II SA/Rz 1209/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. D. S. w terminie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł., wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku i dołączonym do niego piśmie przewodnim wskazał, że nie jest w stanie ponieść wskazanej opłaty bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, mimo wspólnego zamieszkiwania z rodzicami (oraz z rodzeństwem - co wynika z treści skargi), prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1200 zł. Partycypuje w wydatkach za ogrzewanie, energię elektryczną i gaz w ¼ części, co daje ok. 400 zł. miesięcznie. Nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych. W odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie skarżący wskazał, że: - w przypadku konieczności poniesienia opłaty sądowej będzie miał problemy z pokryciem potrzeb dotyczących wyżywienia, zakupu opału i opłat związanych z ogrzewaniem, - koszty utrzymania domu są dzielone na 3 części, a jeżeli któraś z osób nie posiada pieniędzy w danym miesiącu - na 2 (zakupu węgla, drzewa oraz opłaty za gaz dokonuje wspólnie z rodzicami), - podana przez niego kwota wynagrodzenia to kwota netto, nie ma innych dochodów, - nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych ani oszczędności, - na przeprowadzony z rodzicami remont domu przeznaczył zarobki z 3-miesięcznego pobytu w Holandii w 2011 r. Jako załącznik skarżący przedstawił kserokopię opłacanych przez ojca co 2 miesiące rachunków na energię elektryczną w kwotach 263, 286 i 258 zł. (ostatnia płatność dotyczy okresu 15 lipiec – 15 wrzesień 2014 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Jak z powyższego wynika, ciężar tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, która ma wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Zgodnie z innym postanowieniem tego Sądu (z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13), strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. D. S. warunku tego nie spełnił. Udzielone informacje nie potwierdzają jego trudnej sytuacji materialnej, a tym samym nie wykazują związku między jednorazowym poniesieniem związanych ze sprawą kosztów sądowych i zagrożeniem dla podstaw jego egzystencji. Abstrahując od wiarygodności oświadczenia o prowadzeniu przez skarżącego oddzielnego gospodarstwa domowego (wspólne zamieszkiwanie z osobami blisko spokrewnionymi oraz współfinansowanie rozbudowy domu świadczy wręcz odmiennie), nie wykazał on, by mimo partycypowania w wydatkach związanych z opłatami za tzw. media oraz swoim bieżącym utrzymaniem, dotykał go jakikolwiek niedostatek. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że punktu odniesienia w tym zakresie nie stanowią wszystkie normalne ponoszone wydatki, lecz wyłącznie te, które zmierzają do zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych i to jedynie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, środków czystości, leczenie, podstawowe opłaty związane utrzymaniem domu lub mieszkania). Z danych zawartych w formularzu PPF oraz odpowiedzi skarżącego na skierowane do niego wezwanie trudno wyprowadzić wniosek o takiej zależności, zwłaszcza że sam skarżący, mimo treści skierowanego do niego wezwania, nie wykazał obciążeń finansowych ponoszonych na zakup żywności oraz inne cele stanowiące dla niego oprócz kwoty wydatkowanej za zakup opału oraz opłaty za energię elektryczną i gaz istotne obciążenie finansowe. W tym też zakresie rysuje się wyraźna rozbieżność pomiędzy danymi zawartymi we wniosku PPF i udzielonymi w odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie; wobec pierwotnego wskazania, że wydatki na ogrzewanie oraz energię elektryczną i gaz obciążają go w ¼ części, co w przeliczeniu wynosi ok. 400 zł. miesięcznie, w późniejszym oświadczeniu wskazuje, że koszty utrzymania domu dzielone są na 3, a wręcz nawet na 2 części, w zależności od sytuacji finansowej domowników (jest to przy tym kolejna okoliczność świadcząca o prowadzeniu przez skarżącego wspólnego gospodarstwa z pozostałymi domownikami, co nakazywałoby ujawnić ich dane osobowe, stopień pokrewieństwa, posiadany majątek i dochody oraz ponoszone wydatki). Jednocześnie, mimo treści wezwania, oprócz faktury za energię elektryczną, wnioskodawca nie przedłożył rachunków /faktur za gaz oraz zakup opału, co pozwoliłoby w przybliżeniu oszacować wysokość związanych z tym wydatków, a tym samym ocenić wiarygodność udzielonych informacji (miesięczne rozliczenie wskazanych opłat za energię elektryczną w odniesieniu do 4 osób daje ok. 35 zł., co stanowi jedynie niewielką część wskazywanej pierwotnie kwoty 400 zł.). Powyższe, wobec równoczesnego braku przedłożenia przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych (również objętych skierowanym do niego wezwaniem), nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania ponieść kosztów sądowych związanych ze swoim udziałem w sprawie. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy (żądanie jego złożenia ma zastosowanie w sytuacjach, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku PPF okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej przez niego skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w/z z art. 245 § 3, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.