązany był je uchylić. Z tego też względu, przedmiotem oceny Sądu nie mogła być na tym etapie kwestia prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przepis dotyczący wyłączenia pracownika organu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy.