I OSK 697/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-12
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Elżbieta Kremer, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej, stanowiącej inwestycję celu publicznego, może zostać wydane na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo braku ostateczności decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej, będącej inwestycją celu publicznego, może zostać wydane na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet jeśli decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie jest jeszcze ostateczna. Sąd podkreślił, że realizacja celu publicznego, jakim jest budowa infrastruktury energetycznej, ma pierwszeństwo przed interesem właściciela nieruchomości, a przepisy te nie naruszają istoty prawa własności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Sławieńskiego zezwalającą inwestorowi E. S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na cele budowy linii elektroenergetycznej 110 kV. Inwestor uzasadniał wniosek ważnym interesem społecznym i gospodarczym oraz koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed stratami. Strona skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 108 k.p.a., a także naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 401/14 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 401/14 oddalił skargę A. Spółki z o.o. w S. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:
Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 2013 r. inwestor – E. S.A. z siedzibą w G. zwrócił się do Starosty Sławieńskiego o udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Sławno - Sianów) na nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: [...] o pow. [...]ha oraz [...] o pow. [...]ha, położonej w gminie Sławno, obręb [...], powiat sławieński, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie XV Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Sławnie prowadzi księgę wieczystą o nr [...].
Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Starosta Sławieński ograniczył sposób korzystania z powyższych z nieruchomości.
Następnie w dniu 5 grudnia 2013 r. E. S.A. z siedzibą w G. złożyła wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości wraz z nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu swojego wniosku inwestor wskazał, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest niezbędne ze względu na konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, a także ze względu na niezmiernie ważny interes społeczny i jednocześnie ważny interes Spółki E. S.A. (ważny interes gospodarczy). W sytuacji bowiem realizacji obiektu budowlanego - jakim jest linia elektroenergetyczna-wymagającego pozwolenia na budowę (lub stosownego zgłoszenia) wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości umożliwi wykazanie się przez inwestora tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zwłoka zaś w zajęciu nieruchomości uniemożliwi realizację celu publicznego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Starosta Sławieński orzekł:
1. o zezwoleniu inwestorowi – E. S.A. z siedzibą w G. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: [...] o pow. [...]ha oraz [...] o pow. [...]ha, położonej w gminie Sławno, obręb [...], powiat sławieński, dla której Sąd Rejonowy w Koszalinie XV Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Sławnie prowadzi księgę wieczystą o nr [...] w celu założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (napowietrznej jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji Sławno - Sianów) tj. założenie czterech stanowisk słupowych o wysokości do 31m i powierzchni zajęcia gruntu nie przekraczającej 13,5m2 każdy oraz przeprowadzenie trzech przewodów roboczych i jednego odgromowego w układzie trójkątnym o szerokości skrajnych przewodów do 6,5m w przedziale wysokości od 7m do 30m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o powierzchni zajęcia 2,5930ha, oznaczonej w załącznikach do niniejszej decyzji jako pas technologiczny o szerokości 20m (2 x 10m od osi linii), w terminie 3 miesięcy od dnia rozpoczęcia robót budowlanych na tej nieruchomości;
2. o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ I instancji powołał się na art. 124 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n." i wskazał, że decyzja Starosty Sławieńskiego, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie ograniczonego sposobu korzystania z nieruchomości wskutek wniesionego od niej odwołania nie stała się ostateczna (wykonalna).
Starosta Sławieński odwołując się do pojęcia niezbędności niezwłocznego działania wskazał, że ustawodawca uznaje, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść w danym czasie i istniejącej sytuacji bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym (zagrożenie to musi mieć realny charakter). Organ administracyjny działa wobec tego w sytuacji, która ma znamiona stanu nagłej konieczności administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Starosta uznał, że wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest niezbędne ze względu na konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, a także ze względu na ważny interes społeczny i jednocześnie ważny interes Spółki (ważny interes gospodarczy).
Organ uznał, że przedłożona przez inwestora dokumentacja w postaci: harmonogramu realizacji inwestycji dla przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV relacji Sławno -Sianów, pisma E. S.A. z dnia 10 lipca 2013 r., z dnia 10 października 2013 r. oraz informacji od projektanta dotyczącego przebudowy linii 110 kV relacji Sławno - Sianów, nie budzi wątpliwości i potwierdza wskazaną we wniosku konieczność niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie bowiem z ww. haromonogramem realizacyjnym, roboty budowlane związane z założeniem i przeprowadzeniem na przedmiotowej nieruchomości powinny być rozpoczęte nie później jak w dniu 1 września 2013 r., a zakończyć się do dnia 30 listopada 2013 r. (odcinek 2). Niewątpliwie publicznoprawne zobowiązanie inwestora do zapewnienia stałego dopływu energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze, powoduje konieczność po stronie Inwestora oraz w interesie społecznym pozyskania praw do ww. nieruchomości w trybie przewidzianym w art. 124 ust. 1a u.g.n. jeszcze przed uzyskaniem przez decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości waloru ostateczności oraz wykonalności w myśl art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przebudowa napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV (relacji Sławno - Sianów) stanowi bowiem niezbędny element systemu poprawy bezpieczeństwa energetycznego, tj. zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie powiatów sławieńskiego i koszalińskiego. Podkreślono, że właściciel na żadnym etapie postępowania nie podważał "niezbędności", "ważnego interesu społecznego" oraz "publicznego charakteru" samej inwestycji, a zatem kwestie te są bezsporne.
Ponadto organ wskazał, że inwestycja ta jest inwestycją celu publicznego, zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż za taką uważa się przebudowę i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, realizowana jest w interesie społecznym i ma służyć ogółowi. Konieczność realizacji inwestycji niezbędnych z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego państwa, czy też służących zapewnieniu lepszego potencjału energetycznego państwa, stanowi interes społeczny w rozumieniu art. 108 k.p.a., a charakter tego interesu świadczy o jego znacznej wadze.
Organ uznał, że brak możliwości montażu przewodów i urządzeń skutecznie uniemożliwi przebudowę danej linii, co pociągnie za sobą dalsze utrzymywanie obecnie zawodnego zasilania odbiorców w energię elektryczną na terenie powiatów sławieńskiego i koszalińskiego, a także dalsze utrzymywanie zagrożenia następstwami możliwych awarii sieci dystrybucyjnej na danym obszarze. Taki stan rzeczy uniemożliwi inwestorowi dotrzymanie publicznoprawnych zobowiązań wynikających z ustawy Prawo energetyczne - ciągłość i niezawodność dostaw energii, a także wynikających z ustawy Prawo ochrony środowiska - dotrzymanie standardów środowiskowych prowadzonej instalacji oraz wynikających z ustawy Prawo budowlane - właściwe, w tym bezpieczne utrzymanie obiektu budowlanego (linii).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. Spółka z o.o. w S., zarzucając naruszenie art. 9 k.p.a. oraz art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Wojewoda Zachodniopomorski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a., wyjaśnił że zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony. Nie zgodził się ze stwierdzeniem, że pełnomocnik dopiero dokumentem z dnia 24 stycznia 2014 r. został umocowany do reprezentowania strony w postępowaniu dotyczącym zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej. Organ II instancji zwrócił uwagę, że pełnomocnictwo upoważniające do występowania za stronę w postępowaniu w sprawie ograniczenia w sposobie korzystania z nieruchomości obejmuje swoim zakresem także postępowanie w przedmiocie niezwłocznego jej zajęcia, w trybie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja zezwalająca inwestorowi na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest ściśle związana z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy. Pomimo, że decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1a jest decyzją odrębną, to jest ona funkcjonalnie sprzęgnięta z decyzją wydaną na podstawie art. 124 ww. ustawy.
Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał, że A. Spółka z o.o. w S. wniosła od decyzji Starosty Sławieńskiego odwołanie. Mając na uwadze okoliczność, że odwołanie może zostać wniesione tylko przez stronę, organ stwierdził, że A. Sp. z o.o. nie kwestionuje faktu, że decyzja została jej prawidłowo doręczona, uznając się za stronę postępowania.
Organ II instancji w piśmie z dnia 18 lutego 2014 r., wezwał wnoszącego odwołanie do przedłożenia pełnomocnictwa z dnia 24 stycznia 2014 r., o którym mowa w odwołaniu. Jednocześnie poinformował strony o prawie do zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, w terminie 7 dni od daty otrzymania tego pisma. Do dnia wydania decyzji pełnomocnik A. Spółki z o.o. w S. nie odpowiedział na ww. pismo.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 124 u.g.n. organ odwoławczy wyjaśnił, że dopuszczalność wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości uzależniona jest od: złożenia wniosku przez podmiot, który realizuje cel publiczny, uprzedniego wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 ustawy), wystąpienia jednego z zacytowanych wyżej przypadków, o których mówi art. 108 k.p.a., względnie istnienia ważnego interesu gospodarczego.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszym przypadku można mówić zarówno o ważnym interesie gospodarczym, jak i ważnym interesie społecznym, gdyż przebudowa linii energetycznej ma zapewnić stały dopływ energii do wielu odbiorców na znacznym obszarze. Omawiana inwestycja przyczyni się do poprawy bezpieczeństwa użytkowania terenów pod linią oraz zwiększenia niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie powiatów koszalińskiego i sławieńskiego, co oznacza, że realizowana jest w interesie społecznym. Inwestycja ta zapewni bezpieczeństwo energetyczne poprzez niwelację zagrożenia przerwaniem dostaw energii, na przykład wskutek awarii wyeksploatowanej już linii energetycznej.
Organ stwierdził, że art. 124 ust. 1a ustawy wprowadza samodzielną, nieznaną kodeksowej regulacji przesłankę "ważnego interesu gospodarczego". Pod pojęciem "ważnego interesu gospodarczego" rozumieć należy korzyść lub pożytek odnoszący się do gospodarki jakiegoś przedsiębiorstwa lub regionu i podejmowanych w niej działań. Powołany przepis nie narusza w tym zakresie przewidzianej w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady dopuszczalności wywłaszczenia, którego przejawem jest również ograniczenie prawa własności w trybie art. 124 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami, jedynie na cele publiczne, za słusznym odszkodowaniem. Ustawa nie wskazuje, czy przewidziana w omawianym przepisie przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" dotyczyć ma ściśle sfery interesów inwestora. Wskazówką wydaje się być okoliczność, że decyzja wydana w oparciu o przepis art. 124 ust. 1a w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczyć ma realizacji inwestycji celu publicznego, a więc z zaangażowaniem środków publicznych. W niniejszej sprawie planowana inwestycja polega na przebudowie napowietrznej linii elektroenergetycznej, czyli ciągów, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej w rozumieniu przepisu art. 6 pkt 2 ustawy. Jest to zatem inwestycja celu publicznego.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła A. Spółka z o.o. z siedzibą w S., zarzucając naruszenie art. 9 i art. 108 k.p.a. oraz art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę powołał się na art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2012 r., poz. 1256) oraz art. 108 § 1 k.p.a. i stwierdził, że w sprawie mamy do czynienia zarówno z ważnym interesem społecznym jak i ważnym interesem gospodarczym, gdyż przebudowa sieci stanowi niezbędny element systemu poprawy bezpieczeństwa użytkowania terenów pod linią oraz zwiększenie niezawodności i efektywności zasilania obecnych i przyszłych odbiorców energii elektrycznej na terenie powiatu koszalińskiego i sławieńskiego.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 987/07 wskazano, że interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości. Implikuje to stwierdzenie, że interes społeczny stanowi wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości.
Sąd zaakceptował również stanowisko organu, że wydana decyzja w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tj. decyzją ograniczają sposób korzystania z nieruchomości. Nie oznacza to, że wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a jest możliwe dopiero, gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości stanie się ostateczna. Zdaniem Sądu przepis ten implikuje wydanie decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Obie decyzje stanowią nadanie inwestorowi prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest niezbędnym elementem procesu budowlanego, dotyczącego przedmiotowej inwestycji.
Jako nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Jak wynika z treści pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych pełnomocnictwo to upoważnia adwokata P. G. do zastępowania spółki A. z siedzibą w S. przed sądami wszystkich instancji, urzędami, instytucjami i władzami RP w tym także do zawierania ugód w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o ograniczeniu korzystania z części nieruchomości prowadzonym przez Starostwo Powiatowe w Sławnie. Oryginał tego pełnomocnictwa znajduje się w aktach sprawy dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Pełnomocnictwo to jest pełnomocnictwem ogólnym. Pełnomocnik w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (pismo 7 stycznia 2014 r.) nie poinformował organu, że powyższe pełnomocnictwo zostało mu wypowiedziane, zatem organ w sposób prawidłowy uznał, że pełnomocnikiem Spółki jest nadal adwokat P. G. Sąd wskazał, że decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy, tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Postępowanie sprawie niezwłocznego zajęcia danej nieruchomości, mimo że jest postępowaniem odrębnym, jest nierozerwalnie związane z rozstrzygnięciem dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z tej nieruchomości.
Strona wniosła w terminie odwołania od decyzji organu I instancji, a pełnomocnik w odwołaniu powołał się na udzielone mu pełnomocnictwo w dniu 24 stycznia 2014 r. pomimo wezwania pełnomocnika innego nie przedłożył. Zatem prawidłowo organ uznał, że udzielone pełnomocnictwo do sprawy o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości rozciąga się także na dalsze postępowanie w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. Spółka z o.o. z siedzibą w Ł., zarzucając naruszenie:
1) art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a. przez jego zastosowanie i przyjęcie, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości było konieczne i uzasadnione wystąpieniem przesłanek wskazanych w tych przepisach, w sytuacji gdy wystąpienie tych przesłanek nie zostało przez inwestora udowodnione, a szczególne okoliczności – w ocenie skarżącej – nie wystąpiły w przedmiotowym stanie faktycznym, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości skarżącej;
2) art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo że w sprawie nie rozważnono w sposób wszechstronny całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono okoliczności skutkujących utrzymaniem w mocy decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącej;
3) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla jego bezpieczeństwa lub porządu publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie.
Ponadto A. Spółka z o.o. z siedzibą w Ł. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Z zasady gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednak w rozpoznawanej sprawie z uwagi na sposób i zakres sformułowanych zarzutów należy w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania bezpośrednio zależna jest od zasadności zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Istota zarzutów sprowadza się bowiem do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, który zaaprobował twierdzenie organu, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przez E. S.A. z siedzibą w G. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki o numerach: [...] o pow. [...]ha oraz [...] o pow. [...]ha, położonej w gminie Sławno, obręb [...].
Zgodnie z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
W rozpoznawanej sprawie decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została poprzedzona decyzją Starosty Sławieńskiego z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżącą spółkę nieruchomości. Niezwłoczne zajęcie nieruchomości konieczne było ze względu na wyjątkowo ważny interes inwestora, interes społeczny, a także z uwagi na kluczowe znaczenie infrastruktury elektroenergetycznej dla funkcjonowania gospodarki narodowej.
Realizowane przez inwestora przedsięwzięcie polegające na założeniu i przeprowadzeniu przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem – Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1243/15 oraz I OSK 1193/15).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie kwestionowanej decyzji było bezpośrednio związane z realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia o charakterze ponadlokalnym, która ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.
Wobec powyższego na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a. oraz art. 145 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie w zakresie korzystania z konstytucyjnego prawa skarżącej (tj. prawa własności), w sytuacji gdy nie było to konieczne dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ani dla ochrony wolności i praw innych osób. O niezasadności tego zarzutu świadczy treść art. 31 Konstytucji RP, która jest następująca: ust. 1. Wolność człowieka podlega ochronie prawnej. ust. 2. Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje. ust. 3 Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Tak więc przedmiotem ochrony zawartej w art. 31 Konstytucji RP jest wolność człowieka, a nie prawo własności, prawnej ochrony własności dotyczą inne przepisy Konstytucji RP.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło