I SA/Kr 2196/13

|Sygn. akt I SA/Kr 2196/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r., sprawy ze skarg R.K., na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze, z dnia 17 października 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, oraz z dnia 8 listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego - skargi oddala - Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczącego się przeciwko R.K.. W uzasadnieniu wskazano, iż organ po rozpatrzeniu wniosku R.K. o zawieszenie toczącego się postępowania egzekucyjnego w związku z toczącym się postępowaniem o umorzenie należności objętych tytułem egzekucyjnym, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Organ wskazał, iż powołana przez stronę okoliczność nie znajduje się w zamkniętym katalogu podstaw zawieszenia zawartym a art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."). W zażaleniu na to postanowienie R.K. wskazał, iż nie zgadza się z zapadłym w sprawie orzeczeniem i żąda uchylenia zaskarżonego postanowienia i zawieszenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. W treści zażalenia R.K. powtórzył iż jego zdaniem toczące się postępowanie w sprawie umorzenia należności objętych tytułem egzekucyjnym stanowi podstawę do zawieszenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu tym R.K. zawarł jednocześnie wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności objętych tytułem wykonawczym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. Nr [...] odmówiło wstrzymania postępowania egzekucyjnego. R.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. We wniosku wskazał, że na uzasadnienie powyższego żądania powołuje argumenty przytoczone w odwołaniu oraz dokumenty dołączone do odwołania. Postanowieniem z dnia 17 października 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez R. K. na postanowienie z dnia 4 września 2013 r. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż organ pierwszej instancji w realiach rozpoznawanej sprawy prawidłowo przyjął, że postępowanie egzekucyjne podlega zawieszeniu tylko wówczas, gdy wystąpią przesłanki enumeratywnie wyliczone w art. 56 § 1 u.p.e.a. Okoliczności takiej nie stanowi rozstrzygnięcie wydane w innej sprawie zawisłej przed organem pierwszej instancji, czyli w przedmiocie umorzenia należności strony z tytułu nałożonych kar za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. w stosunku do R. K., toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 5 listopada 2012 r. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ w pierwszej kolejności zauważył, że w piśmie z dnia 29 października 2013 r. (wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) R.K. nie wskazał w sposób precyzyjny, jakie to okoliczności mogłyby uzasadniać wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie, iż strona powołuje się na okoliczności wskazane w bliżej nieokreślonym odwołaniu organ doszedł do przekonania, że chodzi tu o środek zaskarżenia rozpoznany (dołączoną przez stronę w dniu 22 lipca 2013 r.) decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 maja 2013 r. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia należności głównie ze względu na fakt, iż stan faktyczny nie został ustalony przez organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący. W ocenie Kolegium w świetle uzasadnienia wymienionej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie można przyjąć, iż mamy do czynienia z sytuacją wyjątkową, o charakterze losowym. A trudna sytuacja finansowa sama w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca mówi bowiem o szczególnie uzasadnionych przypadkach. Ponadto jak podkreśla się w orzecznictwie, to wnioskodawca powinien wykazać, z jakich względów określona okoliczność zasługuje na uwzględnienie i za uznanie ją za "szczególnie uzasadniony przypadek", a wnioskodawca w postępowaniu egzekucyjnym najpierw jedynie wskazał, że należy wstrzymać czynności do czasu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie należności objętych tytułem wykonawczym, a później lakonicznie stwierdził, że powołuje się na argumenty w odwołaniu oraz na dokumenty dołączone do odwołania, przy czym do akt sprawy R.K. dołączył jedynie kopię decyzji Kolegium rozpoznającej odwołanie. Zważywszy więc na brak jednoznacznych argumentów wnioskodawcy, które spełniałyby kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. Kolegium uznało, iż nie ma podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie R.K. zarzucił organowi błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wydanych postanowień, a przede wszystkim sytuacji materialnej skarżącego i nie uwzględnienie okoliczności, że egzekwowanie należności, które mogą i powinny być umorzone doprowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji materialnej strony i narazi ją na znaczne koszty. W ocenie skarżącego decydujące znaczenie w jego sprawach należy przyznać zasadom współżycia społecznego. W odpowiedziach na skargi organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 1 i 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 t.j.) – dalej jako: [p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art.145 §1 pkt 1 p.p.s.a, sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonych postanowień – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd nie stwierdził aby przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa, które skutkowałyby koniecznością ich uchylenia. Na wstępie zaznaczyć należy, iż na zasadzie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączono obydwie skargi R.K. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcie albowiem poza tym, że zostały one wniesione przez jednego i tego samego skarżącego to nadto obydwie dotyczą tego samego postępowania a mianowicie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko R.K. przez Prezydenta Miasta K. Przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji publicznej w pierwszej z połączonych spraw było żądanie zobowiązanego w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 5 listopada 2012r. Formułując opisane żądanie skarżący wskazywał, że złożył wniosek o umorzenie objętej tytułem wykonawczym zaległości, który może i powinien być uwzględniony a zatem prowadzenie egzekucji w tej sytuacji uznać należy za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zdaniem skarżącego, powyższy fakt przesądza o spełnieniu przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Spór w sprawie dotyczy zatem w pierwszej kolejności tego czy powołane przez skarżącego we wniosku z dnia 20 lipca 2014r. okoliczności, mogły stanowić podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącego. Instytucja zawieszenia postępowania została uregulowana w art. 56 u.p.e.a.. W § 1 tego przepisu ustawodawca zawarł zamknięty katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z jego treścią postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach prawem przewidzianych. Z przytoczonego unormowania wynika, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest związane z wystąpieniem pewnych okoliczności, uniemożliwiających zapewnienie prawidłowego toku postępowania. Powołany przepis nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie. W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające zastosowanie przesłanek opisanych w punktach 1-4 cytowanego przepisu. Jak bowiem wynika z akt sprawy strona nie wskazywała na wystąpienie żadnej z tego rodzaju okoliczności a i materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dawał podstaw do takich ustaleń. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nadto stwierdza, że w świetle przytoczonego powyżej przepisu, w pełni zasadne jest stanowisko organu egzekucyjnego o braku podstaw do zawieszenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego w oparciu o przesłankę określoną w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. "w innych przypadkach przewidzianych w ustawach". Jak prawidłowo wywiodło SKO przepis ten odwołuje się do innych aktów prawnych przewidujących expressis verbis zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zatem zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest możliwe jedynie w razie zaistnienia sytuacji sprecyzowanej bądź w samej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jak ma to miejsce np. w art. 114d u.p.e.a.) bądź też w innej ustawie (np. w art. 34 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, w którym wprost przewidziano obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji tam opisanej, czy też art. 159 ust. 2 Prawa bankowego lub art. 140 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). Z powyższego wynika, że podana przez skarżącego okoliczność - złożenie wniosku o umorzenie egzekwowanych w postępowaniu należności - nie wchodzi w zakres katalogu przesłanek warunkujących zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca bowiem w żadnym przepisie prawa nie przewidział takiej możliwości. Powyższa konstatacja w pełni odpowiada ugruntowanym poglądom orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku WSA w Opolu z dnia 18 grudnia 2013r. sygn. I SA/Op 720/13 (LEX nr 1416974) jednoznacznie wskazano, iż artykuł 56 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia organowi swobody co do orzekania o zawieszeniu, jak również nie zezwala na uwzględnienie innych powodów, aniżeli wyraźnie wskazane w ustawie nadto zawieszenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., jest możliwe jedynie w razie zaistnienia sytuacji sprecyzowanej bądź w samej u.p.e.a. bądź też w innej ustawie. Pogląd ten w pełni podziela Sąd w składzie orzekającym w sprawie. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności, które obligowałyby organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Wskazane bowiem przez skarżącego przyczyny, jako niewymienione w katalogu przesłanek zobowiązujących organ do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie mogły wywołać oczekiwanego przez skarżącego skutku. W zażaleniu na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego skarżący sformułował nadto wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie dochodzonej należności. W opinii skarżącego uwzględnienie tego wniosku łączyć się powinno z cofnięciem zajęcia wynagrodzenia i rachunku bankowego zwłaszcza, że tytuły wykonawcze nie powinny w ogóle zostać wystawione co oznacza, że egzekucja nie powinna zostać wszczęta. Przedmiotem kontroli stało się więc także postanowienie wydane na podstawie przepisu art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, iż organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1419/99 z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. Uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi. Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Istota uznania administracyjnego wyraża się bowiem w tym, że może on, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sąd nie jest zatem władny nakazać organowi nadzoru podjęcia rozstrzygnięcia o określonej treści w sytuacji kiedy ten nie przekroczył ram uznania administracyjnego, a w szczególności prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych w ramach uznania administracyjnego jest związane z pojęciem nieostrym - "szczególnie uzasadniony przypadek". Organ dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tego pojęcia, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadającej użytemu pojęciu wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ stwierdzi, że w sprawie brak "szczególnie uzasadnionego przypadku", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność rozważenia, czy należy wstrzymać czynności egzekucyjne. W niniejszej sprawie, organy prawidłowo przyjęły, że wskazana przez skarżącego okoliczność nie ma charakteru "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdyż za taki może być uznana tylko taka sytuacja, spowodowana określonymi czynnikami na których wystąpienie skarżący nie miałby wpływu, niezależnie od sposobu jego postępowania, mająca charakter losowy (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2005 r., sygn. III SA/Wa 2432/04 oraz wyrok z 24 listopada 2011r. sygn. VII SA/Wa 1539/11). "Szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza bowiem "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). Słusznie zatem organ uznał, iż podnoszona przez skarżącego okoliczność, że dalsze prowadzenie egzekucji mogłoby spowodować szkodę majątkową wynikającą ze znoszenia przez skarżącego trudów egzekucji w sytuacji późniejszego umorzenia dochodzonej należności, bez wątpienia nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku uzasadniającego wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego analizując szczegółowo okoliczności na które powoływał się skarżący a nawet te, których wyraźnie nie sprecyzował odwołując się jedynie enigmatycznie do wcześniejszego rozstrzygnięcia SKO, uchylającego rozstrzygnięcie jego sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu, kontrolowane postanowienie odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Prezydenta Miasta K. jest zgodne z prawem, a organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania. W tym względzie odwołać się jeszcze należy do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z 10 listopada 2010r. sygn. VII SA/Wa 1467/10 w którym przedstawiono pogląd jakże adekwatny na gruncie badanej sprawy a mianowicie, iż sąd nie jest władny nakazać organowi nadzoru podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania czynności egzekucyjnych, o ile organ nie przekroczył ram uznania administracyjnego i prawidłowo uzasadnił swoje stanowisko. Podzielając ten pogląd oraz powołując się na zawarte w niniejszym uzasadnieniu rozważania Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., uznał skargi R.K. za nieuzasadnione i orzekł o ich oddaleniu.