I SA/Wa 935/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2014 r. sprawy ze skargi M.M., M.M. i W.M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M.M., W.M. i M.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1972 r., nr [...] o przyznaniu B. i M.M. odszkodowania w wysokości [...] zł za przejęcie na rzecz Państwa części nieruchomości o powierzchni [...] m2, [...] m2 i [...] m2. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., decyzją z dnia [...] listopada 1972 r. orzekło o przyznaniu B. i M.M. odszkodowania w wysokości [...] zł za przejęcie na rzecz Państwa części nieruchomości o powierzchni [...] m2, [...] m2 i [...] m2. Pismem z dnia 28 września 2011 r. M.M., W.M. i M.M. wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. zarzucając, że postępowanie administracyjne w zakresie przyznania odszkodowania zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie było ono przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] października 2012 r. umorzył postępowanie prowadzone przed organem wojewódzkim i przekazał wniosek Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, który decyzją z dnia [...] maja 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G.. Pismem z dnia 27 maja 2013 r. M.M., W.M. i M.M. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2013 r., podnosząc zarzut nieodniesienia się do zeznań M.M., a ponadto zarzut nieprzeprowadzenia rozprawy, braku oszacowania nasadzeń oraz że nieruchomości nie były gruntem rolnym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz całości akt sprawy, Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ podkreślił, że odszkodowanie za przejętą nieruchomość zostało przyznane na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a zatem w aspekcie zgodności z tym przepisem wskazanego aktu prawnego oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy ocenić zaskarżoną decyzję. W myśl art. 46 ust. 1 powołanej ustawy wywłaszczeniowej nieruchomości będące we władaniu Państwa, do których wszczęte przed dniem 1 września 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone, przechodziły z mocy prawa na własność Państwa. Stosownie do treści art. 46 ust. 2 ustawy, właścicielom takich nieruchomości organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej przyznawał na ich wniosek odszkodowanie według zasad przewidzianych w dotychczasowych przepisach albo zwalniał od przejęcia na własność Państwa i zwracał posiadanie nieruchomości, jeżeli stanowiła ona grunt rolny i była Państwu zbędna dla celów, dla których postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte. Zgodnie z dyspozycją powołanego wyżej art. 46 odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości powinno było zostać ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, poprzedzającego ustawę z dnia 12 marca 1958 r. W myśl art. 33 ust. 2 powołanego dekretu orzeczenie o ustaleniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy, zaś zgodnie z art. 36 dekretu na wniosek jednej ze stron należało na rozprawie wysłuchać rzeczoznawców co do wysokości odszkodowania. Organ zaznaczył, że w szczątkowych aktach archiwalnych brak jest protokołu z rozprawy odszkodowawczej. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak akt archiwalnych powoduje, że nie można przeprowadzić oceny postępowania wywłaszczeniowego i ustalić, czy było ono przeprowadzone w sposób prawidłowy, a tym samym nie można stwierdzić, czy zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 170/04). Organ podkreślił ponadto, że Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzi się po upływie ponad 50 lat od jej wydania to nie można przyjąć założenia, iż dokument, którego nie udało się odnaleźć nie istniał. Konieczna jest wówczas kompleksowa ocena materiału dowodowego i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r., sygn. akt I SA 3087/2001, LexPolonica nr 396973). Z treści decyzji z dnia [...] listopada 1972 r. wynika, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U., Nr 52, poz. 339) oraz po wysłuchaniu opinii biegłego. Organ zaznaczył, że w aktach archiwalnych sprawy zachowała się opinia biegłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej mgr inż. E.M. z dnia [...] listopada 1972 r., w której biegły dokonał wyceny wartości gruntu wywłaszczonej nieruchomości. Wyceny dokonano na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. Zgodnie z powyższymi przepisami przyjęto cenę za 1 ha gruntów w wysokości [...] q żyta po [...] zł. Kwotę odszkodowania wynoszącą [...] zł uzyskano w następujący sposób - powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości wynoszącą [...] ha pomnożono przez [...] zł ([...] q żyta x [...] zł), a następnie przez współczynnik [...]. Wyceny przedmiotowej nieruchomości dokonano na zlecenie Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. dnia [...] października 1972 r., a zatem na zlecenie podmiotu do tego uprawnionego. Opinia ta stanowiła podstawę do ustalenia odszkodowania i zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że odszkodowanie zostało ustalone w nieprawidłowej wysokości. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że przejęte działki nie były gruntami rolnymi i winny być oszacowane jak grunty budowlane, a nie jak rolne organ zaznaczył, że przedmiotowa nieruchomość nie została oszacowana jako nieruchomość rolna. W myśl art. 28 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określała zasady ustalenia odszkodowania dla poszczególnych rodzajów nieruchomości. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalania norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych regulowało kwestię oszacowania nieruchomości rolnych i nierolnych. Zgodnie z § 11 ust. 2 rozporządzenia wartość gruntów budowlanych, które pozostają pod uprawą rolną lub ogrodniczo-warzywniczą albo są użytkowane lub przeznaczone na cele indywidualnego budownictwa mieszkaniowego ustalało się w zależności od liczby mieszkańców osiedla w dniu 1 stycznia 1950 r. oraz położenia nieruchomości w osiedlu. Stosownie zaś do § 11 ust. 3 wartość gruntów wymienionych w ust. 2 ustalało się przy zastosowaniu mnożnika wskazanego w tabeli stanowiącej załącznik Nr [...]. Minister zaznaczył, że w niniejszej sprawie, zastosowany został współczynnik [...] czyli współczynnik przewidziany w tabeli stanowiącej załącznik Nr [...] dla strefy peryferyjnej w mieście liczącym 100 do 500 tys. mieszkańców. Potwierdza to, że obliczenia wysokości odszkodowania dokonano jak dla gruntu budowlanego. Skoro zaś byli właściciele nie odwołali się od wydanej decyzji odszkodowawczej, to nie zakwestionowali wysokości przyznanego odszkodowania. Ponadto zgodnie z art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. odszkodowanie przyznawane było na wniosek właściciela nieruchomości, tym samym wymagało aktywności tej osoby. Zachowany w niniejszej sprawie materiał archiwalny nie pozwala na jednoznaczną ocenę kwestii złożenia takiego wniosku, jednakże w ocenie organu nie wydaje się prawdopodobne, aby po otrzymaniu decyzji o przejściu nieruchomości na rzecz Państwa dotychczasowi właściciele nie kontaktowali się z organem celem wyjaśnienia swojej sytuacji i w związku z tym nie domagali się odszkodowania. Organ wskazał, że na etapie postępowania nadzorczego prowadzonego przez Wojewodę [...] przeprowadzony został na wniosek pełnomocnika stron dowód z przesłuchania W.M. oraz M.M., który miał uzupełnić zachowaną dokumentację archiwalną. Działając zgodnie z wyrażoną w art. 80 kpa zasadą swobodnej oceny dowodów organ podtrzymał ocenę zawartą w decyzji z dnia [...] maja 2013 r., że W.M. wypowiedział się o zdarzeniach, które miały miejsce ponad 40 lat temu i w których osobiście nie uczestniczył. Swoje wypowiedzi opierał wyłącznie na informacjach uzyskanych w 2001 r. od ojca. Wyjaśnienia W.M. udzielone do protokołu są jedynie jego przypuszczeniami i wnioskowaniami oraz nie świadczą o jego wiedzy odnośnie kwestii postępowania mającego na celu ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w tym kwestii przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej. Zdaniem organu natomiast zeznania M.M. nie potwierdzają zaistniałych zdarzeń. Na większość pytań była właścicielka udzieliła odpowiedzi, że nie pamięta, tym samym nie można się zgodzić z twierdzeniem, że skoro nie pamięta się zaistniałych zdarzeń to ich zwyczajnie nie było. Minister zaznaczył, że zgodnie z wyjaśnieniami W.M. organ wywłaszczeniowy prowadził korespondencję z byłymi właścicielami wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże nie potrafił on wskazać jakie dokumenty były doręczane byłym współwłaścicielom wywłaszczonej nieruchomości. Również M.M. nie pamięta czy otrzymywała dokumenty. Tym samym dowód z przesłuchania W.M. oraz M.M. nie może być oceniany jako mający znaczenie dla oceny decyzji odszkodowawczej w niniejszym postępowaniu nadzorczym. Odnosząc się do zarzutu skarżących nieoszacowania nasadzeń i roślin, organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte w 1930 r., co zostało ujawnione w księgach wieczystych nieruchomości i nieruchomość przez ten czas była we władaniu Państwa - Przedsiębiorstwa P.. Przedmiotowy grunt został zajęty pod [...] [...] oraz [...], co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy plan sytuacyjny przejętego gruntu. Uprawa roślin na terenach [...] jest raczej niemożliwa. Niemniej nawet gdyby przyjąć, że byłym właścicielom udało się uprawiać jakiś fragment zajętej już przez P. nieruchomości to i tak w dacie szacowania nieruchomości, tj. listopadzie 1972 r. uprawy musiały być już zebrane. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M.M., W.M. i M.M., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 80 Kpa polegające na sprzeczności dokonanych ustaleń faktycznych z treścią i znaczeniem zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji nieuzasadnione, gdyż w istocie dowolne, przyjęcie że: w sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia odbyła się rozprawa administracyjna, sporządzono z niej stosowny protokół, który się nie zachował, zostali o rozprawie zawiadomieni małżonkowie B. i M.M., doręczono im operat szacunkowy dotyczący wartości wywłaszczonej nieruchomości, nieruchomość nie była w części zagospodarowana rolniczo; 2) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 8 i art. 9 Kpa polegające na "obciążeniu" stron postępowania negatywnymi konsekwencjami braku wszystkich akt archiwalnych dokumentujących tryb przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowo - odszkodowawczego wobec małżonków B. i M.M.; 3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez błędne ustalenia dotyczące zagospodarowania nieruchomości i stwierdzenie, że nie była ona zagospodarowana rolniczo, jak również art. 156 § 1 pkt 2 Kpa poprzez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji odszkodowawczej, przy której wydaniu nie zastosowano bezwzględnie obowiązujących przepisów dotyczących ustalenia wartości zasiewów upraw i plonów oraz zagospodarowania nieruchomości pod rolę wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych i ograniczono się wyłącznie do ustalenia odszkodowania za wywłaszczony grunt pomijając oszacowanie upraw znajdujących się na wywłaszczonym gruncie i ewentualnie innego zagospodarowania rolniczego tej nieruchomości; 4) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 Kpa poprzez przyjęcie w sposób niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, brak wniesienia przez właścicieli wywłaszczonej nieruchomości odwołania od decyzji ustalającej odszkodowanie, uniemożliwia zastosowanie w sprawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 9 października 2014 r. Prezydent Miasta G. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej wniósł o oddalenie skargi oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma PWRN w G. z dnia 18 października 1972 r. Uczestnik postępowania podkreślił m.in., że w jego ocenie organ nadzoru w sposób prawidłowy zebrał i ocenił zgromadzony materiał dowodowy, jak również wyciągnął z niego logiczne wnioski oraz że na aprobatę nie zasługuje stanowisko skarżących, w myśl którego powstałe w toku postępowania wątpliwości winny być rozstrzygane na ich korzyść. Uczestnik postępowania zaznaczył, że w obu decyzjach wywłaszczeniowych PWRN w G. z dnia [...] czerwca 1972 r. (nr [...]- odnoszącej się do działek nr [...] i [...] oraz nr [...] - odnoszącej się do działek nr [...] i [...]) jednoznacznie określono powierzchnię wywłaszczonych nieruchomości. O tym, jaka powierzchnia nieruchomości została wywłaszczona, a w konsekwencji będzie podlegała oszacowaniu przez biegłego, byli właściciele zostali poinformowani także wskazanym wyżej pismem z dnia 18 października 1972 r. Twierdzenia skarżących, że o tym, jaka część nieruchomości została wywłaszczona, byli właściciele dowiedzieli się dopiero w chwili, kiedy wyrządzono im szkodę w zasiewach są więc niezrozumiałe. Podkreślił dodatkowo, że z treści decyzji odszkodowawczej z dnia [...] listopada 1972 r. wynika, iż odszkodowanie zostało ustalone po wysłuchaniu opinii biegłego. Jako dokument urzędowy decyzja ta korzysta z domniemania zgodności z prawdą w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Do czasu obalenia tego domniemania za pomocą przeciwdowodu uznać należy, że opinia biegłego została wysłuchana, a doświadczenie życiowe nakazuje wnioskować, że odbyło się to na rozprawie administracyjnej. Wbrew twierdzeniu skarżących, wnioski organu nadzoru o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, z której protokół nie zachował się w aktach archiwalnych, znajdują oparcie w dowodach pośrednich i z pewnością nie są wnioskami dowolnymi. Zdaniem Prezydenta, zmiana stanowiska skarżących, którzy w skardze podnoszą, że nieruchomość miała charakter rolny i była wykorzystywana rolniczo, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosili zaś, że nieruchomość nie miała charakteru rolnego powoduje, że twierdzenia skarżących jawią się jako niewiarygodne i sprawiają wrażenie podnoszonych nie w zgodzie ze stanem faktycznym, lecz każdorazowo w opozycji do stanowiska Ministra. Uczestnik podkreślił ponadto, że zarówno w dacie prowadzenia postępowania odszkodowawczego, jak i w chwili obecnej, na organach administracji nie ciąży obowiązek doręczenia opinii szacunkowych stronom postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Trafnie wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju, że podstawę prawną kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] listopada 1972 r. przyznającej B. i M.M. odszkodowanie w wysokości [...] zł za przejęte na rzecz Państwa części nieruchomości o pow. [...] m2, [...] m2 i [...] m2 stanowił przepis art. 46 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą". Wydanie decyzji w przedmiocie przyznania odszkodowania w trybie powyższego przepisu było konsekwencją wcześniej wydanych decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] czerwca 1972 r., nr [...] i z dnia [...] czerwca 1972 r., nr [...], wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy, na mocy których organ stwierdził, że odpowiednio: parcele nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 (Kw nr [...]) oraz parcele nr [...] i [...] o pow. [...] m2 (Kw nr [...]), stanowiące własność M. i B. M. przeszły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa. Z przepisu art. 46 ust. 1 ustawy wynikało, że nieruchomości będące we władaniu Państwa, do których wszczęte przed dniem 1 września 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone, przechodzą z mocy prawa (z datą wejścia w życie ustawy – 5 kwietnia 1958 r.) na własność Państwa. Z akt sprawy wynika, że decyzje o przejściu nieruchomości przez Państwo weszły do obrotu prawnego i stały się ostateczne. Wynika to z wniosków Dyrekcji Okręgowej [...] w G. z dnia 31 sierpnia 1972 r. i 2 września 1972 r. o wpis w Dziale II księgi wieczystej Kw nr [...] prawa własności wywłaszczonych części nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa – Przedsiębiorstwa P.. Podstawą wpisu do księgi wieczystej zmiany właściciela gruntu były ostateczne decyzje nr [...] i [...], którymi dysponowała wskazana wyżej jednostka P.. Wpis Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowych nieruchomości do księgi wieczystej Kw nr [...] oraz P. w G. jako zarządcy i użytkownika nastąpił w dniu [...] października 1972 r. (zawiadomienia PBN w G. z dnia [...] października 1972 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby wskazane wyżej decyzje zostały zakwestionowane z takim skutkiem, aby można było uznać, że nie obowiązywały w dacie wydawania decyzji odszkodowawczej. Wobec tego organ orzekający o odszkodowaniu w kwestionowanej decyzji z dnia [...] listopada 1972 r., będąc związany ostatecznymi decyzjami wywłaszczeniowymi (art. 12 w zw. z art. 102 Kpa w ówczesnym brzmieniu), prawidłowo uznał, że podstawę prawną decyzji odszkodowawczej winien stanowić przepis art. 46 ust. 2 ustawy. Badanie legalności wskazanych wyżej decyzji o przejściu nieruchomości na rzecz Państwa nie było objęte przedmiotem niniejszej sprawy. Z przepisu art. 46 ust. 2 ustawy wynikało, że właścicielom nieruchomości nabytych z mocy prawa przez Państwo w trybie art. 46 ust. 1 ustawy organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej przyzna na ich wniosek odszkodowanie według zasad przewidzianych w dotychczasowych przepisach albo zwolni od przejęcia na własność Państwa i zwróci posiadanie nieruchomości, jeżeli stanowi ona grunt rolny i jest Państwu zbędna dla celów, dla których postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte. Z powyższego wynika, że podstawę prawną ustalenia odszkodowania stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) – zwanego dalej "dekretem", w wersji obowiązującej przed datą uchylenia tegoż dekretu na mocy art. 56 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z przepisu art. 27 dekretu wynika, że obowiązek odszkodowania ciążył na wnioskodawcy wywłaszczenia. Z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia 25 kwietnia 1972 r. o wywłaszczenie przedmiotowego gruntu w trybie art. 46 ust. 1 ustawy pochodził od Dyrekcji Okręgowej [...] w G., a zatem PWRN w G. prawidłowo zobowiązała do wypłaty odszkodowania wnioskodawcę wywłaszczenia. Choć w aktach sprawy brak wniosku B. i M.M. o odszkodowanie, to z oświadczenia W.M. zawartego w protokole przesłuchania strony oraz z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że wniosek o odszkodowanie był złożony. Z oświadczenia W.M. wynika, że żądanie przyznania odszkodowania połączone było z wnioskiem o przejęcie nieruchomości zajętej na potrzeby [...] lub jej wykup. Z oświadczenia M.M. zawartego w protokole przesłuchania strony wynika, że takie działania były podejmowane przez właścicieli nieruchomości w 1972 r. O tym, że B. i M.M. w tym czasie domagali się regulacji stanu prawnego gruntu wspomina też pismo Dyrekcji Okręgowej [...] w G. z dnia 19 marca 1972 r. o przywrócenie niesłusznie wykreślonego ostrzeżenia o wdrożeniu postępowania wywłaszczeniowego z 1930 r. Wobec tego należało uznać, że odszkodowanie za przejście przedmiotowych gruntów na własność Państwa ustalono na wniosek, jak tego wymagał przepis art. 33 ust. 1 dekretu. W niniejszej sprawie sporne wątpliwości dotyczą tego, czy orzeczono o odszkodowaniu po przeprowadzeniu rozprawy o której zostali zawiadomieni wywłaszczeni, czy właściciele złożyli wniosek o wyznaczenie rzeczoznawcy w trybie art. 36 dekretu, czy na rozprawie byli przesłuchiwani biegli. Odnosząc się do tego zagadnienia trzeba zacząć od tego, że Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej występował do Archiwum Państwowego w G. i [...] Urzędu Wojewódzkiego w G. o przesłanie archiwalnych akt dotyczących przyznania B. i M.M. odszkodowania za przejęcie przez Państwo przedmiotowych nieruchomości (pisma z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...]), jednak nie uzyskał kopii oryginalnych akt postępowania odszkodowawczego. Organ nadzoru orzekał w postępowaniu nieważnościowym na podstawie materiału dowodowego nadesłanego przez: 1) P. S.A. wraz z pismem z dnia 24 listopada 2011 r., nr [...]); 2) Urząd Miasta G. wraz z pismem z dnia 19 grudnia 2011 r., nr [...]; 3) skarżących przy piśmie z dnia 17 lutego 2012 r. Z dostępnych organowi nadzoru materiałów nie wynika, czy w sprawie było sporządzone zawiadomienie o wszczęciu postępowania odszkodowawczego i czy było ono skierowane do stron postępowania. Z nadesłanych materiałów nie wynika, czy było sporządzane zawiadomienie o rozprawie w przedmiocie ustalenia odszkodowania, czy zawiadomienie to było kierowane do B. i M.M. oraz do biegłego w zakresie szacowania nieruchomości oraz czy wywłaszczeni składali wniosek o wyznaczenie rzeczoznawcy w trybie § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów oraz Ministrów Budownictwa i Finansów z dnia 29 grudnia 1950 r. w sprawie trybu powoływania rzeczoznawców w postępowaniu ustalającym odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1951 r. nr 3, poz. 19), czy też wniosek o wysłuchanie rzeczoznawcy na rozprawie w trybie art. 36 ust. 1 dekretu. Ze zgromadzonych materiałów dowodowych w postępowaniu nadzorczym nie wynika, czy rozprawa odszkodowawcza się odbyła i czy został z tej czynności sporządzony protokół. Przesłuchani w charakterze stron postępowania W.M. (syn wywłaszczonych) i M.M. (wywłaszczona) nie zaprzeczyli, że wymienione wyżej czynności postępowania odszkodowawczego nie miały miejsca. Z oświadczeń skarżących złożonych do protokołów przesłuchania stron wynika, że W.M. nie ma w tym zakresie wiedzy, w szczególności pochodzącej od ojca, natomiast M.M. nie przypominała sobie, aby takie czynności procesowe miały miejsce lub wywłaszczeni byli o nich informowani. Z dostępnych organowi nadzoru materiałów (ale nie kopii archiwalnych oryginalnych akt postępowania odszkodowawczego) wynika tylko tyle, że PWRN w G. w piśmie z dnia 18 października 1972 r. zleciło E.M. oszacowanie przedmiotowych nieruchomości, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zlecenia. Pismo to zawiera zapis o skierowaniu pisma do wiadomości m. in. B. i M.M.. E.M. – biegły PWRN G. w dniu [...] listopada 1972 r. sporządził opinię szacunkową przedmiotowego gruntu. W dniu [...] listopada 1972 r. organ wydał decyzję o odszkodowaniu. W uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej organ wskazał, że odszkodowanie ustalono (...) po wysłuchaniu opinii biegłego. Jeżeli chodzi o powyższe okoliczności, to – zdaniem Sądu - nie zostało w sposób bezsporny wykazane, że w niniejszej sprawie ustalono odszkodowanie z naruszeniem art. 33 ust. 2 i ust. 5 w zw. z art. 20 ust. 2 i 5, czy art. 36 ust. 1 dekretu bądź § 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów oraz Ministrów Budownictwa i Finansów z dnia 29 grudnia 1950 r. W.M. i M.M. w zaprotokołowanych oświadczeniach nie zaprzeczyli temu, że organ nie zawiadomił B. i M.M. o rozprawie i że nie wyznaczył rozprawy i nie wezwał na rozprawę biegłych. We wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego i innych pismach złożonych w toku rozprawy nie twierdzili, że wnioskowali o wskazanie rzeczoznawcy, czy też wysłuchanie biegłego na rozprawie i że tego rodzaju wniosków nie ma w aktach postępowania odszkodowawczego. Skarżący pomijają to, że nie udało się uzyskać kopii archiwalnej oryginalnych akt postępowania odszkodowawczego i w związku z tym nie można stwierdzić, czy wskazane wyżej czynności postępowania lub czynności stron miały miejsce, czy też że nie zostały podjęte. Faktem jest – na co słusznie zwracają uwagę skarżący – że pomiędzy sporządzeniem opinii szacunkowej i wydaniem decyzji odszkodowawczej jest tylko [...] – dniowy odstęp czasowy. Powyższe nie świadczy jednak, samo przez się, o tym, że przeprowadzenie rozprawy przed wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie było niemożliwe. Podjęcie czynności mających na celu przeprowadzenie rozprawy mogło nastąpić po zleceniu biegłemu sporządzenia wyceny (po [...] października 1972 r.). Uszło uwadze skarżących, że zgodnie ze stosowanym odpowiednio w postępowaniu odszkodowawczym przepisem art. 20 ust. 5 (art. 33 ust. 5 dekretu) nie było obowiązku przeprowadzenia rozprawy z udziałem biegłych, ich udział w rozprawie był fakultatywny - biegli mogli być wezwani na rozprawę. Wysłuchanie rzeczoznawców na rozprawie było obligatoryjne, jedynie gdy wnioskowała o to strona (art. 36 ust. 1 dekretu), a to nie zostało wykazane. Wobec tego, zawiadomienie o rozprawie mogło być skierowane do stron przed sporządzeniem wyceny, a sama rozprawa mogła odbyć się w okresie pomiędzy [...] listopada 1972 r., a [...] listopada 1972 r. Przepisy szczególne o postępowaniu odszkodowawczym zawarte w dekrecie nie przewidywały konieczności zapoznania stron z wyceną na rozprawie. Strona miała jedynie prawo do wnioskowania o wysłuchanie rzeczoznawcy na rozprawie, co do wysokości odszkodowania. Z treści uzasadnienia decyzji odszkodowawczej wynika, że ustalono odszkodowanie po wysłuchaniu biegłego, co może sugerować, że rozprawa odszkodowawcza miała miejsce, skoro z przepisu art. 36 ust. 1 dekretu wynikało, że wysłuchanie rzeczoznawców mogło odbyć się tylko na rozprawie. Taki wniosek wzmacnia to, że B. i M.M. po otrzymaniu decyzji ustalającej odszkodowanie (fakt otrzymania tej decyzji potwierdził W.M. w swym oświadczeniu), nie kwestionowali decyzji odszkodowawczej, w szczególności poprzez wniesienie odwołania i podniesienie zarzutu ustalenia odszkodowania z pominięciem przeprowadzenia rozprawy z ich udziałem, pominięciu ich wniosków i braku wysłuchania na niej rzeczoznawcy. To, że B. i M.M. zainteresowali się jaki zakres miało przejęcie nieruchomości dopiero po stwierdzeniu zniszczenia upraw przez prace wykonywane na przejętym gruncie nie zmienia faktu, że po otrzymaniu decyzji o odszkodowaniu mogli zainteresować się sprawą, a po przejrzeniu akt sprawy (ówczesny art. 68 § 1 Kpa) wnieść odwołanie. Wówczas istniała bowiem najpełniejsza możliwość weryfikacji przez stronę zgodności z prawem ustalenia odszkodowania. Sąd zwraca uwagę, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej ponad 40 lat temu, w innych standardach stosowania prawa, nie może opierać się na domniemaniu, w szczególności takim, że skoro nie udało się zgromadzić pełnych akt postępowania, to czynności, których nie ma w dostępnym materiale dowodowym nie miały miejsca, a przez to kwestionowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zwraca uwagę, że art. 16 ust. 1 Kpa przewiduje zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Obalenie kwestionowanej decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności jest zatem możliwe wówczas, gdy zostanie bezspornie wykazane wydanie decyzji w warunkach nieważności z art. 156 § 1 Kpa, co w zakresie udowodnienia wydania decyzji o odszkodowaniu bez przeprowadzenia rozprawy z udziałem stron i rzeczoznawcy nie miało miejsca. Jeżeli chodzi o kwestię zgodności z prawem ustalenia odszkodowania Sąd zwraca uwagę, że dekret w zakresie zasad ustalania odszkodowania dla poszczególnych rodzajów nieruchomości odsyłał do rozporządzenia Rady Ministrów (art. 28 dekretu). W okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy – jak trafnie wskazał Minister Infrastruktury i Rozwoju – obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalenia norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 52, poz. 339 ze zm.) – zwane dalej "rozporządzeniem". Sporządzona na użytek niniejszej sprawy opinia szacunkowa z dnia [...] listopada 1972 r. została sporządzona na podstawie rozporządzenia, co wynika z jej treści. Biegły prawidłowo ustalił, że powierzchnia łączna przejętych przez Państwo gruntów wynosiła [...] ha. Biegły przyjął cenę z grunt, mając na uwadze przepis art. 14 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Przyjął, że plon uzyskany z przedmiotowego gruntu wynosi [...] q żyta i wielkość tę należy przemnożyć przez cenę żyta wynoszącą w dacie sporządzenia opinii szacunkowej [...] zł za q (§ 1 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 16 sierpnia 1958 r. w sprawie ustalenia ceny żyta przy spłatach w gotówce należności Państwowego Funduszu Ziemi - M. P. Nr 65, poz. 381). Biegły uznał, że nieruchomość B. i M.M. ma charakter nierolny w rozumieniu § 10 rozporządzenia, ponieważ nie podlega podatkowi gruntowemu, co odpowiada stanowisku Wydziału Finansowego PWRN w G. zawartemu w piśmie z dnia 4 stycznia 1973 r., nr [...]. Wobec tego rzeczoznawca, kierując się przepisem § 11 ust. 3 rozporządzenia i tym, że grunt był pod uprawą rolniczą (co jest zbieżne z oświadczeniami stron zawartymi w protokołach przesłuchania) i że był położony poza granicami osiedli (§ 11 ust. 2 rozporządzenia) przyjął, że szacowana nieruchomość ma charakter peryferyjny i wartość 1 m2 gruntów ustalił przy zastosowaniu mnożnika [...] właściwego dla strefy peryferyjnej G. (gromada W. stała się częścią G. z dniem [...] września 1953 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1953 r. w sprawie zmiany granic miasta G. w województwie [...] - Dz. U. Nr [...], poz. [...]), jako miasta liczącego od 100 do 500 tys. mieszkańców, a zatem biegły miał na uwadze Tabelę stanowiącą załącznik Nr [...] do rozporządzenia. Wynik wyceny [...] ha (powierzchnia gruntu) x [...] (wartość gruntu) x [...] (mnożnik) dał wynik końcowy [...] zł. W ocenie Sądu, sporządzona na użytek niniejszej sprawy opinia szacunkowa, aczkolwiek bardzo krótko uzasadniona, miała oparcie w przytoczonych wyżej przepisach prawa. W żaden sposób nie można uznać, że została sporządzona z rażącym, a więc oczywistym naruszeniem prawa. Wobec powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju jest zgodna z prawem, a rozstrzygnięcie organu odwoławczego ma pokrycie w materiale dowodowym sprawy. Zdaniem Sądu, podniesione w pkt 1-4 skargi zarzuty naruszenia prawa materialnego – art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i przepisów postępowania administracyjnego – art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 nie były skuteczne. Odnosząc się do podnoszonych w skardze zagadnień Sąd zwraca uwagę, że Minister w obu wydanych w sprawie decyzjach nie twierdził, że: w sprawie odszkodowawczej odbyła się rozprawa, sporządzono z niej protokół, małżonkowie B.i M.M. zostali zawiadomieni o rozprawie, doręczono im operat szacunkowy. Minister wskazał, że brak jest w szczątkowych aktach protokołu rozprawy, a W.M. i M.M. nie udzielili w tym zakresie istotnych dla sprawy wyjaśnień, ponieważ W.M. nie wiedział nic na ten temat, a M.M. nie pamiętała, aby wskazane wyżej czynności miały miejsce. Trafnie wskazał organ, że brak akt archiwalnych nie pozwala stwierdzić, że doszło do rażącego naruszenia prawa i że dany dokument nie istniał. Jak wskazał Sąd w powyższych wywodach wydanie decyzji w warunkach rażącego naruszenia prawa musi być wykazane w sposób bezsporny, ponieważ obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 ust. 1 Kpa). Aby zakwestionować ustalenia zawarte w decyzji administracyjnej jako dokumencie urzędowym w rozumieniu art. 76 Kpa, korzystającym z domniemania prawidłowości (autentyczności) należy przeprowadzić równy rangą temu dokumentowi przeciwdowód celem obalenia okoliczności w nim potwierdzonych. Takim przeciwdowodem nie mógł być dowód z przesłuchania stron W. i M.M., ponieważ dowód tego rodzaju ma charakter subsydiarny, co wynika z art. 86 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 2384/12, LEX nr 1464730). Jeżeli chodzi o podnoszone w sprawie błędne ustalenia Ministra dotyczące nierolnego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości Sąd zwraca uwagę, że rację mają skarżący, że przejęty grunt został zakwalifikowany przez biegłego jako formalnie nierolny w rozumieniu (§ 10 rozporządzenia), ale faktycznie znajdujący się pod uprawą rolną, co wynika z opinii szacunkowej, gdzie biegły zakwalifikował grunt jako nieruchomość peryferyjną w rozumieniu § 11 ust. 2 rozporządzenia i zastosował w tym zakresie mnożnik właściwy dla strefy peryferyjnej miasta (§ 11 § 3 rozporządzenia w zw. z Tabelą nr [...] stanowiącą załącznik do rozporządzenia). Powyższe jest zbieżne ze stanowiskiem Wydziału Finansowego PWRN w G. zawartym w piśmie z dnia 4 stycznia 1973 r., nr [...] wskazującym, że M. i B.M. nie są podatnikami podatku gruntowego. W znajdujących się w aktach administracyjnych opisach przedmiotowych nieruchomości i materiale mapowym wskazano, że przedmiotowe grunty miały w części charakter rolniczy – stanowią łąki, rolę, rów, a w części charakter [...] – są pod [...] (np. opisy nieruchomości dla celów hipotecznych). W. i M.M. w swych oświadczeniach wskazywali, że grunty te były częściowo uprawniane. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy nadzorczej. W postępowaniu odszkodowawczym nie miało znaczenia, to że – jak twierdzą skarżący – część nieruchomości przejętej przez Państwo nie była potrzebna na cele kolejowe. Organ orzekający o odszkodowaniu związany był decyzjami z dnia [...] czerwca 1972 r. orzekającymi, w trybie art. 46 ust. 1 ustawy, o przejęciu gruntu o łącznej pow. [...] ha oraz złożonym wnioskiem o odszkodowanie dotyczącym gruntu nierolnego w rozumieniu § 10 rozporządzenia. Co się natomiast tyczy braku ustalenia odszkodowania za istniejące na przejętym gruncie zasiewy i plony Sąd zwraca uwagę, że w swym oświadczeniu M.M. wskazała, że po jakimś czasie od 1972 r. gdy były podejmowane starania o wykup lub przejęcie nieruchomości na uprawniany grunt, na którym nie było głównego [...] udał się B.M. i zobaczył, że dokonano zniszczeń i wobec tego udał się do [...] o odszkodowanie za te straty, ale tam mu powiedziano, że już nie jesteśmy właścicielami gruntu. Z kolei W.M. oświadczył, że rodzice zorientowali się, że zabrano również działki nie zajęte pod [...] kilka lat później, kiedy na działkach doszło do zniszczenia plonów i ojciec pojechał w sprawie odszkodowania za te straty, ale mu powiedziano, że rodzice nie są już właścicielami nieruchomości. Z powyższego wynika, że dopiero kilka lat po przejęciu nieruchomości B.M. zorientował się, że zostały zniszczone uprawy i w związku z tym wnioskował o odszkodowanie za te straty. Wobec tego należało przyjąć, że B.M. domagał się odszkodowania za zniszczone uprawy już po wydaniu decyzji ustalającej odszkodowanie za przejęty grunt, która była wydana nieco ponad 5 miesięcy od decyzji orzekających o przejęciu. W tej sytuacji nie można zarzucić PWRN w G. działania z rażącym naruszeniem prawa. Nawet gdyby przyjąć, że wniosek o odszkodowanie za zniszczone zasiewy został złożony przed wydaniem decyzji ustalającej odszkodowanie za przejęty grunt (co jednak nie wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów), to i tak nie można by zarzucić organowi działania w warunkach rażącego naruszenia prawa. W takiej sytuacji strona miała uprawnienie do złożenia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej odszkodowanie za grunt, wniosku o uzupełnienie tej decyzji, co do rozstrzygnięcia o odszkodowanie za utracone uprawy, co wynikało z ówcześnie obowiązującego przepisu art. 103 § 1 Kpa. Skoro zatem decyzja odszkodowawcza orzekała o ustaleniu odszkodowania za przejęty grunt, to w tym zakresie organ nadzoru dokonał oceny legalności tej decyzji. Trudno przyjąć, aby organ nadzoru oceniał legalność decyzji w części, o której ta decyzja nie rozstrzyga. W takim przypadku organ nadzoru przekroczyłby granice sprawy o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Skarżący pomijają to, ze decyzja nie może być wydana z rażącym naruszeniem danego przepisu prawa, jeżeli organ wydający kontrolowaną decyzję danego przepisu prawa nie stosował. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego obarczenia ich negatywnymi konsekwencjami braku archiwalnych akt postępowania odszkodowawczego Sąd zwraca uwagę, że skoro skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej dopiero w 2011 r., a więc 38 lat po wydaniu decyzji odszkodowawczej, to winni liczyć się z tym, że tak znaczny upływ czasu utrudni zgromadzenie w sprawie kompletnego materiału dowodowego. Jeżeli B. i M.M. uważali, że decyzja odszkodowawcza jest w sposób oczywisty wadliwa, to mieli możliwość żądania stwierdzenia jej nieważności z powołaniem się na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa już po [...] marca 1980 r., gdy pojawiła się ta podstawa nieważności w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Nie wymaga dowodzenia to, że w tak długim okresie czasu do akt sprawy odszkodowawczej mogło mieć dostęp wiele osób, a akta mogły być częściowo rozdzielane i wypożyczane na potrzeby innych postępowań. Oczywistym jest, że na przestrzeni kilkudziesięciu lat następowały zmiany ustrojowe i organizacyjne w organach administracji publicznej, a akta wielokrotnie zmieniały adresata. Wobec tego złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji po kilkudziesięciu latach po jej wydaniu postawiło wnioskodawców w sytuacji orzekania przez organ nadzoru na podstawie niekompletnego materiału dowodowego przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania kopii archiwalnej oryginalnych akt postępowania odszkodowawczego, co w konsekwencji uniemożliwiło bezsporne wykazanie, jakie czynności, poza tymi wynikającymi ze zgromadzonych materiałów, zostały podjęte w toku całego postępowania, a jakich organ zaniechał. Jeżeli natomiast skarżący uważają, że PWRN w G. pominęło udział M. i B.M. w istotnych czynnościach postępowania odszkodowawczego, to w tym zakresie właściwy był wniosek o wznowienie postępowania odszkodowawczego z powołaniem się na podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że przejście nieruchomości na rzecz Państwa w trybie art. 46 ust. 1 ustawy nastąpiło w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowych w czerwcu 1972 r. Zdaniem Sądu, przepis ten będący przepisem przejściowym reguluje nabycie prawa własności przez Państwo z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 5 kwietnia 1958 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1940/09, opubl. CBOiS). Z żadnego przepisu ustawy, czy wydanego na jej podstawie rozporządzenia nie wynika, że wartość przejętej nieruchomości winna być ustalona na datę wydania decyzji wywłaszczeniowych (orzekających o przejęciu nieruchomości). Z przepisów Rozdziału 4 i 5 dekretu oraz przepisów rozporządzenia wynikało, że ustalenie odszkodowania za grunt nie było związane z analizą transakcji nieruchomościami podobnymi występującymi w obrocie i określeniem wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości. Istotne znaczenie miała wartość gruntu z daty orzekania o odszkodowaniu, jednak ustalane było ono według przepisów określających zasady ustalania odszkodowania obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.