II FSK 572/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-03-30
Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Bogusław Dauter, Cezary Koziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która stanowiła podstawę do zastosowania środka egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania tego środka w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która stanowiła podstawę do zastosowania środka egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania tego środka w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji, jeśli decyzja ta została uchylona, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia zobowiązania.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na przedawnienie zobowiązania podatkowego z tytułu VAT za sierpień 1999 r. Organy uznały, że zobowiązanie jest nadal wymagalne, wskazując na przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu odwoławczego, uznając, że uchylenie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe unicestwiło skutki przerwania biegu terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w całości oraz uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz B. S. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA del. Cezary Koziński, Protokolant Magdalena Siewkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1877/14 w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu) z dnia 19 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) uchyla postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (obecnie: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu) z dnia 19 maja 2014 r. nr [...]; 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz B. S. kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1877/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") oddalił skargę B. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 19 maja 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Z uzasadnienia wyroku WSA wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej: "organ I instancji") prowadzi na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13 lipca 2004 r. postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego celem wyegzekwowania należności z tytułu podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. Skarżący zwrócił się o umorzenie powyższego postępowania egzekucyjnego, powołując się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Zdaniem Skarżącego, egzekwowany obowiązek pieniężny wygasł w dniu 15 sierpnia 2008 r. wskutek przedawnienia. Jak wyjaśnił, data ta została wyznaczona w związku z przekształceniem w dniu 14 sierpnia 2003 r. postępowania zabezpieczającego w egzekucyjne, a tym samym po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia 15 sierpnia 2003 r. do dnia 15 sierpnia 2008 r.
Postanowieniem z dnia z dnia 17 marca 2014 r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego rozpoczął swój bieg od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, tj. z końcem 1999 r. i był wielokrotnie przerywany przez zastosowanie środków egzekucyjnych, uległ także zawieszeniu na okres od 30 listopada 2009 r. do 21 listopada 2011 r. w związku z decyzją ratalną z dnia 30 listopada 2009 r. Postępowanie egzekucyjne poprzedzone było postępowaniem zabezpieczającym. Na podstawie decyzji z dnia 11 maja 2000 r., określono Skarżącemu przybliżoną kwotę zobowiązania podatku od towarów i usług m.in. za sierpień 1999 r. W toku czynności zabezpieczających organ I instancji dokonał m.in. zajęcia ruchomości, zajęcia rachunków bankowych, zajęcia zwrotu VAT oraz zajęcia zwrotu podatku dochodowego za 1999 r. Następnie, decyzją z dnia 14 sierpnia 2003 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług m.in. za sierpień 1999 r. i w dniu 25 sierpnia 2003 r. został wystawiony tytuł wykonawczy o nr [...]. W konsekwencji z dniem 14 sierpnia 2003 r. doszło do przekształcenia zajęć zabezpieczających w egzekucyjne. Ponieważ decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 19 listopada 2003 r., organ egzekucyjny w dniu 13 lipca 2004 r. ponownie wystawił tytuł wykonawczy [...] obejmujący zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r., po wydaniu kolejnej decyzji. Na podstawie tego tytułu wykonawczego podjęto kolejne czynności zmierzające do wyegzekwowania należności: zajęcie zasądzonych na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego, zajęcie rachunku bankowego w Banku [...], zajęcie udziałów M. sp. z o.o., ponadto dnia 31 sierpnia 2004 r. zawiadomieniem Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych KW 43123 dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości zabudowanej położonej w S. Biorąc pod uwagę zastosowane środki egzekucyjne, skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia oraz okres zawieszenia biegu tego terminu, organ I instancji stwierdził, że ciążące na Skarżącym zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 1999 r. jest nadal wymagalne.
Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że zaległość w podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r. pozostaje wymagalna do 2017 r. i w związku z tym nie istnieją przeszkody w prowadzeniu egzekucji wobec Skarżącego.
W skardze wniesionej do WSA Skarżący zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70, art. 70a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. dalej: "o.p."), w zw. z art. 20 § 1 i § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387, dalej: "ustawa zmieniająca z dnia 12 września 2002 r."), art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 143, poz. 1199, dalej: "ustawa zmieniająca z dnia 30 czerwca 2005 r.).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
W uzasadnieniu wyroku WSA zauważył, że sporna w sprawie jest kwestia czy zobowiązanie Skarżącego w podatku od towarów i usług wygasło dnia 15 sierpnia 2008 r. na skutek przedawnienia, czy zobowiązanie to jest nadal wymagalne.
Jak wynika z akt sprawy, przed dniem 1 stycznia 2003 r. nie doszło do przerwania, ani zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Nie został też wystawiony tytuł wykonawczy. Organ I instancji decyzją z dnia 11 maja 2000 r. określił Skarżącemu przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług m. in. za sierpień 1999 r. i zabezpieczył wykonanie tego zobowiązania. W toku postępowania zabezpieczającego w 2000 r. zastosowano szereg środków egzekucyjnych (zajęcie rachunków bankowych, zajęcie zwrotu VAT, zajęcie ruchomości). Decyzja o zabezpieczeniu wygasła w dniu 14 sierpnia 2003 r. tj. po wydaniu przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej decyzji określającej Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień 1999 r. Uwzględniając jednak, że w dniu 25 sierpnia 2003 r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr [...] zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne z dniem wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej, tj. z dniem 14 sierpnia 2003 r. W tym też dniu doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zgodnie z art. 70 § 4 o.p.
Pierwszej zmiany art. 70 o.p. dokonano art. 1 pkt 58 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r. Zmiana weszła w życie od 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z art. 70 § 4 o.p., przerwanie biegu terminu przedawniania następowało na skutek zastosowania środka egzekucyjnego (nie jak wcześniej czynności egzekucyjnej). Przy czym po przerwaniu termin przedawnienia biegł na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Zaznaczano też, że kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 20 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r., do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej zastosowanie mają przepisy w nowym brzmieniu (§1). Jeżeli jednak dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r., tj. obowiązujące przed 1 stycznia 2003 r. W niniejszej sprawie trudno przyjąć, aby możliwe było zastosowanie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2003 r. jako określających korzystniejszy dla podatnika termin przedawnienia. Przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło bowiem na skutek zastosowania środka egzekucyjnego (przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne – z dniem 14 sierpnia 2003 r.). Tytuł wykonawczy został wystawiony dnia 25 sierpnia 2003 r., zatem później niż przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. WSA nie podzielił stanowiska, że tylko pierwsze zastosowanie środka egzekucyjnego może skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia, a zatem w sprawie nie było możliwe kolejne przerwanie biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego. Uwzględnić należy, że do kolejnego przerwania biegu terminu przedawnienia doszło dnia 20 lutego 2006 r., tj. po zmianie art. 70 o.p., wprowadzonej art. 1 pkt 34 ustawy zmieniającej z dnia 30 czerwca 2005 r. Przepis art. 70 o.p. w nowym brzmieniu obowiązuje od 1 września 2005 r. i zgodnie z art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (a nie jak poprzednio po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne). Uwzględniając nowe brzmienie art. 70 § 4 o.p. oraz uchylenie § 5 art. 70 o.p., WSA przyjął, że po przerwaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem 1 września 2005 r. należało liczyć od następnego dnia po zastosowaniu środka egzekucyjnego, a nie od dnia następnego po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Tak też w niniejszej sprawie wyliczono termin przedawnienia po pierwszym jak i drugim przerwaniu jego biegu, czego domagał się Skarżący. WSA nie podzielił stanowiska Skarżącego, że na mocy art. 20 § 2 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r. nabył prawo do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za 1999 r. po jednokrotnym przerwaniu biegu terminu przedawnienia. Zobowiązanie to nie uległo bowiem przedawnieniu przed dniem 1 września 2005 r. (zmiana art. 70 § 4 i uchylenie § 5 o.p. ustawą zmieniającą z dnia 30 czerwca 2005 r.), a art. 21 ustawy zmieniającej z dnia 30 czerwca 2005 r., wprowadzający tą zmianę, nakazywał stosowanie przepisów w nowym brzmieniu także do zobowiązań powstałych przed 1 września 2005 r. - tym samym do zobowiązań powstałych przed 1 stycznia 2003 r., które nie uległy jeszcze przedawnieniu. Takim zobowiązaniem w dniu 20 lutego 2006 r. było zobowiązanie Skarżącego w podatku od towarów i usług za 1999 r.
Zasadnie przyjęły organy, że w sprawie doszło do zwieszenia biegu terminu przedawnienia na okres od dnia wydania decyzji o rozłożeniu na raty zaległości m in. w podatku od towarów i usług za 1999 r. do dnia terminu płatności ostatniej raty zaległości podatkowej. Decyzja ratalna został wydana 30 listopada 2009 r. a termin płatności ostatniej raty zaległości podatkowej określono na 21 listopada 2011 r. Uwzględniając dwukrotne przerwanie biegu terminu przedawniania i zawieszenie biegu tego terminu prawidłowo przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że zobowiązanie Skarżącego w podatku od towarów i usług za 1999 r. nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne.
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia, Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 i art. 70a o.p. a także w zw. z art. 20 § 1 i § 2 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r., a nadto art. 21 ustawy zmieniającej z dnia 30 czerwca 2005 r., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że uznanie przez Dyrektora IS, iż przedmiotowe zobowiązanie w VAT Skarżącego nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne, a więc tym samym uznanie braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. było zgodne z prawem;
II. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, mimo naruszenia przez Dyrektora IS prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w zakresie powołanym w pkt 1 powyżej, zwłaszcza jeśli chodzi o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.;
- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie i nie uwzględnienie skargi Skarżącego, mimo, że istniały do tego stosowne przesłanki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zostały uszczegółowione powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów prawa materialnego, tj.: art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 i art. 70a o.p. a także w zw. z art. 20 § 1 i § 2 ustawy zmieniającej z dnia 12 września 2002 r., a nadto art. 21 ustawy zmieniającej z dnia 30 czerwca 2005 r. Dyrektor IS niewłaściwe zastosował i przyjął, iż przedmiotowe zobowiązanie w VAT Skarżącego nie uległo przedawnieniu i jest nadal wymagalne, a więc tym samym błędnie uznano braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchylenie przez organ odwoławczy decyzji z dnia 14 sierpnia 2003 r. Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. określającej Skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług m.in. za sierpień 1999 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, spowodowało unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania tych środków egzekucyjnych w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 o.p., bez względu na to, czy postępowanie egzekucyjne zostało na postawie art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. umorzone (zob. wyrok NSA z 4 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 235/14; opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takim bowiem przypadku odpada podstawa prawna do zastosowania środka egzekucyjnego. Nie można podzielić stanowiska WSA, że dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji prowadzi do tego, że nie ma przerwy biegu terminu przedawnienia, gdyż wywołuje skutki od chwili jego wydania (ex tunc). Również uchylenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego przez organ odwoławczy oznacza, że odpadła podstawa prawna do zastosowania środka egzekucyjnego wraz z tą czynnością (uchyleniem decyzji określającej Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego) i nie nastąpiły skutki w postaci przerwania biegu przedawnienia zobowiązania skarżącego.
Należy również wskazać na tezę uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13 (opublikowana w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którą uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) powoływanej jako u.p.e.a., powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 o.p . Formułując powyższą ocenę należy mieć na uwadze, że uchwała dotyczy skutków prawnych uchylenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie ostatecznej, na bieg terminu przedawnienia. Tym samym należy przyjąć, że skoro uchylenie tego postanowienia unicestwia materialnoprawne skutki zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, to tym bardziej tego rodzaju konsekwencje wiązać należy z uchyleniem decyzji, która legła u podstaw zastosowania tego środka egzekucyjnego.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że "nie może budzić wątpliwości, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nieostatecznej nakładającej obowiązek zapłaty podatku powoduje, że obowiązek ten przestaje być wymagalny, a postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone. Powyższe prowadzi, jak wskazano dalej w wyżej powoływanej uchwale, do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 60 § 1 u.p.e.a.). Ich uchylenie oznacza, że nie mogą one wywoływać skutków prawnych, w tym w zakresie przerwania biegu terminu przedawnienia. Podkreślić też należy, że ani u.p.e.a., ani o.p. nie przewidują odstępstw dotyczących przerwania biegu terminu przedawnienia, od reguły wyrażonej w art. 60 § 1 u.p.e.a. Nawet gdyby organ egzekucyjny nie wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego należałoby przyjąć, że zastosowany środek egzekucyjny nie wywoływał w dacie wydania zaskarżonej decyzji, skutków prawnych. Niewykonanie obowiązku umorzenia postępowania nie może być bowiem w świetle zasady praworządności źródłem korzyści organu podatkowego jako wierzyciela podatkowego" (zob. wyrok NSA z 1 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 117/15; opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przedawnienie zobowiązań podatkowych oznacza, że po upływie określonego czasu, zobowiązanie podatkowe, chociaż niezapłacone, wygasa łącznie z odsetkami za zwłokę. Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez konieczności wydawania jakichkolwiek decyzji, przestaje istnieć szczególny stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem podatkowym. Wierzyciel, chociaż niezaspokojony, nie ma już podstaw do egzekwowania zobowiązania podatkowego. Dobrowolne spełnienie tego zobowiązania przez podatnika prowadzi do powstania nadpłaty, która podlega zwrotowi. Istotą przedawnienia uregulowanego w art. 70 o.p. jest to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa, z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 3 o.p.) i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć (wyrok WSA z dnia 26 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 999/02, opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w trakcie postępowania podatkowego musi być uwzględniony z urzędu przez organ podatkowy, przed którym postępowanie się toczy, niezależnie od tego, czy dotyczy postępowania przed organem pierwszej instancji, czy postępowania odwoławczego. Organ stwierdzając ujemną przesłankę kontynuowania postępowania, jest zobligowany do jego zakończenia przez umorzenie postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt I SA/Po 621/14; opublikowany w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, nie ulega wątpliwości, że WSA wydając zaskarżony wyrok naruszył art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., ponieważ nie właściwie ocenił kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjne za bezprzedmiotowe uznaje ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Z powyższych przyczyn na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło