II SA/Bd 555/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant Asystent Sędziego Dawid Myszyński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia ...2014 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Starosta [...] ustalił na rzecz skarżącej E. K. oraz J. K., A. K., D. K., K. K. i N. K. odszkodowanie z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasta [...] własności nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr 2/9 i nr 3/1. Pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. (złożonym organowi 16 sierpnia 2013 r.) skarżąca osobiście wniosła odwołanie od decyzji Starosty. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; zwanej w skrócie "k.p.a.") umorzył w całości postępowanie odwoławcze w sprawie rozpatrzenia odwołania wniesionego przez skarżącą od decyzji Starosty. Wojewoda ustalił, że skarżąca była reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego H. P., co wynika z pełnomocnictwa z dnia 3 listopada 2010 r. dołączonego do akt sprawy. Decyzję organu I instancji ustalającą odszkodowanie pełnomocnik odebrała 25 lipca 2013 r. Z dniem 15 lipca 2013 r. radca prawny H. P. wypowiedziała pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą z uwagi na brak kontaktu ze stroną. W związku z tym skarżąca wystąpiła do Starosty o przesłanie kopii ostatnich pism kierowanych do pełnomocnika celem zaznajomienia się i ustosunkowania do ich treści. Skarżącej doręczono odpis decyzji Starosty w dniu 8 sierpnia 2013 r. Po zapoznaniu się z decyzją skarżąca w dniu 16 sierpnia 2013 złożyła odwołanie. Mając powyższe na uwadze Wojewoda podniósł, że zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. W przypadku kiedy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, doręczenie stronie ma charakter czysto informacyjny. W przedmiotowej sprawie decyzję organu I instancji nadano do pełnomocnika skarżącej 12 lipca 2013 r., a jej doręczenie nastąpiło 25 lipca 2013 r. Pomiędzy tymi terminami pełnomocnik wypowiedziała pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą. Wojewoda jednakże wskazał, że zgodnie z art. 94 § 2 ustawy z dnia 17 lipca 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (w skrócie "k.p.c."), radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. Każdy inny pełnomocnik powinien, pomimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę przez ten sam czas, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. Zdaniem Wojewody pełnomocnik skarżącej powinien zatem działać za stronę do 29 lipca 2013 r., a jednocześnie jej obowiązkiem było poinformowanie strony o wydanym przez organ I instancji rozstrzygnięciu. Przekazanie skarżącej decyzji Starosty nie może stanowić podstawy do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Wobec tego Wojewoda uznał, że skoro pełnomocnikowi skarżącej doręczono decyzję w dniu 25 lipca 2013 r., tj. w dacie, w której winna reprezentować stronę, termin do złożenia odwołania upłynął skutecznie 8 sierpnia 2013 r. W związku z tym odwołanie wniesione przez skarżącą po 8 sierpnia należy uznać jako złożone po terminie. W rezultacie decyzja organu I instancji jest ostateczna. Wojewoda wskazał ponadto, że zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jednakże ze względu na zawiły charakter sprawy ustalenie okoliczności, które zaważyły na podjęciu rozstrzygnięcia nastąpiło w trakcie postępowania odwoławczego, co skutkuje koniecznością jego umorzenia zgodnie z art. 138 § 1 ust. 3 k.p.a. ze względu na wniesienie odwołania z uchybieniem ustawowego terminu. W skardze do sądu administracyjnego E. K. podniosła, że w sprawie była reprezentowana przez pełnomocnika, jednakże wobec braku kontaktu z nim w zasadzie sama działała w sprawie. Zgłosiła urzędowi, aby wszystkie pisma były kierowane do niej osobiście. Po wypowiedzeniu pełnomocnictwa pełnomocnik nie odesłał pism kierowanych do skarżącej, skarżąca nie wiedziała zatem, że została wydana decyzja. Natomiast po otrzymaniu jej kopii niezwłocznie złożyła odwołanie, a więc w tej sytuacji – w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zasadniczą kwestią w sprawie jest określenie skutków prawnych czynności doręczenia decyzji organu I instancji radcy prawnej H. P., która w toku postępowania administracyjnego była pełnomocnikiem skarżącej. Co do zasady organ słusznie wskazał, że w przypadku kiedy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi – ze skutkiem doręczenia stronie. Wobec lakonicznej regulacji w postępowaniu administracyjnym instytucji pełnomocnictwa zasadne jest także, odnośnie kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa, sięgnięcie przez analogię do odpowiednich przepisów dotyczących pełnomocnictwa w postępowaniu cywilnym i sądowoadministracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OSK 1199/07 i z dnia 19 maja 2009 sygn. akt II GSK 958/08, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1455/11 i z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 1786/10). Oznacza to możliwość sięgnięcia w przedmiotowej sprawie do art. 94 § 2 k.p.c Zgodnie z tym przepisem adwokat lub radca prawny, który wypowiedział pełnomocnictwo, obowiązany jest działać za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, chyba że mocodawca zwolni go od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik wypowiedział skarżącej pełnomocnictwo w dniu 15 lipca 2013 r., o czym organ został powiadomiony w dniu 17 lipca 2013 r. Zgodnie z zasadą wynikłą ze stosowanego przez analogię ww. przepisu k.p.c. na pełnomocniku ciążył obowiązek działania za skarżącą jeszcze przez dwa tygodnie, tj. do 29 lipca 2013 r. Trzeba jednakże mieć na względzie, że przed dokonaniem doręczenia decyzji radcy prawnej H. P. (co nastąpiło 25 lipca) skarżąca w dniu 22 lipca 2013 r. złożyła organowi pismo, w którym "w związku z rezygnacją p. mecenas H. P." wniosła o przesłanie jej kopii ostatnich pism "celem zapoznania się i ustosunkowania się do ich treści". Organ nie rozważył skutków prawnych tego oświadczenia w świetle treści stosowanego przez analogię art. 94 § 2 k.p.c., z którego końcowej części wynika, że pełnomocnik, który wypowiedział pełnomocnictwo, nie jest zobowiązany działać przez dwa tygodnie od wypowiedzenie pełnomocnictwa, jeżeli mocodawca zwolni go z tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie skarżąca wprawdzie nie wypowiedziała się wprost, że zwalnia radcę prawną E. K. z obowiązku reprezentowania jej jeszcze przez dwa tygodnie od wypowiedzenia pełnomocnictwa, tym niemniej jej oświadczeniu zawartemu w piśmie z dnia 22 lipca należy przypisać taki właśnie skutek, skoro z tegoż oświadczenia wynika, że pragnie osobiście – a więc bez udziału byłego pełnomocnika – zapoznać się z ostatnimi pismami kierowanymi przez organ i osobiście do nich się ustosunkować. Nawet jeżeli zdaniem organu wypowiedź skarżącej w tym względzie nie była dostatecznie jasna, to stosując się do art. 9 zdanie drugie k.p.a. zgodnie z którym organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek – organ winien zwrócić się do skarżącej o sprecyzowanie jej oświadczenia w kontekście treści stosowanego przez analogię art. 94 § 2 k.p.c. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że w dniu 25 lipca 2013 r., tj. w momencie doręczenia decyzji radca prawna E. K., nie była już pełnomocnikiem skarżącej zobowiązanym do działania pomimo wypowiedzenia pełnomocnictwa. Doręczenie jej zatem decyzji było nieskuteczne i nie spowodowało rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Skuteczne doręczenie decyzji stronie nastąpiło natomiast dopiero z momentem doręczenia bezpośrednio skarżącej co, jak wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, nastąpiło 8 sierpnia 2013 r. Termin na wniesienie odwołania upływał zatem z dniem 22 sierpnia 2013 r., a w konsekwencji odwołanie złożone organowi 16 sierpnia 2013 r. nie może być uznane za wniesione z uchybieniem terminu. Poza powyższym naruszeniem stosowanego przez analogię art. 94 § 2 k.p.c., które, już samo w sobie jest wystarczające do uchylenia zaskarżonej decyzji, należy wytknąć także organowi naruszenie art. 134 k.p.a. Przepis ten w razie uchybienia terminu odwołania przewiduje wydanie postanowienia stwierdzającego takowe uchybienie. Z akt sprawy nie wynika, aby organ, po wniesieniu odwołania, prowadził jakiekolwiek postępowanie odwoławcze, co uzasadniałoby konieczność jego umorzenia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć sprawę, stosując się do powyższego stanowiska Sądu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 ww. ustawy.