I SA/Gd 967/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-10-15
Skład orzekający: Małgorzata Gorzeń, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową, które uległo przedawnieniu, może być nadal egzekwowane z przedmiotu hipoteki, pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego za niekonstytucyjny przepis Ordynacji podatkowej regulujący przedawnienie?Ratio decidendi
Zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką przymusową, nawet po upływie terminu przedawnienia, może być nadal egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Wynika to z art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela do zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej nie ma wpływu na możliwość egzekucji z przedmiotu hipoteki na podstawie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej i art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie obowiązku podatkowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający za niekonstytucyjny przepis Ordynacji podatkowej dotyczący przedawnienia. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując, że zobowiązanie zostało zabezpieczone hipoteką przymusową, a zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej oraz art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, egzekucja z przedmiotu hipoteki jest dopuszczalna nawet po upływie terminu przedawnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2014 r. nr [....] w przedmiocie odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 marca 2014 r., którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku zobowiązanej S.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 listopada 1998 r. o nr [...].
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
Organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego (będący jednocześnie wierzycielem) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej S.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 23 listopada 1998 r., obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach za 1997 r. w kwocie należności głównej 119.634,00 zł. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe ustalone zostało decyzją Urzędu Skarbowego z dnia 1 października 1998 r. nr [...].
Na podstawie wniosku wierzyciela z dnia 23 października 1998 r. Sąd Rejonowy -Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 9 marca 1999 r., w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowości Sz., a stanowiącej działkę nr [...], wpisał hipotekę przymusową zwykłą na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w kwocie 119.634,00 zł. Podstawę wpisu stanowiła ww. decyzja nr [...] z dnia 1 stycznia 1998 r.
Organ egzekucyjny w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego dokonał na podstawie zawiadomień:
nr [...] z dnia 23 marca 2001 r. - zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy A S.A. Ww. zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 29 marca 2001 r., natomiast jego odpis, wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej w dniu 28 marca 2001 r.;
nr [...] z dnia 12 kwietnia 2001 r. - zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy B S.A. Ww. zajęcie doręczono pracodawcy w dniu 17 kwietnia 2001 r., w tym samym dniu doręczono również odpis zawiadomienia zobowiązanej.
Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie obowiązku podatkowego. We wniosku strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12, na mocy którego art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. uznany został za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W związku z powyższym pełnomocnik zobowiązanej wywiódł, iż przepis, na podstawie którego istniała i była obowiązująca hipoteka ustawowa, został uznany za niekonstytucyjny, czego skutkiem jest usunięcie go ze zbioru prawa aktualnie obowiązującego. Jednocześnie zauważono, iż skuteczne zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony - przerywające bieg terminu przedawnienia w myśl art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej - miało miejsce w dniu 17 kwietnia 2001 r. W konsekwencji, zdaniem strony, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 17 kwietnia 2006 r.
Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny nawiązując do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. zauważył, iż zakwestionowany art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w badanym przez Trybunał Konstytucyjny brzmieniu utracił moc obowiązującą w dniu 31 grudnia 2002 r. Jego obecnym odpowiednikiem jest art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który nie został uchylony, w związku z czym organy administracji publicznej są zobowiązane do jego stosowania. Organ egzekucyjny nie stwierdził zatem wystąpienia w sprawie przesłanek obligujących go do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzuciła organowi egzekucyjnemu bezpodstawne przyjęcie, że przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej pozwala na dalsze, bezterminowe egzekwowanie jej zobowiązań podatkowych tylko z przedmiotu hipoteki przymusowej. Strona podniosła, że przepis ten ma takie samo brzmienie, co obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, o którego niezgodności z Konstytucją RP orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r. W takim przypadku, zdaniem strony, przepis art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie mógł stanowić podstawy do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższej konstatacji nie stoi na przeszkodzie fakt, że Trybunał orzekł expressis verbis o sprzeczności z ustawą zasadniczą art. 70 § 6 jedynie w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2002, bowiem akurat tego okresu dotyczyła skarga konstytucyjna. Zmiana miejsca usytuowania przepisu (z art. 70 § 6 na art. 70 § 8) w żaden sposób nie wpływała na jego konstrukcję i nie wyeliminowała wątpliwości co do jego konstytucyjności. Ponadto w zażaleniu wskazano, iż przywoływanie jako podstawy rozstrzygnięcia przepisów art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest niezgodne z zapisami Ordynacji podatkowej, bo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą być stosowane w niniejszej sprawie tylko w przypadku, gdy zezwalają na to przepisy Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - uznał za zasadne utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., przewidującego przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jedną z takich przesłanek, przewidzianą w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jest wygaśnięcie obowiązku, przez które należy rozumieć także wygaśnięcie wskutek przedawnienia zobowiązania. Po upływie terminu przedawnienia wierzyciel nie może skutecznie domagać się od dłużnika zachowania wynikającego z treści zobowiązania zawiązanego pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem podatkowym. Wygasanie zobowiązań podatkowych na skutek przedawnienia oznacza, że pomimo niezaspokojenia wierzyciela stosunek zobowiązaniowy przestaje istnieć z mocy prawa.
Zagadnienie przedawnienia zobowiązań podatkowych zostało uregulowane art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). W świetle art. 70 § 1 tejże ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zgodnie zaś z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ostatnim skutecznie zastosowanym środkiem egzekucyjnym, o którym zobowiązana została zawiadomiona, było dokonane w dniu 17 kwietnia 2001 r. zajęcie wynagrodzenia za pracę. W związku z powyższym pięcioletni bieg terminu przedawnienia upłynął w dniu 17 kwietnia 2006 r.
Dalej jednak organ odwoławczy zauważył, że dochodzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zaległość podatkowa została zabezpieczona przez dokonany w dniu 9 marca 1999 r. wpis hipoteki przymusowej na nieruchomości podatniczki. Istniejący wpis hipoteki przymusowej korzysta z domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz.U. z 2013, poz. 707; z późn. zm.). To domniemanie nie podlega obaleniu w postępowaniu egzekucyjnym czy podatkowym. O tym zatem, czy zobowiązanie podatkowe jest zabezpieczone hipoteką, przesądza wpis w księdze wieczystej.
Zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do mocy obowiązującej tego przepisu w odniesieniu do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Podkreślił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12 dotyczy wyłącznie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. Natomiast zastosowany w niniejszej sprawie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie został do chwili obecnej uchylony. Przed Trybunałem Konstytucyjnym nie toczy się też żadne postępowanie, którego przedmiotem byłby właśnie przepis art. 70 § 8 ww. ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego) i nie posiadają uprawnień do oceny zgodności stosowanej ustawy podatkowej z Konstytucją, ani też do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o stosowne w tym przedmiocie rozstrzygnięcie.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, stan faktyczny sprawy rozpatrywanej przez Trybunał Konstytucyjny różnił się od stanu faktycznego niniejszej sprawy. W sprawie rozpoznawanej przez Trybunał Konstytucyjny w toku postępowania kontrolnego nastąpiło zabezpieczenie zobowiązania przez ustanowienie hipoteki przymusowej, zaś po upływie terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej miało miejsce wydanie decyzji podatkowej. Natomiast w niniejszej sprawie analizowana jest możliwość egzekwowania z przedmiotu hipoteki zaległości podatkowej, której ustalenie nastąpiło w przewidzianym prawem terminie.
Niezależnie od powyższego organ zwrócił uwagę, że ustanowienie hipoteki przymusowej przed upływem przedawnienia rodzi skutek w postaci możliwości egzekwowania zobowiązania, które ta hipoteka zabezpiecza, nawet pomimo późniejszego upływu terminu przedawnienia. Wynika to jednoznacznie z art. 77 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, który stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Zatem dla dochodzenia należności wierzyciela hipotecznego - Skarbu Państwa - wynikającej z ostatecznej decyzji, może być prowadzona egzekucja, przy czym ograniczać się musi ona tylko i wyłącznie do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej w toku egzekucji z nieruchomości. Implikuje to z kolei brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na niewystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że po rozpatrzeniu sprawy wszczętej na wniosek S.K. o wznowienie postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, wydaną przez Izbę Skarbową w dniu 25 stycznia 1999 r., utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 1 października 1998 r., ustalającą za 1997 rok wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym - decyzją nr [...] z dnia 9 czerwca 2014 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej.
Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił też zarzutu zażalenia, że "przywołanie jako podstawy odmowy przepisów art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest niezgodne z zapisami ustawy O.p., bo przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym mogą być stosowane w niniejszej sprawie tylko w przypadku, gdy zezwalają na to przepisy O.p.". Organ wyjaśnił, iż postępowanie egzekucyjne jest odrębnym postępowaniem od postępowania podatkowego i ma ono charakter wykonawczy, tzn. celem jego jest zaspokojenie należności wierzyciela określonych (ustalonych) w postępowaniu administracyjnym (w tym podatkowym). W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w zakresie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, sposobu jego prowadzenia, a także trybu rozpoznawania środków prawnych (w tym wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego) stosuje przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.).
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S.K. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała swoje stanowisko prezentowane w toku postępowania w kwestii przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Wskazała, że powołany przez organy jako mający w sprawie zastosowanie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej ma takie samo brzmienie jak art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r., który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem strony TK usunął z obowiązującego porządku prawnego "prawo Wierzyciela do bycia nim, bo zobowiązanie podatkowe – jako wierzytelność wygasło – przestało istnieć – straciło status wierzytelności dla organu podatkowego". Zakaz stosowania normy prawnej zawartej w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej spowodował na podstawie innych przepisów – tj. art. 70, art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej – całkowite i bezwarunkowe przedawnienie zobowiązań strony. Wygaśnięcie tych zobowiązań skutkuje brakiem podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i samej egzekucji z tytułu wpisu na hipotece nieruchomości.
Odnosząc się do art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece strona podniosła, że istniejący wpis hipoteki przymusowej jest sprzeczny ze stanem prawnym i rzeczywistym nieruchomości. To organ podatkowy zobowiązany do przestrzegania i stosowania prawa winien doprowadzić domniemanie wiarygodności księgi wieczystej do stanu zgodności z jej rzeczywistym stanem prawnym.
Zdaniem strony skarżącej, art. 77 ww. ustawy odnosi się do sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie są regulowane innymi przepisami a taka sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie, gdzie stan prawny regulują zapisy art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe nie są uprawnione do dochodzenia przedawnionych zobowiązań podatkowych na podstawie ustawy o księgach wieczystych i hipotece z pominięciem ustawy Ordynacji podatkowa i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Gdyby było inaczej, przepisy art. 70 § 6, a następnie art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej byłyby zbędne.
W końcowej części skargi strona zarzuciła organowi naruszenie także art. 59 § 1 u.p.e.a, art. 124 O.p., art. 121 O.p., art. 120 O.p. i art. 7 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Spór sprowadza się do oceny legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2014 r., mocą którego utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 marca 2014 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku skarżącej S.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 23 listopada 1998 r. nr [...] obejmującego zaległość podatkową z tytułu podatku dochodowego od przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1997 rok w kwocie należności głównej 119.634,00 zł.
Przedmiotem rozważań Sądu jest ustalenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowiące podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać przedawnienie, które wiąże się z działaniem czasu.
Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej. Na mocy art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z kolei w myśl art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.
Jak wynika z akt sprawy, na podstawie wniosku wierzyciela z dnia 23 października 1998 r. Sąd Rejonowy - Wydział Ksiąg Wieczystych w dniu 9 marca 1999 r., w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości położonej w miejscowości Sz., a stanowiącej działkę nr [...], wpisał hipotekę przymusową zwykłą na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Skarbowego w kwocie 119.634,00 zł. Podstawę wpisu stanowiła decyzja nr [...] z dnia 1 stycznia 1998 r., z której wynika zaległość podatkowa z tytułu podatku dochodowego od przychodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 1997 rok.
Istniejący wpis hipoteki przymusowej korzysta z domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013, poz. 707 ze zm., dalej jako "u.k.w.h."). To domniemanie nie podlega obaleniu w postępowaniu podatkowym czy w toku sądowej kontroli legalności decyzji podatkowej (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 178/11, dostępny w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA).
O tym czy zobowiązanie podatkowe jest zabezpieczone hipoteką, przesądza wpis w księdze wieczystej (por. wyrok NSA z 19 października 2006 r., II FSK 1003/06, czy wyrok WSA we Wrocławiu z 31 lipca 2008 r., I SA/Wr 53/08, dostępne: CBOSA).
Zarzuty skargi co do niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym nie mogą być rozpatrywane w sprawie podatkowej. Usunięcie rozbieżności między stanem nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 u.k.w.h., skarżąca nie wykazała zaś, aby takie powództwo zostało przez nią wytoczone. Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże inne sądy i nie może być obalone w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2011 r., I CSK 340/10, Lex nr 785271).
Istniejący wpis hipoteki przymusowej korzysta zatem z domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. Ustanowienie hipoteki przymusowej przed upływem terminu przedawnienia, tak jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, rodzi skutek w postaci możliwości egzekwowania zobowiązania, które ta hipoteka zabezpiecza, nawet pomimo późniejszego upływu terminu przedawnienia. Wynika to jednoznacznie z normy wynikającej z art. 77 u.k.w.h., który stanowi, że przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Zatem dla dochodzenia należności wierzyciela hipotecznego – Skarbu Państwa - wynikającej z ostatecznej decyzji wydanej przed upływem terminu przedawnienia, może być prowadzona egzekucja, przy czym ograniczać się musi ona tylko i wyłącznie do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej w toku egzekucji z nieruchomości (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1306/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 7/14, dostępne CBOSA).
Nie ma racji skarżąca wywodząc, że art. 77 u.k.w.h. nie może być brany w sprawie pod uwagę. Wbrew bowiem stanowisku strony zobowiązanie podatkowe zabezpieczone hipoteką, o którym mowa w art. 70 § 8 O.p., oznacza zobowiązanie zabezpieczone w rozumieniu u.k.w.h. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 czerwca 2008 r., III SA/Wa 1204/07, CBOSA). W konsekwencji przepisy zawarte w ustawie o księgach wieczystych i hipotece, w tym także art. 77 tej ustawy, mają zastosowanie do oceny skutków ustanowienia tego rodzaju zabezpieczenia.
Odnosząc się z kolei do argumentu strony skarżącej w zakresie niekonstytucyjności art. 70 § 6 O.p., którego odpowiednikiem w obowiązującym stanie prawnym jest art. 70 § 8 O.p., wskazać należy, że kwestia ta nie wywołuje skutku w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie niniejszej zważywszy na wyżej wskazany przepis art. 77 u.k.w.h., który wprost daje organowi możliwość prowadzenia egzekucji w sprawie niniejszej, z ograniczeniem wszakże do nieruchomości obciążonej. Upływ terminu przedawnienia w omawianym przypadku rodzi tylko takie konsekwencje, że ogranicza możliwość prowadzenia egzekucji do przedmiotu hipoteki, gdyż w takim przypadku następuje przekształcenie odpowiedzialności osobistej dłużnika w odpowiedzialność rzeczową, nie uniemożliwia natomiast prowadzenia egzekucji w ogóle.
Wskazać ponadto należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. w sprawie SK 40/12 dotyczy wyłącznie stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002r. Przepis ten nie miał zaś zastosowania w sprawie niniejszej. Natomiast art. 70 § 8 O.p., nie został do chwili obecnej uchylony. Co istotne, obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie toczy się żadne postępowanie, którego przedmiotem byłby właśnie przepis art. 70 § 8 O.p., a rolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie jest orzekanie o zgodności tego przepisu z Konstytucją.
Powołany przez skarżącą wyrok NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FSK 31/14, dotyczy odmiennego stanu faktycznego. W sprawie rozpatrywanej przez NSA kwestia zgodności art. 70 § 8 O.p. z Konstytucją RP miała o tyle znaczenie, że odmowa jego zastosowania skutkowała stwierdzeniem, iż decyzja organu odwoławczego wydana została po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku z czym postępowanie podatkowe powinno zostać umorzone. W sprawie niniejszej sytuacja jest odmienna, nie jest bowiem sporne, że decyzja wymiarowa została wydana przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Kwestia zatem zgodności art. 70 § 8 O.p. z Konstytucją RP, jak już wyżej wyjaśniono, pozostaje bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy, bowiem dopuszczalność kontynuowania egzekucji (z ograniczeniem jej do nieruchomości obciążonej hipoteką) nawet w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, wynika z art. 77 u.k.w.h.
W świetle zaprezentowanych powyżej uregulowań oraz okoliczności stanu faktycznego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się naruszenia przez organ w zaskarżonym postanowieniu przywołanych w skardze przepisów postępowania, wobec czego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło