I OSK 1830/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-17

Skład orzekający: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie alimentacyjne płacone przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały na rzecz swojej córki powinno zostać odliczone od dochodu tej osoby przy ustalaniu prawa do zasiłku?
Ratio decidendi
Świadczenie alimentacyjne płacone przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały na rzecz swojej córki nie może zostać odliczone od dochodu tej osoby przy ustalaniu prawa do zasiłku, jeśli nie zostało to udowodnione stosownym orzeczeniem sądu lub ugodą, a także jeśli córka jest małoletnia i alimenty byłyby wypłacane jej przedstawicielowi ustawowemu (czyli wnioskodawczyni), co w efekcie zasilałoby wspólny budżet rodziny.
Stan faktyczny
H.K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Organ I instancji przyznał zasiłek w wysokości 53 zł miesięcznie, uwzględniając dochód rodziny (alimenty na córkę w wysokości 700 zł i zasiłek rodzinny 106 zł) oraz kryterium dochodowe 456 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że alimenty na córkę stanowią dochód rodziny. H.K. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, kwestionując sposób ustalenia wspólnego gospodarstwa domowego z córką oraz wpływ obowiązku alimentacyjnego na dochód.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge- Lissowska Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2296/14 w sprawie ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE: Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2296/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: W dniu 15 kwietnia 2014 r. H. K. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ostrowi Mazowieckiej o przyznanie jej zasiłku stałego. Po rozpatrzeniu tego wniosku Burmistrz Miasta Ostrów Mazowiecka decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 roku, przyznał H. K., dalej zwanej: "skarżącą" lub "wnioskodawczynią": - pomoc pieniężną w formie: - zasiłku stałego w wysokości 53 zł. miesięcznie w okresie od dnia 1 kwietnia 2014 r. do dnia 30 kwietnia 2015 r., - składki na ubezpieczenie zdrowotne od 1 kwietnia 2014 r. do 30 kwietnia 2015 r. w wysokości 4,77 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. - dalej jako "u.p.s.", zasiłek stały dla osoby w rodzinie przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W wyniku przeprowadzonego w dniu 25 kwietnia 2014 r. wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawczyni jest osobą pozostającą w rodzinie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką i legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - orzeczenie wydane na okres do 30 kwietnia 2015 r. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2014 r. przyznano jej zasiłek okresowy od 1 kwietnia 2014 r. do 30 września 2014 r. w wysokości po 53 zł miesięcznie. Jednakże zgodnie z art. 37 ust. 6 u.p.s., do dochodu osoby ubiegającej się i pobierającej zasiłek stały nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W związku z powyższym za dochód jej rodziny uznano alimenty w wysokości 700 zł oraz zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 106 zł. Łącznie dochód rodziny wynosi 806 zł - zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 403 zł. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt. 2 u.p.s., zasiłek stały dla osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie w wysokości 456 zł., a posiadanym dochodem w wysokości 403 zł. Tak ustalona kwota zasiłku stałego wynosi zatem 53 zł i w takiej wysokości ustalono świadczenie od dnia 1 kwietnia 2014 r. Dodał, że przez okres otrzymywania zasiłku stałego Ośrodek opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca podnosząc, że udzielona pomoc w formie zasiłku stałego jest zbyt niska, mając na uwadze trudną sytuacje jej rodziny. Wniosła o przyznanie jej zasiłku stałego - nie biorąc pod uwagę kwoty alimentów płaconych przez ojca jej córki w wysokości 700 zł. Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z dnia 13 maja 2014 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. .W uzasadnieniu decyzji Kolegium w całości zgodziło się ze stanowiskiem organu I instancji odnośnie wysokości zasiłku stałego. Stwierdziło, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.p.s. Wywodziło, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaś w myśl art. 3 ust. 4 i art. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, a osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. A zatem pomoc pochodząca ze środków publicznych powinna być przeznaczana jedynie na przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej, natomiast nie może być postrzegana, jako stałe dostarczanie środków utrzymania. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 i 37 u.p.s., wskazując, że przyznanie prawa do zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową, lecz zależy od spełnienia ustawowych kryteriów wynikających z powyższego przepisu. Zatem sytuację skarżącej, jako osoby pozostającej w rodzinie (dwuosobowa rodzina - jak wynika z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 25 kwietnia 2014 roku) należało zdaniem organu odwoławczego rozpatrzyć - pod kątem istnienia uprawnień do uzyskania tego świadczenia - oceniać według kryteriów przewidzianych w pkt 2 art. 37, który przewiduje przyznanie zasiłku stałego pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Ostrowi Mazowieckiej z dnia 10 kwietnia 2014 roku. Dlatego w stosunku do niej została spełniona pierwsza przesłanka przyznania zasiłku stałego opisana w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s., natomiast dochód rodziny skarżącej wynosi łącznie 806 złotych miesięcznie, na co składają się: alimenty na córkę M. K. (700 zł) oraz zasiłek rodzinny na nią (106 zł). Dochód na osobę w rodzinie wynosi 403 zł, natomiast kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 456 zł. Zatem dochód rodziny skarżącej jest niższy od kryterium dochodowego - czego skutkiem jest przyznanie wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Następnie Kolegium stwierdziło, że wysokość zasiłku stałego, ustala się w oparciu o przepis art. 37 ust.1 pkt 2 i ust. 3 - w przypadku osoby w rodzinie - zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie, przy czym kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł. Jak stwierdził organ, skoro w niniejszej sprawie dochód na osobę w rodzinie wynosi 403 zł, zaś kryterium dochodowe na osobę w rodzinie stanowi kwota 456 zł., to odejmując od kwoty 456 zł kwotę 403 zł wychodzi kwota 53 zł – i w takiej właśnie wysokości został przyznany zasiłek stały. Na zakończenie organ podniósł, iż świadczenie w postaci zasiłku stałego nie jest oparte na uznaniu administracyjnym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca, przedstawiając, swoją trudną sytuację życiową i stwierdzając, że jest osobą bardzo schorowaną i nie nadaje się do żadnej pracy. Dodała też, że nie starcza jej pieniędzy na godziwe życie i ma dużo długów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę, stwierdził, że zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest fakt doliczenia do dochodu rodziny skarżącej kwoty 700 zł alimentów na córkę, uznając, iż organy obu instancji prawidłowo obliczyły wysokość zasiłku stałego - doliczając do dochodu rodziny powyższą kwotę alimentów. Sąd I instancji stwierdził, ze zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca, poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W ocenie Sądu I instancji, w świetle powyższego przepisu, alimenty na dziecko stanowią dochód rodziny. Skoro zatem na rzecz córki skarżącej są zasądzone alimenty - to organy orzekające w sprawie zobligowane były do uwzględnienia tej kwoty w miesięcznym dochodzie rodziny. Jak wskazał Sąd I instancji, otrzymywane alimenty podlegają zaliczeniu do dochodu warunkującego przyznanie prawa do zasiłku stałego - co w sposób jednoznaczny wynika z treści art. 8 ust. 3 u.p.s. Nie są one wymienione w ust. 4 art. 8 ww. ustawy wśród świadczeń, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8 – przy czym określony w tym ustępie katalog wyłączeń ma charakter zamknięty. Sąd I instancji podniósł, że takie stanowisko wynika również z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, wskazując na wyroki: - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 158/08 w którym Sąd stwierdził, że: " Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4).- LEX nr 372580. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd I instancji oddalił skargę. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenie w całości i przekazania sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany zaskarżonego wyroku w całości i odmiennego orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej zasiłku celowego w pełnej wysokości, tj. 456 zł miesięcznie. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych, jak też o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej pełnomocnika ustanowionego z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte w całości w wysokości czterokrotności stawki minimalnej. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I/ naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a., na skutek zaniechania dokonania wyjaśnień, co do prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z córką M. K. oraz charakteru i przeznaczenia świadczeń alimentacyjnych należnych M. K. od jej ojca, a także wpływu obowiązku alimentacji M. K. przez skarżącą na wysokość osiąganego przez nią dochodu, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 ww. ustawy przez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", poprzez niepodjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w szczególności w zakresie związanym z ustaleniem czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M. K. oraz charakteru i przeznaczenia świadczeń alimentacyjnych należnych M. K. od jej ojca, a także wpływu obowiązku alimentacji M. K. przez skarżącą na wysokość osiąganego przez nią dochodu, 3) art. 134 § 1 i § 2 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., polegające na nie wzięciu przez Sąd I instancji pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów prawa materialnego, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze, pomimo że miały wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia; II/ naruszenie prawa materialnego, tj.: 4/ art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że obowiązek skarżącej do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb córki M. K., poprzez świadczenia pieniężne na jej rzecz w stopniu porównywalnym do świadczeń alimentacyjnych ponoszonych przez ojca M. K., nie mieści się w normie wskazanego przepisu i że nie powinno zostać odliczone od dochodu skarżącej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że z zebranego w niniejszej sprawie materiału procesowego wynika, że nie zostało w sposób dostateczny wyjaśnione na jakiej podstawie pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy ocenił, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M.. Pracownik socjalny, jak można wywnioskować z treści zawartych w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego, oparł się jedynie na przeprowadzonym w tym zakresie wywiadzie ze skarżącą, chociaż co do tego również nie ma pewności. W Kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego nie ma zaprotokołowanego dokładnego przebiegu wywiadu środowiskowego, dlatego też nie można ocenić, na czym oparł się pracownik socjalny wpisując jednoznaczną informację, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką M.. Wywodzono, ze jakkolwiek skarżąca podpisała się na kwestionariuszu na stronie 13 pod oświadczeniem o treści "Oświadczam, że podane wyżej informacje są zgodnie z prawdą", to jednak część opisowa kwestionariusza, w której zawarto informację o tym, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką znajduje się w dalszej części kwestionariusza, której skarżąca nie podpisuje. Dodatkowo nadmieniono, że zgodnie z informacją zawartą w ww.kwestionariuszu, dom zamieszkiwany przez skarżąca należy do jej córki - E. Brak jest zatem dogłębnego rozważenia w niniejszej sprawie kwestii podstaw uznania, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M. oraz podania przesłanek pozwalających na dokonanie takiego ustalenia. Nieistotny jest przy tym fakt, iż córka skarżącej jest osobą siedemnastoletnią, gdyż brak jest definicji legalnej prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i nie ma podstawy do zakładania, że prawie pełnoletnie dziecko prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką (por. art. 91 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zwrócono uwagę, że alimenty, które płaci na M. K., jej ojciec, nie są alimentami, które mogą zostać zasądzone na zaspokajanie potrzeb rodziny w rozumieniu art. 27 k.r.o. Co do zasady zgodnie z obowiązującą linią orzeczniczą, rodzice mają obowiązek przyczyniać się w równym stopniu do zaspokajania potrzeb dziecka. Tym samym skarżąca ma obowiązek w równym stopniu z ojcem M. K. ponosić ciężar finansowy jej utrzymania, co należałoby uwzględnić przy wyliczaniu dochodu rodziny, zgodnie z art. 8 ust 3 pkt 3 u.p.s., czego w sprawie niniejszej nie uczyniono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na zarzutach naruszenia zarówno prawa procesowego, jaki materialnego. Zarzuty te jednak nie mogły doprowadzić do wyeliminowania skarżonego kasacyjnie wyroku. Dokonując oceny w pierwszej kolejności zarzutów naruszenia przepisów postępowania, należy zauważyć, że autor skargi kasacyjnej, upatruje naruszenia wszystkich przytoczonych w jej podstawach przepisów, objętych punktami I, 1-2 (naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 ww. ustawy, w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.), wskazując dwa uchybienia organów. Po pierwsze, wytyka brak dokonania ustaleń, co do prowadzenia przez skarżącą wspólnego gospodarstwa domowego z córką M. K., a po drugie, zarzuca brak rozważenia wpływu obowiązku alimentacji M. K. przez skarżącą na wysokość osiąganego przez nią dochodu. Odnosząc się do pierwszej kwestii, należy zauważyć, że wbrew wysuniętym zarzutom, organy poczyniły ustalenia faktyczne w zarzucanym przedmiocie, wskazując, że ustalenia te wynikają z treści przeprowadzonego w dniu 25 kwietnia 2014 r. wywiadu środowiskowego, na podstawie którego ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą pozostającą w rodzinie i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką. Trudno też uznać, by istniały podstawy do weryfikowania tego faktu przez organy w toku postępowania administracyjnego, skoro, okoliczności prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, skarżąca w toku procesu nie kwestionowała, w jakikolwiek sposób, w tym we wniesionym odwołaniu, wskazując zresztą w swym odręcznym piśmie procesowym skierowanym do organu I instancji, że zamieszkuje wspólnie z córką, która była wówczas małoletnia. Z lektury uzasadnienia skargi kasacyjnej można przypuszczać jedynie, że autorowi skargi kasacyjnej w istocie chodzi o zakwestionowanie dokonanych przez organy, a zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych w omawianym przedmiocie. Należy jednak stwierdzić, że w takiej sytuacji, zachodziła konieczność wyraźnego wskazania w podstawach skargi kasacyjnej - określających zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu wyrokowi naruszenia prawa, jak i jego zakres - że kwestionowane są ustalenia faktyczne ze wskazaniem, w jakim zakresie i czy w ich miejsce należało przyjąć inne, a jeżeli tak, to jakie i w oparciu o jakie przesłanki. Tymczasem zarzutu takiego nie postawiono, a w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wytknięto jedynie brak dogłębnego rozważenia podstaw uznania, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką M. oraz podania przesłanek pozwalających na dokonanie takiego ustalenia. Należy stwierdzić, że wysunięty zarzut w przytoczonej postaci, nie może odnieść skutku w zakresie skutecznego podważenia poczynionych przez organy ustaleń faktycznych, które jak już zaznaczono wyżej, zostały przytoczone przez organy ze wskazaniem źródła ustaleń (25 kwietnia 2014 r. wywiad środowiskowy) i nie były kwestionowane przez skarżącą, która potwierdziła w pośredni sposób ustalone fakty. W tych warunkach Sąd I instancji miał pełne podstawy do zaakceptowania powyższych ustaleń organów, tym bardziej, że trudno jest nawet teoretycznie, a jednocześnie w racjonalny sposób założyć, by małoletnie dziecko w rodzinie o niskich dochodach, nad którym prawny obowiązek opieki obciążał skarżącą, prowadziło odrębne gospodarstwo domowe i próbować z urzędu doszukiwać się nieprawidłowości w ustaleniach organów w omawianym przedmiocie, przy braku ich zakwestionowania przez samą stronę. Odnosząc się do drugiej kwestii, a mianowicie zarzucanego braku rozważenia wpływu obowiązku alimentacji M. K. przez skarżącą na wysokość osiąganego przez nią dochodu, co w ocenie autora skargi kasacyjnej wykazuje naruszenie ww. wskazanych przepisów postępowania, to wbrew zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej poglądowi, na organach nie ciążył powyższy obowiązek. Z akt sprawy nie wynikało bowiem, że skarżąca świadczy alimenty na rzecz innych osób, a więc, iż zachodzą przesłanki zawarte w przepisie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., który stanowi, że dochód świadczeniobiorcy pomniejsza się o "kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób". Należy zauważyć, że powyższy przepis, nie definiuje pojęcia alimentów, a w szczególności, nie wyjaśnia, czy ich świadczenie ma być dobrowolne, czy nie, ani czy mają to być alimenty bieżące, czy zaległe. Trzeba w tym miejscu przypomnieć, że istotę obowiązku alimentacyjnego określa przepis art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.", który definiuje ten obowiązek, jako dostarczanie środków utrzymania, a w miarę potrzeby również utrzymania. Jakkolwiek ani przepisy u.p.s., ani też k.r.o., nie utożsamiają alimentów ze świadczeniem wynikającym z orzeczenia sądu, to jednak dla celów dowodowych niezbędnym jest wykazanie przez stronę powołującą się na fakt wydatkowania alimentów, stosownym wyrokiem sądu powszechnego lub ugody zawartej przed tym sądem, które to rozstrzygnięcia objęty byłyby tytułem wykonawczym. W innym wypadku mogłaby zachodzić trudność w wykazaniu faktu rzeczywistego płacenia alimentów na rzecz innej osoby w kwocie adekwatnej do przesłanek, od których zależy wysokość alimentów, co określa przepis art. 135 oraz 136 k.r.o. Wymóg ten dostrzega też orzecznictwo (vide: wyroki: - WSA w Gliwicach z dnia 25.03.2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 347/09; - WSA w Olsztynie z dnia 12.02.2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1182/14). W przedmiotowej sprawie jednak skarżąca, nie wskazywała konieczności odliczenia alimentów, które płaciłaby na rzecz innej osoby. Brak było też przesłanek do ustalania tej okoliczności przez organy z urzędu i to nie tylko z tej przyczyny, iż strona nie podnosiła omawianej okoliczności, ale też, dlatego, że ewentualne przekazywanie alimentów na rzecz utrzymania córki, zasilałoby wspólny budżet rodziny, którą skarżąca tworzy z córką, która zresztą z uwagi na niepełnoletniość nie mogłaby być odbiorcą alimentów, które wypłacane mogą być jedynie przedstawicielowi ustawowemu dziecka, czyli wnioskodawczyni. Ewentualne alimenty na rzecz córki strony ostatecznie musiałyby zostać uznane, jako dochód rodziny, albowiem przepis art. 8 ust. 4 u.p.s., nie pozwalałby nieuwzględnienia ich wysokości w dochodach rodziny, którą skarżąca tworzy z córką. Sprawia to, że zagadnienie ewentualnego alimentowania dziecka przez skarżącą nie ma dla sprawy znaczenia. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 134 § 1 i § 2 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co polegało na nie wzięciu przez Sąd I instancji pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów prawa materialnego, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Tak sformułowany zarzut, niewskazujący, o jakie naruszenia prawa chodzi i jakie skutki dla wyniku sprawy naruszenia te wywarły, nie pozwala na merytoryczne odniesienie się do niego. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej powoduje, że Sąd ten nie może domniemywać woli czy tez intencji składającego skargę kasacyjną i domyślać się, czy dookreślać sposobu naruszenia wskazanych przepisów prawa. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez uznanie, że obowiązek skarżącej do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb córki, wskutek świadczenia pieniężnego na jej rzecz w stopniu porównywalnym do świadczeń alimentacyjnych ponoszonych przez jej ojca, nie mieści się w normie wskazanego przepisu i że nie powinno zostać odliczone od dochodu skarżącej, to na wstępie należy stwierdzić, że autor skargi kasacyjnej powołuje się na stan faktyczny, który, ani nie został ustalony przez organy, jak również Sąd I instancji, a poza tym, brak jest przesłanek, z których okoliczności te można byłoby wywieźć. Brak jest bowiem w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów, w tym oświadczeń stron postępowania, co do faktu, jak i zakresu płacenia przez skarżącą alimentów na rzecz córki. Trzeba więc stwierdzić, że warunkiem możliwości wywiedzenia z określonych faktów, skutków prawnych jest konieczność objęcia podnoszonych zdarzeń ustaleniami faktycznymi organów, a w przypadku brak takich ustaleń, koniecznym jest zakwestionowanie tego w ramach zarzutu procesowego w przedmiocie wadliwych ustaleń faktycznych, czego jednak w skardze kasacyjnej nie uczyniono, co stanowi wystarczającą przyczynę do uznania, że nie zachodzą warunki merytorycznego ustosunkowania się do powyższego zarzutu. Trzeba jednak dodać, że tematyka prawidłowości zastosowania w sprawie przepisu art. art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., w odniesieniu do zakładanego w skardze kasacyjnej faktu alimentacji przez skarżącą jej córki, została pośrednio omówiona, przy okazji zarzutu naruszenia norm procesowych, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 ww. ustawy, w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skarga kasacyjna nie ma zatem uzasadnionych podstaw zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło