II OSK 838/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-13
Skład orzekający: Zofia Flasińska, Andrzej Jurkiewicz, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właścicielowi budynków, które w przeszłości znajdowały się na działce gruntu przekazanej Państwu w ramach gospodarstwa rolnego, przysługuje prawo do nieodpłatnego nabycia tej działki, jeśli w dacie orzekania przez organ administracji budynki te już nie istnieją?Ratio decidendi
Prawo do nieodpłatnego nabycia działki gruntu, na której znajdowały się budynki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje wyłącznie właścicielom tych budynków. Jeśli budynki te nie istnieją w dacie orzekania przez organ administracji, przesłanka posiadania własności budynku nie jest spełniona, co skutkuje odmową przyznania własności działki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. Ś. o nieodpłatne przyznanie własności działki siedliskowej, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu przez jego spadkodawców. Organy administracji odmówiły przyznania własności, argumentując, że w dacie orzekania na działce nie znajdowały się żadne budynki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. Ś., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko organów i WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 849/14 w sprawie ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki siedliskowej oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 849/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie nieodpłatnego przyznania prawa własności działki siedliskowej.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., po rozpoznaniu odwołania M. Ś. od decyzji wydanej przez Starostę J. z dnia [...] kwietnia 2014 r. orzekającej o odmowie nieodpłatnego przyznania M. Ś., M. W., J.Ś., E. K., B. W., J. W.i I. S. prawa własności działki siedliskowej oznaczonej nr [...] o pow. 0,11 ha, położonej w obrębie C. Z., gm. J., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium podało, że w opisanej wyżej decyzji organ I instancji ustalił, że objęta wnioskiem działka nr [...] odpowiada części działki nr [...] z aktu własności ziemi z dnia [...] października 1974 r. Działka nr [...] została podzielona na działki o numerach [...] i [...], na podstawie mapy zaewidencjonowanej w PODGiK w J. Następnie w wyniku podziału zaewidencjonowanego w PODGiK w J. działka nr [...] uległa podziałowi na działkę nr [...] i działkę nr [...] o pow. 0,1100 ha. Na mocy wydanego przez Naczelnika Powiatu w J. aktu własności ziemi z dnia [...] października 1974 r. M. i S. małż. W. stali się z mocy prawa właścicielami gruntów o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o pow. 4.8580 ha, położonych w C. K., pow. J. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 1975 r. Naczelnik Gminy w J. przejął na własność Państwa gospodarstwo rolne bez budynków położone w C. K., gm. J., stanowiące własność M. i S. W., zapisane w rejestrze gruntów wsi nr [...]. Wyłączone z gospodarstwa budynki miały stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności. Ponadto ustalono, iż przejęty obszar wynosi 4,86 ha.
Wnioskiem z dnia 12 sierpnia 2009 r. M. Ś., spadkobierca S. W. wystąpił o zwrot działki położonej w C. Z. oznaczonej nr [...] o pow.0,11 ha, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego przez S. W. na rzecz Skarbu Państwa.
Organ po otrzymaniu powyższego wniosku zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu działki siedliskowej oraz wezwał wnioskodawcę na rozprawę i oględziny nieruchomości. Z protokołu oględzin z dnia 23 listopada 2009 r. wynikało, iż na działce nr [...] znajduje się studnia oraz pozostałości budynku, tj. fragment schodów i komina. Budynek posadowiony był w centralnej części działki. Organ ustalił również, że spadkobiercami po M. i S. W. są: M. Ś., M. W., J.Ś., J. W., B. W., I. S. i E. K. W toku postępowania pozostałe strony również złożyły wnioski o zwrot działki siedliskowej nr [...].
W dniu 4 lutego 2014 r. organ I instancji ponownie przeprowadził oględziny nieruchomości połączone z rozprawą administracyjną. Z protokołu rozprawy wynikało, że J. Ś. oznajmiła, że na działce przekazanej Skarbowi Państwa znajdował się budynek mieszkalny drewniany, suszarka i stodoła. Stodoła istniała do 1994-95 r., dom został rozebrany w latach 2000-2002, a suszarka została rozebrana ok. 2000 r. W 2012 r. na działce powstał plac zabaw dla dzieci ogrodzony metalowym ogrodzeniem. Na działce widać pozostałości starego drewnianego ogrodzenia oraz znajduje się studnia i rosną drzewa, nie ma natomiast żadnych pozostałości budynków.
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz. U. z 1989, Nr 10, poz. 53 ze zm.), właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego. Kolegium wskazało, że niezbędną przesłanką do zastosowania powyższej normy jest więc, aby na działce, której dotyczy wniosek, znajdował się choć jeden budynek, bez względu na jego stan techniczny. Taki stan musi istnieć w dacie orzekania przez organ administracji, gdyż własność trwa tak długo jak długo istnieje jej przedmiot. Natomiast, gdy przestanie istnieć przedmiot własności - budynek - nie istnieje już podmiot, któremu to prawo przysługuje (por wyrok NSA z dnia 01.12.2010 r., sygn. akt I OSK 1648/10). Celem zwrotu przekazanej na własność Państwa działki gruntu pod budynkami jest zatem zapewnienie bardziej racjonalnego wykorzystania zarówno budynków, jak i gruntu pod tymi budynkami i doprowadzenie do sytuacji, w której będą one stanowiły jeden przedmiot własności danej osoby. Powołując się na wyrok NSA z dnia 9 maja 1995 r. sygn. akt SA/Łd 983/94 (ONSA 1996, nr 2, poz. 87) organ wskazał, że świetle art. 6 należy uznać, że to uregulowanie nie może być traktowane jako podstawa prawna do zwrotu działki gruntu, na której nie ma budynków, po to tylko aby przysporzyć materialnych korzyści następcy właścicieli przekazanego na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. Celem uprawnienia określonego w tym przepisie jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej od gruntu własności budynków.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 w zw. z pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1184 ze zm.) budynek to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast obiekt budowlany to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. W sprawie jest niesporne, że na działce objętej wnioskiem nie znajdują się żadne budynki ani też jakikolwiek substrat, który mógłby stanowić przedmiot odrębnej własności. Skoro nie istnieje przedmiot własności (budynek) to nie istnieje podmiot, któremu to prawo przysługuje. W świetle poczynionych ustaleń, nie kwestionowanych przez strony podczas oględzin nieruchomości, w opinii Kolegium, należy zgodzić się z organem I instancji, iż na przedmiotowej działce nie znajdują się żadne budynki ani też jakikolwiek substrat, substancja budynku, która mogłaby stanowić przedmiot odrębnej własności. Uwzględniając stan zastany na działce, prowadzenie przez odwołującego jakichkolwiek robót budowlanych nie będzie polegało na odbudowie czy remoncie, gdyż istnieją jedynie resztki jednego fundamentu, w tej sytuacji ewentualna budowa prowadzona przez stronę zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zakończy się powstaniem nowych zabudowań, zupełnie odrębnych od kiedyś istniejących na działce, do których nie będzie miał zastosowania art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (por. wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 120/12 z dnia 10.08.2012 r.). Niespełnienie zatem przesłanki istnienia na działce gruntu budynków skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej odwołującemu nieodpłatnego przyznania własności działki pod budynkami.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję M. Ś. zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 10, 77, 80, 107 § 3 k.p.a. oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Autor skargi podał, że niewątpliwie w dacie wejścia w życie tego przepisu budynki znajdowały się na przedmiotowej działce. Od wejścia w życie ustawy minęło 25 lat i w między czasie z różnych przyczyn budynki te mogły ulec zniszczeniu, spaleniu i wtedy według organu również nie należałby się zwrot. Zdaniem wnoszącego skargę z art. 6 wynika, że jedyną przesłanką odzyskania gruntu było posiadanie prawa własności budynku znajdującego się na tym gruncie w dacie przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Idąc rozumowaniem organu późniejsze wzniesienie budynku na przekazanej działce również nie kwalifikowałoby uprawnionych do nieodpłatnego nabycia działki. Takie rozumowanie jest krzywdzące i narusza art. 21 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie stan faktyczny jest niesporny. Mianowicie już w dacie wystąpienia z wnioskiem przez skarżącego (będącego spadkobiercą jednego z poprzednich właścicieli gospodarstwa rolnego, którzy przekazali to gospodarstwo na własność Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne – Dz. U. Nr 21 poz. 118 - dalej w skrócie ustawy z 1974 r.), nie istniał już żaden budynek na działce będącej przedmiotem sprawy. W czasie przeprowadzanych pierwszych oględzin, w dniu 23.11.2009 r., na działce istniały tylko pozostałości po budynku w postaci fragmentu schodów i komina. W czasie drugich oględzin, jakie odbyły się w dniu 4.02.2014 r. brak już było jakichkolwiek śladów po budynkach, a obecna na tych oględzinach J. Ś. oświadczyła, że ostatni z wcześniej istniejących budynków – dom mieszkalny - został rozebrany przez nią w latach 2000 - 2002. Takie też ustalenia zostały poczynione przez organy i skarżący ich nie kwestionował ani w toku postępowania administracyjnego, ani też nie kwestionuje ich w skardze. Była to jedyna istotna okoliczność, która skutkowała nieuwzględnieniem wniosku o nieodpłatne przekazanie nieruchomości, złożonego na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), dalej w skrócie ustawy z 1989 r. W tej sytuacji w ocenie Sądu zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8, 10, 77 i 80 k.p.a. są nieuzasadnione. W szczególności stosownie do art. 10 k.p.a. reprezentujący skarżącego w roku postępowania przed organami administracji pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o przygotowaniu materiału dowodowego w sprawie i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości składania oświadczeń co do zebranych dowodów i materiałów. Jeśli zaś chodzi o zarzuty naruszenia art. 77 k.p.a. poprzez "błędne zdefiniowanie pojęcia błędu oczywistego" oraz art. 80 k.p.a. poprzez "wadliwą ocenę całokształtu materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie że doszło do powstania nadpłaty po stronie skarżącego" są zupełnie niezrozumiałe, skoro niniejsza sprawa nie dotyczyła należności i nadpłat ani też organy nie zajmowały się definiowaniem pojęcia "błąd oczywisty". Brak jest także podstaw do uznania, że wbrew zasadzie legalności działania, o której mowa w art. 6 k.p.a., organy nie działały w tej sprawie na podstawie przepisów prawa.
Faktycznie uzasadnienie skargi wskazuje na to, że jej autor, nie kwestionując ustaleń organów, nie zgadza się z dokonaną przez te organy wykładnią art. 6 ustawy z 1989 r. Mianowicie zdaniem skarżącego do uwzględnienia jego wniosku o zwrot nieruchomości wystarczające jest to, że na działce nr [...] położonej we wsi C. Z. istniał budynek w dacie przekazywania gospodarstwa za rentę. Zdaniem Sądu dokonana przez organ wykładnia art. 6 ustawy z 1989 r. jest prawidłowa. Zgodnie z tym przepisem właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego (od 27 maja 1990 r. rejonowy organ rządowej administracji ogólnej, a więc starosta). Zarówno wykładnia językowa jak i celowościowa i systemowa powyższego przepisu jednoznacznie wskazują na to, że aby było możliwe wydanie decyzji orzekającej o nieodpłatnym przeniesieniu własności nieruchomości muszą być spełnione następujące przesłanki: osoba ubiegająca się o przeniesienie własności działki musi być właścicielem budynku, a budynek musi być usytuowany na działce, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, przekazanego za rentę. Przesłanki te w sprawie nie są spełnione. Z chwilą bowiem rozebrania ostatniego z budynków istniejących na działce będącej przedmiotem sprawy przestał istnieć przedmiot odrębnej własności budynku, a co za tym idzie skarżący oraz pozostali spadkobiercy byłych właścicieli przestali być z tą chwilą właścicielami jakiegokolwiek budynku.
Wprowadzenie ustawą z 1989 r. w art. 6 prawa nieodpłatnego przeniesienia własności działki miało na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadą superficies solo cedit, a więc stanu, w którym los prawny budynków podziela los prawny gruntu, na którym są one usytuowane, innymi słowy, gdy zarówno budynek jak i grunt pod nim należą do tego samego właściciela. Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela takie samo stanowisko wyrażone w orzeczeniach sądów administracyjnych, na które powołał się organ w zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności wyrażone w wyroku NSA z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. I OSK 1648/10, (dostępne w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych), a także w innych sprawach, przykładowo II SA/Lu 1117/12 (Lex nr 1310182), II SA/Ol 83/12 (Wspólnota 2012/12/31), II SA/Sz 530/11 (Lex nr 905775), a mianowicie, że nieodpłatne przeniesienie własności nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z 1989 r. jest możliwe tak długo, jak długo istnieją stanowiące odrębną własność posadowione na tej nieruchomości budynki. Art. 6 ustawy z 1989 r. nie stanowi podstawy prawnej do zwrotu działki, na której nie ma już budynków. Występująca z takim żądaniem osoba nie jest już właścicielem budynków.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. Ś., podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz. U. z 1989, Nr 10, poz. 53 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że na przedmiotowej działce nie znajdują się w stanie obecnym ani w czasie składania wniosku żadne budynki. Jednakże w dacie przekazywania gospodarstwa za rentę oraz w dacie uchwalenia ustawy z 24 lutego 1989 r. bezspornie budynki tam się znajdowały. Pełnomocnik podniósł, że osoby, które po 1983 r. miały możliwość zachowania budynków wraz z gruntem, dziś nie mają obowiązku utrzymywania dawnych budynków, natomiast osoby takie jak skarżący byłyby zmuszone do utrzymywania budynku ponad 20 lat. Z jednej strony przepis art. 6 powołanej ustawy odwołuje się do "właścicieli budynków" co może sugerować ich faktyczne istnienie, aczkolwiek następnie jest w nim mowa o "działce, na której budynki zostały wzniesione", a nie o działce, na której budynki się znajdują. Brak jest więc podstaw do zawężającej wykładni art. 6 ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, iż przejęcie gospodarstwa rolnego M. i S. W. na własność Państwa za rentę nastąpiło na mocy decyzji Naczelnika Gminy w J. z dnia [...] lutego 1975 r., wydanej na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118 ze zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne za rentę, mógł zatrzymać budynki wchodzące w skład nieruchomości przekazywanych Państwu. Budynki takie stawały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności z chwilą przejścia nieruchomości. Ustawa ta wprowadzała zatem wyjątek od fundamentalnej zasady superficies solo cedit, wyrażonej w art. 48 k.c., zgodnie z którą budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane stanowią jego część składową i dzielą jego los prawny. Taki stan prawny istniał do dnia 1 stycznia 1983 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W art. 57 przedmiotowej ustawy powrócono do zasady superficies solo cedit, stanowiąc, iż z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki lub ich część. Po wejściu w życie tej ustawy nastąpiło zatem zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników, w zależności od tego, w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Jeżeli nastąpiło to przed dniem 1 stycznia 1983 r. mogli oni zachować jedynie własność budynków, jeżeli zaś po tej dacie - własność działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami.
Dostrzeżenie tego dualizmu przez ustawodawcę znalazło wyraz w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki wzniesiono. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że przewiduje on wskazane uprawnienie dla "właścicieli budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu ". Podmiot występujący z żądaniem nieodpłatnego przeniesienia na niego własności gruntu pod budynkami musi wykazać, iż jest właścicielem tych budynków, a więc budynki te (lub budynek) muszą istnieć w dacie zgłoszenia żądania i w dacie orzekania przez organy administracji. Nie można być właścicielem budynków nieistniejących. W skardze kasacyjnej podniesiono, iż w art. 6 powołanej ustawy jest mowa o "działce, na której budynki zostały wzniesione", a nie o działce, na której budynki się znajdują. Jednak wskazanie przez ustawodawcę przesłanki podmiotowej jego zastosowania ma decydujące znaczenie przy wykładni językowej tego przepisu. Nawet jeżeli budynki zostały kiedyś wzniesione na działce gruntu będącej przedmiotem wniosku, a w dacie orzekania przez organy nie istnieją, to nie można uznać, że podmiot występujący z żądaniem jest ich właścicielem.
Należy również wskazać, iż celem zwrotu przekazanej na własność Państwa działki gruntu pod budynkami jest zapewnienie bardziej racjonalnego wykorzystania zarówno budynków, jak i gruntu pod tymi budynkami oraz doprowadzenie do sytuacji, w której będą one stanowiły jeden przedmiot własności danej osoby. W świetle art. 6 powołanej ustawy, należy uznać, że to uregulowanie nie może być traktowane jako podstawa prawna do zwrotu działki gruntu, na której nie ma budynków, po to tylko, aby przysporzyć materialnych korzyści następcy właścicieli przekazanego na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. Celem uprawnienia określonego w tym przepisie jest zwrócenie właścicielowi budynków działki gruntu ściśle związanej z tymi budynkami, a tym samym zniesienie odrębnej własności budynków (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2010 r., I OSK 1648/10, wyrok NSA z 30 września 2010 r., II OSK 1374/09, wyrok NSA z 24 maja 2016 r., II OSK 1474/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z powyższym niezasadny jest zarzut dokonania przez Sąd I instancji nieprawidłowej wykładni art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa tego przepisu wskazuje, iż niespełnienie przesłanki istnienia na działce gruntu budynków w dacie orzekania przez organy administracji skutkować powinno wydaniem decyzji odmawiającej nieodpłatnego przyznania wnioskodawcy własności działki. Zatem zarówno wykładnia, jak i zastosowanie tego przepisu przez Sąd I instancji było prawidłowe. W tej sprawie bezsporne jest bowiem, że w dacie orzekania przez organ I instancji na przedmiotowej działce nie istniał już żaden budynek. Strony postępowania miały możliwość wystąpienia z żądaniem na podstawie art. 6 powołanej ustawy w okresie, w którym - jak twierdzą - na przedmiotowej działce budynki jeszcze istniały, tj. przed 2000 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło