I SA/Łd 1001/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Ł. na uchwałę Rady Gminy w Łęczycy z dnia 28 listopada 2012 r. nr XXIII/133/2012 w przedmiocie określenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej na 2013 rok oraz ustalenie zasad poboru i terminów płatności opłaty, w tym zarządzenie poboru tej opłaty w formie inkasa, określenie inkasenta i wysokości wynagrodzenia za inkaso oddala skargę. Rada Gminy w Łęczycy w dniu 28 listopada 2012 r. podjęła uchwałę nr XXIII/133/2012 w sprawie określenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej na 2013 rok oraz ustalenia zasad poboru i terminów płatności opłaty, w tym zarządzenia poboru tej opłaty w formie inkasa, określenia inkasenta i wysokości wynagrodzenia za inkaso. W § 1 ustalono dzienne stawki opłaty targowej, w § 2 zarządzono pobór opłaty targowej w formie inkasa i wyznaczono inkasenta, w § 3 ustalono pobór opłaty przez inkasenta bezpośrednio na targowisku za pokwitowaniem, w § 4 ustalono wynagrodzenie prowizyjne inkasenta, a w § 5 ustalono pobór opłaty targowej za dokonane czynności sprzedaży z samochodu w danym miesiącu w formie jednorazowej zapłaty z dołu, którą oblicza się na podstawie oświadczenia sprzedawcy w następujący sposób: ilość dni sprzedażnych w danym miesiącu razy stawka dzienna opłaty targowej. Określono termin dokonania poboru opłaty targowej z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca za ten miesiąc. Poboru opłaty w tej formie dokona inkasent bezpośrednio na targowisku za pokwitowaniem na blankietach urzędowych bądź sprzedawca dokona takiej opłaty bezpośrednio w kasie Urzędu Gminy w Ł. lub na rachunek Urzędu Gminy; w § 6 wykonanie uchwały powierzono Wójtowi Gminy. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Prokurator Rejonowy w Ł. wniósł o stwierdzenie nieważności § 5 ww. uchwały, zarzucając jej naruszenie: - art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.o.l.") poprzez wskazanie w przepisie § 5 uchwały poboru opłaty targowej w formie zbliżonej charakterem do opłaty abonamentowej, podczas gdy wykładnia przepisu art. 19 ust. 1 w powiązaniu z art. 15 ust. 1 u.p.o.l. wyraźnie wskazuje, iż opłata targowa powinna być pobierana w formie opłaty dziennej za każdy dzień prowadzenia sprzedaży na targowisku; - brak wskazania terminu płatności dla osób zobowiązanych do uiszczenia opłaty targowej, mimo, iż art. 19 ust. 1 u.p.o.l. taki obowiązek nakłada na Radę Gminy w Łęczycy. W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że interpretacja art. 19 pkt 1 lit. a) u.p.o.l. prowadzi do wniosku, iż opłata targowa powinna być pobierana w formie opłaty dziennej (a nie abonamentowej), która zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.o.l. powinna być pobierana za każdy dzień prowadzenia sprzedaży na targowisku. Zdarzeniem, które powoduje powstanie obowiązku podatkowego w opłacie targowe jest okoliczność prowadzenia sprzedaży na targowisku, a zatem opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu. Pobór opłaty targowej w formie abonamentu płatnego z góry jest sprzeczny z zasadą prawa podatkowego, nie można żądać zapłacenia należności podatkowej bez uprzedniego powstania zobowiązania podatkowego. Prokurator podkreślił też, iż w § 5, jak i w całej zaskarżonej uchwale, nie został określony termin płatności opłaty targowej dla osób zobowiązanych do jej uiszczenia. Brak wskazania terminu płatności opłaty targowej dla podatników rodzi konsekwencje tego rodzaju, iż nie może powstać zaległość podatkowa z tytułu braku uiszczenia opłaty targowej, a osoba zobowiązana do jej uiszczenia może skutecznie powołać się na argument, iż powyższe świadczenie zapłaci później. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy w Łęczycy wniosła o oddalenie skargi wskazując, że w dniu 26 listopada 2013 r. podejmując uchwałę nr XXXIV/220/2013 w sprawie określenia wysokości dziennych stawek opłaty targowej na 2014 r. oraz ustalenia zasad poboru i terminów płatności opłaty, w tym zarządzenia poboru tej opłaty w formie inkasa, określenia inkasenta i wysokości wynagrodzenia za inkaso, zmodyfikowała treść § 5 dotychczas obowiązującej (zaskarżonej) uchwały, nadając w § 6 nowej uchwały następujące brzmienie: "W przypadku czynności sprzedaży z samochodu dopuszcza się możliwość poboru opłaty targowej w danym miesiącu w formie jednorazowej zapłaty z dołu, którą oblicza się na podstawie oświadczenia sprzedawcy w następujący sposób: ilość dni sprzedażnych w danym miesiącu razy stawka dziennej opłaty targowej". Określa się termin dokonania poboru opłaty targowej z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca za ten miesiąc. Poboru opłaty w tej formie dokona inkasent bezpośrednio na targowisku za pokwitowaniem na blankietach urzędowych bądź sprzedawca dokona takiej opłaty bezpośrednio w kasie Urzędu Gminy w Ł. lub na rachunek bankowy Urzędu Gminy. Dodatkowo Rada Gminy w Łęczycy wskazała, iż skarżący nie wykazał, że zaskarżona uchwała naruszając prawo jednocześnie wpływa negatywnie na jego sferę prawno-materialną, tzn. pozbawia pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014 r. pełnomocnik Wójta Gminy w Ł. wniósł o umorzenie postępowania, gdyż zaskarżona uchwała już nie obowiązuje. Dodatkowo wniósł o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 29 stycznia 2014 r., I SA/Łd 1364/13 umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, gdyż zaskarżona uchwała przestała obowiązywać z końcem 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r., II FSK 1681/14 uchylił rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że ze względu na zasadę tempus regit actum (nakazującej badanie legalności określonego zdarzenia, czynności lub aktu według prawa obowiązującego w chwili zaistnienia zdarzenia, podjęcia czynności lub wydania aktu), organ podatkowy będzie stosował dzienne stawki opłaty targowej uchwalone uchwałą Rady Gminy w Łęczycy w dniu 26 listopada 2013 r., a więc uchwała ta w dalszym ciągu będzie wywierać skutki prawne. Wobec powyższego, jeżeli istnieje nadal potrzeba weryfikacji twierdzeń strony co do naruszenia interesów prawnych lub uprawnień "adresatów" zaskarżonej uchwały, dopuszczalne jest orzekanie przez sąd administracyjny o jej zgodności z prawem, gdyż uchylenie uchwały, nie oznacza usunięcia wszelkich jej skutków pranych. Stąd twierdzenie Sądu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania, nie znajduje uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.o.l., w wersji obowiązującej w 2012 r., opłatę targową pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach z zastrzeżeniem ust. 2b. Z art. 19 pkt 1 lit a) u.p.o.l. wynika natomiast, że opłata targowa powinna być pobierana w formie opłaty dziennej, zaś w myśl art. 19 pkt 2 u.p.o.l., rada gminy może zarządzić pobór opłat lokalnych w formie inkasa. Zdarzeniem, które powoduje powstanie obowiązku w opłacie targowej, jest fakt prowadzenia sprzedaży na targowisku, a zatem opłata targowa nie może być pobierana w formie abonamentu płatnego z góry, gdyż prowadziłoby to poboru podatku przed powstaniem obowiązku podatkowego. W uchwałach rad gmin niekiedy można spotkać się z możliwością opłacania opłaty targowej w sposób ryczałtowy, z góry, np. na początku miesiąca za cały miesiąc. Stawki takiego ryczałtu są zazwyczaj niższe od stawek dziennych, ale gdyby nawet nie były niższe, ustalenie stawek opłat lokalnych w taki sposób należy uznać za niedopuszczalne. Sytuacja taka nie dotyczyła jednak omawianej sprawy. Wprawdzie zaskarżona uchwała zezwalała (co do zasady) na wnoszenie opłat miesięcznych, tj. za okres dłuższy niż jeden dzień (§ 5), jednak z dołu, w oparciu o faktycznie ustaloną ilość dni sprzedażnych w danym miesiącu. Zatem ustalenie wysokości opłaty targowej miało charakter rzeczywisty, zaś jej wniesienie następowało po powstaniu obowiązku podatkowego, co zdaniem Sądu nie narusza prawa. W § 5 określono także termin dokonania poboru opłaty targowej z dołu do ostatniego dnia każdego miesiąca za ten miesiąc. Niezasadny jest więc zarzut braku wskazania terminu płatności dla osób zobowiązanych do uiszczenia opłaty targowej. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko zawarte w uchwale Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Ł.(1) z 8 stycznia 2014 r., nr [...], dotyczące późniejszej uchwały Rada Gminy w Łęczycy o brzmieniu podobnym do § 5 badanej uchwały, zgodnie z którym opłata powinna być wnoszona z dołu, przy czym nie ma przeszkód do ustalenia terminu poboru opłaty w terminie późniejszym w stosunku do terminu dokonania czynności podlegającej opłacie, w tym do łącznego poboru opłaty z tytułu czynności sprzedaży dokonanych w danym miesiącu, gdyż art. 19 pkt 1 u.p.o.l., który stanowi upoważnienie dla rady gminy do określenia zasad ustalania i poboru oraz terminów płatności i wysokości stawek opłat określonych w ustawie, nie zawiera w tym zakresie żadnych ograniczeń. Pobór opłaty targowej został zarządzony w drodze inkasa, co obligowało organ stanowiący również do określenia wysokości wynagrodzenia za inkaso. Wynika to także z treści art. 28 § 4 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że rada gminy może ustalać wynagrodzenie dla płatników i inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochód budżetu gminy. Wynagrodzenie inkasenta jest ustalane najczęściej jako pewien procent pobranych opłat – tak też było w omawianej sprawie, gdzie wynagrodzenie inkasentów ustalono w wysokości 50% zainkasowanej kwoty brutto. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji. DB