II SA/Gd 482/14
WyrokWSA w Gdańsku2014-11-13
Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Jolanta Górska, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje spadkobiercom byłych właścicieli, jeżeli przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na nieruchomości ustanowiono i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Okoliczność ta stanowi przeszkodę do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot, nawet jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.Stan faktyczny
Skarżący, będący spadkobiercami byłych właścicieli, domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, w tym niezgodność art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z Konstytucją RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. S. S., A. S., B. J., J. L., J. K., M. P. i T. S. na decyzję Wojewody z dnia 14 maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia 14 maja 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 10 lipca 2013 r. orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. A., stanowiącej część działki nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...].
Do wydania przedmiotowych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Aktem notarialnym z dnia 29 grudnia 1966 r., Rep. [...] Nr [...], Skarb Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94), od F. D. i M. K. działki nr: [...] i [...] o łącznej pow. 5.0928 ha, położone w G. przy ul. Ś., [...], dla których Państwowe Biuro Notarialne w G. prowadziło księgę wieczystą KW nr [...] z przeznaczeniem pod reprezentacyjny plac publiczny miasta G. [...] oraz otaczające plac obiekty użyteczności publicznej.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 1 lipca 1993 r. o sygn. I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po F. D., postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 31 maja 2001 r. o sygn. VII Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. S., postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 7 lutego 2001 r. o sygn. VII Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po L. S., postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 lipca 1982 r. o sygn. I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. K., postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 lipca 1982 r. o sygn. I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. K. oraz odpisów aktów stanu cywilnego, organ stwierdził, że spadkobiercami F. D. i M. K., a co za tym idzie uprawnionymi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości są: A. S., J. K., J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., K. S., M. P. i E. P.
Zgodnie z treścią odpisu księgi wieczystej KW nr [...] nieruchomość oznaczona jako: działka nr [...], położona w G. przy ul. A., stanowi własność Skarbu Państwa, a jej użytkownikiem wieczystym jest [...] S.A. z siedzibą w W. Użytkowanie wieczyste zostało nabyte przez ówczesne Państwowe Przedsiębiorstwo [...] w W. z dniem 5 grudnia 1990 r. na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79, poz. 464), co zgodnie z art. 2 ust. 3 w/w ustawy zostało stwierdzone decyzją Wojewody [...] z dnia 29 stycznia 1993 r. Użytkowanie wieczyste zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 18 stycznia 1995 r. na wniosek [...] S.A., złożony w Sądzie Rejonowym w G. w dniu 29 listopada 1994 r.
Na podstawie dokumentacji geodezyjnej organ ustalił, że dawna działka nr [...] uległa podziałowi, w wyniku którego powstały miedzy innymi działki nr [...] i [...], które wskutek połączenia z innymi utworzyły działkę nr [...], oddaną w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowanie wieczyste poprzednikowi prawnemu [...] S.A. z siedzibą w W. - Państwowemu Przedsiębiorstwu [...] w W. Następnie działka nr [...] uległa podziałowi, w wyniku którego powstała między innymi działka nr [...], której zwrotu w części, w której wchodziła w skład dawnej działki nr [...], domagają się wnioskodawcy. Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 6 czerwca 2013 r. został zatwierdzony podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Nadto z zestawienia archiwalnej mapy nr [...], wykonanej w skali 1:1000, z mapą z dnia 14 marca 2014 r., wynika, że część działki nr [...], o której zwrot ubiegają się wnioskodawcy, zawiera się w dawnej działce nr [...].
Wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2013 r. A. S., J. K., J. L., B. J., T. S., S. S., H. S., M. P., K. S. i E. P. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości - części działki nr [...], która powstała z wywłaszczonej działki nr [...].
Decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. Prezydent Miasta [...], wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości stanowiącej część działki nr [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 142 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, a nabycie w/w prawa oraz ujawnienie go w księdze wieczystej w dniu 18 stycznia 1995 r. wypełnia dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania M. P., decyzją z dnia 14 maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 10 lipca 2013 r.
Po zrelacjonowaniu stanu faktycznego sprawy, w tym opisaniu kolejnych czynności dowodowych, organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. W rozważaniach Wojewoda przypomniał, że stosownie do treści art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może żądać poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Zgodnie zaś z treścią art. 299 ustawy, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tejże ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] na mocy art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez [...] S.A. z siedzibą w W. z dniem 5 grudnia 1990 r. oraz ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej w dniu 18 stycznia 1995 r. wypełnia dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W skardze na powyższą decyzję H. S., A. S., T. S., J. K., J. L., B. J. i M. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ja poprzedzającej. Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego tj. art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 2, art. 31 ust. 3 oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegające na przyjęciu przez organ odwoławczy, że skarżącym nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy zastosowany przez ten organ przepis art. 229 ustawy, w zakresie, w jakim wyłącza możliwość dochodzenia przez byłego właściciela lub jego spadkobiercę roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, jest niezgodny z wyżej wymienionym przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze zawarto ewentualny wniosek o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w trybie art. 193 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał, że nie jest rzeczą organu rozstrzyganie kwestii zgodności art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dopóki określony przepis rangi ustawowej nie zostanie wyeliminowany przez Trybunał Konstytucyjny z obrotu prawnego, korzysta z domniemania zgodności z Konstytucją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, które nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Wskazać przy tym należy, że granice sprawy wyznacza rozstrzygnięcie w decyzji administracyjnej.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia 14 maja 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 10 lipca 2013 r. odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość stanowiąca obecnie część działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...] położonej w G. przy ul. A., dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...]., a poprzednio część działki nr [...], położnej w G. przy ul. Ś., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Państwowe Biuro Notarialne w G., umową sprzedaży z dnia 29 grudnia 1966 r. zawartą w formie aktu notarialnego Rep. [...] nr [...] została zbyta przez ówczesne właścicielki, tj. F. D. i M. K. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczaniem pod reprezentacyjny plac publiczny miasta G. [...] oraz otaczające plac obiekty użyteczności publicznej.
Nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94).
Skarżący oraz uczestnicy postępowania, będący następcami prawnymi poprzednich właścicielek, wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa, i wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014, poz. 518), dalej jako "u.g.n.".
Art. 216 ust. 1 u.g.n. stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. nr 11, poz. 79).
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.
Zgodnie natomiast z treścią art. 229 u.g.n., roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Przepis ten, jasny i jednoznaczny w swej treści, wyklucza zatem zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nawet wtedy, gdy nieruchomości tej nie wykorzystano na cel, na który została wywłaszczona, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono tą nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej (por. wyroki NSA z dnia 30 stycznia 2007 r., I OSK 386/06, Lex nr 290617, i z dnia 10 maja 2001 r., I SA 2572/99, Lex nr 54754).
Jeżeli zatem w sprawie o zwrot nieruchomości ujawni się okoliczność, iż nieruchomość wywłaszczona została sprzedana albo ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998 r., a prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej, to tak ustalony stan prawny nieruchomości stanowi przeszkodę do jej zwrotu.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przypadku obecnej działki nr [...], a wydzielonej z działki nr [...], której to prawo użytkowania wieczystego nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. [...] S.A. z siedzibą w W. Powyższa okoliczność jest bezsporna i wynika z treści decyzji Wojewody [...] z dnia 29 stycznia 1993 r.
Bezsporne jest również, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] zostało ujawnione 18 stycznia 1995 r. na wniosek [...] S.A., złożony w Sądzie Rejonowym w G. w dniu 29 listopada 1994 r.
W chwili obecnej nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...], położona w G. przy ul. A., której część jest przedmiotem niniejszego postępowania, wpisana jest do księgi wieczystej KW nr [...]. Nieruchomość ta stanowi własność Skarbu Państwa, a jej użytkownikiem wieczystym jest [...] S.A. z siedzibą w Warszawie.
Skoro zatem przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami na stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania nieruchomości ustanowiono, a następnie ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego, to wniosek o zwrot tejże nieruchomości nie mógł być rozstrzygnięty pozytywnie.
W niniejszej sprawie istotne znaczenie mają wyłącznie powyższe okoliczności, które zresztą są bezsporne. Stąd też nie mogą odnieść skutku twierdzenia skargi dotyczące ziszczenia się przesłanki żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu braku realizacji celu wywłaszczenia. Przystępując do rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, organ w pierwszej kolejności winien bowiem ustalić czy nie zachodzi sytuacja określona w art. 229 u.g.n. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w umowie sprzedaży nieruchomości w rozumieniu art. 137 u.g.n. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 u.g.n. Granice skuteczności roszczenia z art. 136 ust. 3 u.g.n. wyznacza bowiem właśnie art. 229 tej ustawy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1880/11 oraz z dnia 10 kwietnia 2013 r. I OSK 1814/11 dostępnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej zawartej w art. 229 u.g.n., która uniemożliwia zwrot przedmiotowej działki spadkobiercom byłych właścicieli.
Zdaniem Sądu nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 229 u.g.n. w zw. z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W ocenie Sądu brak jest bowiem podstaw do uznania aby przepis art. 229 u.g.n. był niezgodny ze wskazanymi przepisami Konstytucji RP. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że istota normy zawartej w art. 229 u.g.n. i jej cel sprowadzają się do ochrony praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. W kwestii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając w wyroku z dnia 3 marca 2010 r. I OSK 679/09 (dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że regulacja zawarta w art. 229 u.g.n. nie narusza art. 21 w związku z art. 64 i w związku z art. 2 Konstytucji RP. Pogląd ten w całości podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Takie rozwiązanie jest wyrazem dążenia ustawodawcy do stabilizacji stosunków własnościowych i nie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji RP).
W ocenie Sądu brak jest postaw do powoływania się w niniejszej sprawie na argumentację Trybunału Konstytucyjnego zawartą w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 stwierdzającym niezgodność z Konstytucją art. 229 a u.g.n. Przepis ten regulował bowiem zupełnie inną sytuację, a mianowicie przypadek zrealizowania innego celu publicznego niż wskazany w decyzji wywłaszczeniowej.
Wskazać przy tym należy, że celem art. 229 u.g.n. było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tejże ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n. i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. Tak jak już wcześniej wspomniano, przepis art. 229 u.g.n. ma bowiem na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo wieczystego użytkowania lub prawo własności nieruchomości (por. wyrok NSA z 7 lutego 2006 r., l OSK 409/05, LEX nr 194018 oraz z 30 stycznia 2007 r., l OSK 386/06, LEX nr 290617).
Z tych też względów Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu odmowa zwrotu skarżącym i uczestnikom postępowania części działki nr [...] była w pełni zasadna, zaś organy obu instancji podjęły rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ wynik sprawy,
Na marginesie jedynie wskazać należy, że orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite w kwestii sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej zwrotu nieruchomości po stwierdzeniu przez organ administracji wystąpienia przesłanek określonych w art. 229 u.g.n.
Z jednej strony przyjmuje się bowiem, że w takiej sytuacji postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już wyżej wyroku z dnia 7 października 2010r., I OSK 1673/09, LEX nr 745124 a także wyroku z dnia 16 listopada 2000 r., sygn. akt I SA 1539/99 - LEX nr 75555; wyroku z dnia 27 czerwca 1991 r., sygn. akt SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147 oraz wyroku z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80; zob. też M. Wolanin, "Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej", Przegląd Sądowy 2000/7-8/18).
Prezentowany jest także pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że stwierdzenie tej przesłanki powoduje, że organy powinny orzec o bezzasadności żądania strony a nie bezprzedmiotowości postępowania. Prawidłowym rozstrzygnięciem jest merytoryczna decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 765/04, Lex nr 179226, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2007 r., II SA/Gd 500/07, a także Tadeusz Woś - Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości, str. 228-229, wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 oraz glosa Ludwika Żukowskiego do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA 276/99 - OSP 2001/5/80).
Podkreślić jednakże należy, że kontrolując decyzje wydawane po stwierdzeniu wystąpienia negatywnych przesłanek z art. 229 u.g.n., sądy administracyjne uznają, że zarówno wydanie decyzji umarzającej postępowanie zamiast odmownej, jak i wydanie decyzji odmownej zamiast umarzającej postępowanie nie stanowi uchybienia powodującego konieczność uchylenia takich decyzji, akcentując skutki podjętego w takiej sytuacji rozstrzygnięcia. Zarówno bowiem umorzenie postępowania, jak i decyzja odmowna sprowadzają się do tego, że nie może nastąpić zwrot wywłaszczonej nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1673/09, Baza orzeczeń LEX nr 745124, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2010 r., IVSA/Po 710/10, LEX nr 758595).
Z powyższych względów, nie dopatrując się jakiegokolwiek naruszenia prawa, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło