II SA/Kr 1330/14
WyrokWSA w Krakowie2014-11-26
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec – Wschód" w części dotyczącej działek nr [...] i [...] obręb [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa własności skarżących i naruszenie zasady proporcjonalności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwalony plan miejscowy jest zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa. Przeznaczenie terenów rolnych z możliwością zalesienia (RL) oraz terenów leśnych (ZL) dla działek skarżących, z wykluczeniem zabudowy, wynikało z wiążących dyspozycji studium oraz stanowiska organu uzgadniającego (Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska). Sąd podkreślił, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i podlega ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa, w tym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o ile te ograniczenia mieszczą się w granicach ustawowych i są uzasadnione interesem publicznym.Stan faktyczny
Skarżący "A" Sp. z o.o. i W. D. wnieśli skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec – Wschód", domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej ich działek. Zarzucili, że przeznaczenie tych działek pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia (RL) wyklucza zabudowę, co stanowi rażące naruszenie prawa własności, zasad proporcjonalności i równości, a także jest sprzeczne ze studium uwarunkowań. Podkreślili, że na sąsiedniej działce dopuszczono zabudowę sportową (korty tenisowe), która została już zrealizowana na ich działkach na podstawie zgłoszenia.Rozstrzygnięcie
Skargę oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Mirosław Bator (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. w K. i W. D. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 3 listopada 2010 r. nr CXV/1554/10 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skargę oddala
Skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 3 listopada 2010 r. nr CXV/1554/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec – Wschód" wniosła "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. oraz W. D. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej uchwały w części dotyczącej działek nr [...] i [...] obręb [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Pismem datowanym na dzień 30 maja 2014 r. wezwano Radę Miasta Krakowa do usunięcia naruszenia prawa, spełniając tym samym wymóg określony w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W uzasadnieniu podniesiono, że będące własnością strony skarżącej działki nr [...] i [...] obręb [...] objęte uchwałą Rady Miasta Krakowa z dnia 3 listopada 2010 r. znajdują się na terenie oznaczonym symbolem RL z przeznaczeniem pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia. Takie przeznaczenie terenu wyklucza zabudowę, a zatem ingeruje w prawo własności strony skarżącej, czyli dotyczy ich sfery prawnej. W zaskarżonym zakresie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec – Wschód" nie odpowiada postanowieniom studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Krakowa zatwierdzonym uchwałą nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 r., ponieważ działki nr [...] i [...] obręb [...] nie leżą w całości na obszarze przeznaczonym pod tereny otwarte, lecz częściowo na obszarze sąsiednim dopuszczającym przeznaczenie terenu pod obiekty sportowe i rekreacyjne. Odwzorowanie granic terenów otwartych wynikających ze studium świadczy o tym, że taka granica nie pokrywa się dokładnie z granicą działki nr [...], która to w zaskarżonym planie miejscowym jest jednocześnie granicą obszaru RL z przeznaczeniem pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia. Postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec – Wschód" w zakresie działki nr [...] i [...] obręb [...] naruszają zasadę proporcjonalności, poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących, a także naruszenie praw nabytych. Należy bowiem wskazać, że na sąsiedniej działce nr [...] ustalono w planie przeznaczenie US, czyli tereny sportu i rekreacji. Tymczasem także na działkach skarżących została rozpoczęta realizacja kortów tenisowych na podstawie skutecznie dokonanego zgłoszenia robót budowlanych. Istnienie tych kortów wynika z rysunku samego planu, na którym zostały one uwidocznione. Obecnie na skutek działań właściciela działki nr [...] toczy się postępowanie administracyjne przed PINB w K. w sprawie budowy przez skarżących kortów tenisowych. W tym zakresie wypowiadał się już WSA w Krakowie, który w prawomocnym wyroku z dnia 8 września 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 394/11 stwierdził między innymi, że nie budzi wątpliwości, iż budowę rozpoczęto na podstawie zgłoszenia, od którego organ nie wniósł sprzeciwu, a także że sposób odwodnienia kortów jest istotnym elementem takiej inwestycji. W zakresie odwodnienia kortów sąd zlecił organom nadzoru budowlanego przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego. W przypadku stwierdzenia, że odwodnienie kortów, które jest ich niezbędnym elementem wymaga legalizacji nie będzie ona możliwa w świetle obowiązujących przepisów. Treść aktualnie obowiązującego planu miejscowego uniemożliwia ewentualną legalizację wykonanych na podstawie skutecznego zgłoszenia robót, ponieważ plan ten wyklucza na przedmiotowych działkach jakąkolwiek zabudowę. W świetle istniejących uwarunkowań na działkach nr [...] i [...] obręb [...] pod tereny otwarte zostały przeznaczone działki, na których znajdują się legalne obiekty służące sportowi i rekreacji. Powyższe rozważania wskazują, że przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Wschód" doszło do nieuzasadnionego naruszenia zasady proporcjonalności. Postanowienia planu miejscowego w zakresie działek nr [...] i [...] naruszają zasady kształtowania polityki przestrzennej oraz nadmiernie ograniczają chronione konstytucyjnie prawo własności szczególnie, że sąsiednia działka nie podlega tym samym ograniczeniom. Takie rozwiązanie jest nieracjonalne, nie przemawia za nim żaden interes publiczny i wprowadza niczym nieuzasadnione rozróżnienia sytuacji prawnej osób, pomimo że położenie tych nieruchomości oraz stan ich zagospodarowania nie daje podstaw do wprowadzenia takiego rozróżnienia. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ograniczające prawo własności podlegają ocenie z punktu widzenia zachowania konstytucyjnej zasady równości, w tym istnienia uzasadnionych kryteriów zróżnicowania sytuacji prawnej poszczególnych adresatów norm prawnych. Ograniczenie właścicieli w ich prawie własności w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uzasadnia tylko cel publiczny, ale także tylko wówczas, gdy innego rozwiązania, choć go szukano nie można było znaleźć. Władztwo planistycznie nie może być wobec tego traktowane jako nieumotywowana przekonywująco ingerencja gminy w prawa właścicielskie.
W odpowiedzi na skargę Gmina Miejska Kraków działająca przez Prezydenta Miasta Krakowa wniosła o oddalenie skargi z racji jej bezzasadności. Podniosła, że teren objęty granicami planu miejscowego "Tyniec Wschód" to obszar o szczególnie cennych walorach krajobrazowych i przyrodniczych (florystycznych i faunistycznych), nie tylko w skali Miasta Krakowa, ale również w skali całej Małopolski. Głównymi identyfikatorami obszaru określającymi jego tożsamości wpływającymi m.in. na regulacje planu miejscowego jest dominacja terenów leśnych, zadrzewień, terenów otwartych oraz zasoby przyrodnicze, w tym prawnie chronione: Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy oraz Rezerwat Przyrody "Skołczanka". Obszar "Tyniec Wschód" ze względu na występujące walory przyrodnicze, dominację terenów leśnych, a także słabą dostępność komunikacyjną, we wcześniejszych planach zagospodarowania przestrzennego nie był przewidywany do intensyfikacji zagospodarowania. Sporządzone i zatwierdzone uchwałą Nr XII/87/03 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2003 r. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa, w granicach obszaru objętego planem nie przewidywało istotnych zmian w zagospodarowaniu przestrzennym. Zabudowa mieszkaniowa (niskiej intensywności) koncentrować się miała jedynie wzdłuż ulic Dąbrowa, Podgórki Tynieckie, Kozienicka, Bagienna i Świętojańska. Dominującą kategorią użytkowania miały stanowić tereny zieleni leśnej oraz otwarte (w tym rolnicza przestrzeń produkcyjna), tj. łąki, pola uprawne, sady, grody, zadrzewienia, zarośla nadrzeczne, bulwary, cieki i zbiorniki wodne - z całkowitym wykluczeniem prawa zabudowy. W studium, jako główny kierunek zagospodarowania dla działek [...], [...], [...] i [...] obr. [...] wskazano tereny otwarte (w tym rolnicza przestrzeń produkcyjna), oznaczone symbolem ZO. Pod tym terminem, zgodnie z zapisami Studium, należy rozumieć: łąki, pola uprawne, sady, ogrody, zadrzewienia, zarośla nadrzeczne, bulwary, cieki i zbiorniki wodne. Ponadto w studium dla terenów otwartych zostały ustalone warunki i standardy wykorzystania terenu zgodnie, z którymi w terenach tych nastąpiło całkowite wykluczenie prawa zabudowy. Ze względu na opisane powyżej istniejące uwarunkowania m.in.: przyrodnicze, środowiskowe, prawne i faktyczne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec Wschód" ustalono następujące przeznaczenie a omawianych nieruchomości: działki nr [...] i [...] obr. [...] - dla przeważającej wschodniej części działek ustalono przeznaczenie pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia - RL z wykluczeniem możliwości ich zabudowy, nawet obiektami tymczasowymi (§21 ust. 1 i 2 postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Wschód"), zaś dla pozostałych zachodnich części obu działek ustalono przeznaczenie pod lasy- ZL; działka nr [...] obr. [...] jest przeznaczona w przeważającej wschodniej części pod tereny sportu i rekreacji- US z podstawowym przeznaczeniem pod korty do tenisa ziemnego oraz urządzenia sportowe służące obsłudze kortów. Pozostała zachodnia
część działki przeznaczona jest pod tereny rolnicze z możliwością
zalesienia - RL z wykluczeniem możliwości zabudowy, nawet obiektami tymczasowymi, zaś dla pozostałej zachodniej części działki ustalono przeznaczenie pod lasy – ZL. Organy planistyczne gminy, w toku sporządzania i uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec Wschód", nie naruszyły przysługującego im władztwa planistycznego, rozumianego jako uprawnienie organów planistycznych gminy, do kształtowania przeznaczenia terenów, zgodnie z obowiązującymi zasadami ustawowymi i konstytucyjnymi. Jedną z takich zasad, jest wspomniana powyżej zasada ustawowa, która określa, iż sposób przeznaczenia terenu musi być zgodny z kierunkiem zagospodarowania dla tego obszaru wskazanym w obowiązującym dokumencie studium. Inną zasadą, którą uwzględnienia się w planowaniu przestrzennym, jest poszanowanie prawa własności. Nie można wywodzić z prawa własności uprawnienia do zabudowy (lub zagospodarowania nieruchomości zgodnie z nieskrępowaną wolą właściciela), jako nieodzownego elementu tego prawa. Jakkolwiek prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania z rzeczy, to jednak nie daje ono właścicielowi pełni władzy nad rzeczą i nie ma charakteru nieograniczonego. Elementem ustawowej definicji tego prawa jest możność korzystania i rozporządzania rzeczą jednakże, jak zaznaczono - w granicach określonych w art. 140 Kodeksu cywilnego. Uwzględnienie w planowaniu przestrzennym prawa własności, nie oznacza zakazu kształtowania przez organy planistyczne gminy sposobu wykonywania tego prawa. Niemniej dopuszczalna ingerencja organów planistycznych w to prawo nie może spowodować naruszenia istoty tego prawa. Z takim naruszeniem mamy do czynienia w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą bądź korzystanie z niej. Zatem organy planistyczne gminy, sporządzając projekt planu, a następnie podejmując uchwałę w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stosują zasady sporządzania planu, dokonując wyważenia pomiędzy interesem publicznym a interesem prywatnym. Ocena, któremu interesowi przyznać pierwszeństwo w określonej sytuacji zapada w procedurze planistycznej poprzez odpowiednie uwzględnienie zasad sporządzania planu tj. między innymi zasady zrównoważonego rozwoju, zasady uwzględniania w planowaniu przestrzennym wymagań ładu przestrzennego, czy też zasady poszanowania prawa własności. Niewątpliwie w niniejszej sytuacji właściciele działek [...] i [...] obr. [...], zostali ograniczeni w sposobie korzystania ze swojej nieruchomości, ponieważ sposób zagospodarowania działek został doprecyzowany postanowieniami planu. Wprowadzone rozwiązania planistyczne nie przekreślają możliwości korzystania bądź rozporządzania nieruchomością zgodnie z przysługującym właścicielowi prawem własności. Strona skarżąca może rozporządzać tą nieruchomością i korzystać z niej w sposób wynikający m.in. z ustaleń planu. Zatem pomimo ograniczenia prawa własności nie doszło do naruszenia istoty tego prawa oraz nadmiernego ograniczenia tego prawa, a ograniczenia wynikające z ustaleń planu mieszczą się w ramach ustawowego upoważnienia dla organów planistycznych gminy do kształtowania prawa własności w procedurze sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i mają głębokie uzasadnienie w wytycznych przestrzennych określonych w studium, w istniejących uwarunkowaniach przestrzennych i prawnych. Należy także wyjaśnić, iż ustawodawca przewidział sytuację, w której w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego następuje zmiana wartości nieruchomości. W takim przypadku właściciel nieruchomości może dochodzić roszczeń wskazanych w art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie organu nietrafny jest również zarzut naruszenia zasady proporcjonalności. W niniejszym przypadku, przeznaczenie nieruchomości strony skarżącej nie zostało wyznaczone arbitralnie, lecz na podstawie wiążących dyspozycji studium przy jednoczesnym uwzględnieniu uwarunkowań wynikających z położenia tej nieruchomości w bezpośrednim sąsiedztwie kompleksów leśnych oraz w granicach obszaru parku krajobrazowego. Zróżnicowanie ustalenia przeznaczenia dla działek [...] i [...] obr. [...] i działki [...] obr. [...] wynikało z "usankcjonowania" w planie istniejącej inwestycji. Natomiast jak podają sami skarżący w okresie sporządzania projektu planu toczyły się postępowania wyjaśniające legalność realizacji inwestycji na działkach [...] i [...]. Należy sprostować twierdzenie podane w skardze, iż "istnienie tych kortów wynika z rysunku samego planu". Istniejące korty nie stanowią elementu rysunku planu, a jedynie są uwidocznione na podkładzie geodezyjnym, na którym jest sporządzony rysunek planu (tzn. na kopii mapy zasadniczej) i należy tu rozróżnić, że rysunek planu zawiera warstwę "normatywną" tzn. przeznaczenie terenów oraz warstwę informacyjną, która nie stanowi ustaleń planu (w tym przypadku naniesiony zarys kortów). Natomiast konkretnym powodem nierozszerzania terenu US na działki [...] i [...] obr. [...], było nieuzgodnienie w tym zakresie projektu planu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który w swoim postanowieniu z dnia 21 lipca 2010 r. zawierającym informację na jakich warunkach projekt planu może uzyskać uzgodnienie wyraźnie wskazał, iż działkę [...] (obecnie podzieloną na działki [...] i [...] obr. [...]) należy pozostawić w dotychczasowym użytkowaniu rolniczym z możliwością zalesienia. Biorąc pod uwagę odmienną specyfikę pod względem merytorycznym, regulacji i rangę prawną studium i planu miejscowego, a w szczególności zasadniczo różny stopień szczegółowości ustaleń obu tych dokumentów zgodność planu miejscowego ze studium należy rozumieć, jako zgodność zasad zagospodarowania ustalanych w planach miejscowych z zasadami określonymi w studium. Zgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec-Wschód" z ustaleniami studium została zapewniona poprzez zachowanie zgodności rozwiązań zawartych w tym planie z zasadami i kierunkami tych rozwiązań określonymi w dokumencie studium. Studium, zgodnie z wolą ustawodawcy, określa politykę przestrzenną gminy poprzez wskazanie zasad i kierunków rozwoju przestrzennego, a zasady i kierunki polityki przestrzennej gminy zostają przełożone na język norm prawnych umieszczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zarzut niezgodności planu ze studium nie jest trafny, gdyż ustalenie przeznaczenia i warunków zagospodarowania terenu w planie miejscowym obszaru "Tyniec - Wschód" dla działek [...] i [...] oraz działki [...] obr. [...] nie stanowiło działań samowolnych organów planistycznych, lecz wynikało z obowiązujących przepisów prawa, uwarunkowań przestrzennych i polityki przestrzennej Gminy Miejskiej Kraków. Przede wszystkim zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1 i 20 ust. 1 upzp organy planistyczne gminy zobligowane zostały do sporządzenia projektu planu, następnie podjęcia uchwały o planie, zgodnie z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzeni Miasta Krakowa, wbrew twierdzeniom przedstawianym w skardze, jako główny kierunek zagospodarowania dla działek [...], [...] i [...] obr. [...] wskazano wyłącznie tereny otwarte (w tym rolnicza przestrzeń produkcyjna oznaczone symbolem ZO). Zgodnie z zapisami studium, pod tym terminem należy rozumieć: łąki, pola uprawne, sady, ogrody, zadrzewienia, zarośla nadrzeczne, bulwary, cieki i zbiorniki wodne. Ponadto zgodnie z zapisami Studium w Terenach otwartych nastąpiło całkowite wykluczenie prawa zabudowy. Obszar wszystkich 3 wymienianych w skardze działek znajduje się również poza wyznaczoną w studium (granatowa linia) granicą terenów przeznaczonych do zainwestowania. Uwzględniając kierunki zagospodarowania, określone w dokumencie studium, jak również bezpośrednie sąsiedztwo kompleksów leśnych, położenie działki w granicach obszaru parku krajobrazowego, uwarunkowania ładu przestrzennego, dla przeważającej wschodniej części działek skarżących ustalono przeznaczenie pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia - RL z wykluczeniem możliwości ich zabudowy, nawet obiektami tymczasowymi (§ 21 ust. 1 i 2 postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tyniec - Wschód"), zaś dla pozostałych zachodnich części obu działek ustalono przeznaczenie pod lasy- ZL. Natomiast, uwzględniając wszystkie wymienione powyżej uwarunkowania przestrzenno-prawne, a ponadto zgodnie z art. 1 ust. 2 przy tworzeniu projektu planu biorąc pod uwagę walory ekonomiczne przestrzeni, prawo własności i istniejące zainwestowanie działkę nr [...] obr. [...] przeznaczono w przeważającej wschodniej części pod tereny sportu i rekreacji - US z podstawowym przeznaczeniem pod korty do tenisa ziemnego oraz urządzenia sportowe służące obsłudze kortów, zachodnia część działki przeznaczona jest pod tereny rolnicze z możliwością zalesienia - RL z wykluczeniem możliwości zabudowy, nawet obiektami tymczasowymi, zaś pozostała przylegająca do granicy rezerwatu części działki przeznaczona jest pod lasy -ZL. Skoro nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze, dla którego w studium ustalono, jako przeważający kierunek zagospodarowania przestrzennego, konieczność utrzymania i ochrony przed zainwestowaniem niezabudowanych terenów stanowiących elementy systemu przyrodniczego miasta oraz wprowadzenie zalesień, równocześnie wykluczając powstanie nowej zabudowy, to ustalenia planu miejscowego dla tego obszaru należy uznać za zgodne z ustaleniami studium.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd dokonuje zatem kontroli legalności aktów prawa miejscowego pod względem ich zgodności z prawem materialnym jak i zachowania przez organy planistyczne przepisów postępowania. Przepis art. 134 p.p.s.a. przesądza natomiast, iż Sąd administracyjny nie jest przy tym związanym granicami skargi.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.), który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy stwierdzić należy, że skarżący "A" Sp. z o.o. i W. D. wyczerpali tryb zaskarżenia przewidziany w cytowanym wyżej przepisie wzywając bezskutecznie Radę Miasta Krakowa pismem z 30 maja 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa, a ich skarga została wniesiona w przewidzianym ustawowo terminie. Nie budzi również wątpliwości sądu, że zaskarżony plan miejscowy narusza interes prawny skarżących, ponieważ w obszarze objętym ustaleniami tego planu znajdują się nieruchomości stanowiące własność skarżących, sam zaś plan ogranicza zagospodarowanie tej nieruchomości zgodnie z ich wolą.
Przede wszystkim stwierdzić należy, iż przedmiotowy plan miejscowy był już kontrolowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie r. który w prawomocnym wyroku z dnia 13 lipca 2012 r. II SA/Kr 557/11 wskazał, iż dokonał kontroli przedmiotowego aktu i nie dopatrzył się uchybień w trybie i zasadach jego sporządzenia oraz naruszenia właściwości organów, które uzasadniałyby konieczność stwierdzenia jej nieważności. Ustalenia te są dla sądu rozpoznającego niniejszą sprawę wiążące i zwalniają go z obowiązku kontroli przedmiotowej uchwały pod względem zachowania przez organ procedury planistycznej.
Przechodząc do omówienia zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie znajdują one uzasadnionych podstaw. Zarzut dotyczący nieproporcjonalnego i nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności poprzez wyłączenia z zabudowy sportowej działki skarżących jest bezpodstawny. Stwierdzić bowiem należy, iż wyłączenie to wynika w pierwszej kolejności z przeznaczenia tego terenu Studium Uwarunkowań I Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa. W studium teren działki [...] (aktualnie [...] i [...]) oznaczono jako ZP tereny ogólnodostępne, tereny otwarte w formie ogrodów i parków miejskich, ogrodów działkowych itp. a zatem jako teren wyłączony z zabudowy. Przeznaczenie ich zatem w planie zagospodarowania przestrzennego jako obszaru US – z podstawowym przeznaczeniem pod korty tenisowe oraz urządzenia sportowe służące obsłudze kortów, stałoby w sprzeczności do zapisów studium. Jak podkreślano wielokrotnie w orzecznictwie studium jest prawnie określonym instrumentem kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej w gminie i służy ustaleniu lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego. To związanie ustaleniami studium oznacza takie kształtowanie treści planu miejscowego, aby treść ta uwzględniała i wynikała z ustaleń studium. Treść planu miejscowego jest zatem konsekwencją zapisów studium (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r. II OSK 1904/10, z dnia 14 czerwca 2007 r. II OSK 359/07, 1 lipca 2010 r. II OSK 904/10 z dnia 1 lipca 2014 r. II OSK 85/14). W orzecznictwie wskazuje się, iż związanie ustaleniami studium przy sporządzaniu planu miejscowego polega na takim kształtowaniu postanowień planu, który wynika z wcześniejszych ustaleń studium. Podkreśla się, iż warunek zachowania zgodności ustaleń planu miejscowego z kierunkami zagospodarowania przestrzennego określonymi w studium tworzy ustawową zasadę sporządzania planu, której naruszenie stosownie do art. 28 ust 1 ustawy powoduje nieważność planu w całości lub jego części. Przytoczyć tu dla przykładu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2010 r. II OSK 1904/10, w którym wskazano, iż chociaż studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego, nie jest aktem prawa miejscowego, to jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ustalenia planu miejscowego są konsekwencją zapisów studium. Jeżeli zatem określone obszary gminy mogą być przeznaczone w planie miejscowym pod zabudowę danego rodzaju, lub przeznaczone na inne cele, to wcześniej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmina powinna wskazać te obszary jako przewidziane pod taką zabudowę, lub pod inne określone cele.
Ustalając przeznaczenie terenu należącego do skarżących organ planistyczny był zatem związany zapisami studium, które teren ten wyłączały z zabudowy. Określając przeznaczenie terenu zgodnie z wolą skarżących organ naruszył by dyspozycje art. 20 ust 1 ustawy tj. dopuścił do sytuacji w której uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego naruszał ustalenia studium. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, inne (dopuszczające budowę infrastruktury sportowej) przeznaczenie działki skarżących w planie miejscowym musiało by poprzedzać zmiana przeznaczenia tego terenu w studium uwarunkowań i kierunku zagospodarowania przestrzennego, co jednak nie nastąpiło a w konsekwencji wykluczało przeznaczenie tej działki zgodnie z wolą skarżących.
Wskazać też należy, iż prawo własności nie ma charakteru prawa bezwzględnego, nie poddającego się żadnym ograniczeniom. Co istotne pogląd ten od wielu lat jest jednolicie prezentowany jest w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w ślad za nim w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Należy wskazać, iż współkształtowanie przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wraz z innymi przepisami prawa treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 k.c. przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 1999r., IV SA 1670/97, LEX nr 48740). Wyposażenie rady gminy w kompetencje do wiążącego określania treści prawa własności nieruchomości jest głównym atrybutem władztwa planistycznego gminy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego będący przedmiotem niniejszego postępowania został sporządzony i uchwalony na zasadach i w trybie określonym w ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. oraz w zgodzie w powszechnie obowiązującymi przepisami, mimo niosących w swej treści ograniczeń w wykonywaniu prawa własności nieruchomości, nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności, przewidzianej w ustawie zasadniczej. Trybunał Konstytucyjny w jednym z orzeczeń odnoszących się do problematyki konstytucyjnej ochrony prawa własności wskazał, że "granice swobody korzystania z rzeczy własnej, a w konsekwencji także granice ochrony własności, stanowią niewątpliwie swoiste ograniczenie właściciela (...). Ich celem i sensem jest ustalanie jedynie, w interesie ogólnym, granic swobodnego korzystania z rzeczy własnej. Przykładem takich ograniczeń mogą być przepisy Kodeksu cywilnego nakazujące uwzględnienie społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa oraz zasad współżycia społecznego przy wykonywaniu prawa własności, przepisy tego Kodeksu określane mianem prawa sąsiedzkiego, niektóre przepisy o ochronie środowiska, o planowaniu przestrzennym, Prawa budowlanego, Prawa wodnego, o ochronie dóbr kultury i inne. Konieczność wnikliwego analizowania argumentów związanych z ochroną jednostki jest w pełni uzasadniona również w świetle art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175), gwarantującego każdej osobie fizycznej i prawnej niezakłócone korzystanie z jej własności, a jednocześnie potwierdzającego prawo państwa do wydawania przepisów, które − wedle jego oceny − są konieczne dla kontroli, czy korzystanie z własności odbywa się zgodnie z interesem powszechnym.
Ustalenie granic swobody korzystania z rzeczy własnej, a w konsekwencji i granic ochrony prawa własności jest przeciwstawieniem się pojmowania prawa własności jako prawa absolutnego". ( wyrok TK z dnia 20.04.1993 r., OTK 1993, nr 1, poz. 8). Nie można bowiem żądać ochrony prawnej własności ponad to, co przewiduje art. 64 Konstytucji RP i w ślad za nim art. 140 k.c. oraz art. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wszystkie. bowiem w/w przepisy ustawowe wprowadzają ograniczenie własności w ramach dopuszczalnych prawnie granic przewidzianych w ust. 3 art. 64 Konstytucji RP. Nie można zatem skutecznie wywodzić naruszenia art. 140 k.c. w związku z art. 6 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, skoro przepisy te z natury swej ograniczają prawo własności, a tym samym naruszają interes prawny właściciela, jednak w granicach dopuszczonych przez prawo. W konsekwencji wskazać należy, że ograniczenia, które mogą się pojawiać w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli mieszczą się w przyznanych ustawowo ramach, nie stanowią naruszenia prawa i nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały. Ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Przekładając powyższe uwagi na okoliczności rozpatrywanej sprawy, właśnie na mocy ustawy - przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym rada gminy została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów m. in. w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2009r., sygn. akt II OSK 1275/090. Na mocy przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gmina została upoważniona do ingerencji w prawo własności innych podmiotów w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na jej obszarze. Wynika to wprost z treści art. 6 ust.1 cyt. ustawy, zgodnie z którym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2009r., sygn. akt II OSK 1778/08).
Nie należy też tracić z pola widzenia i tej zasady, że ograniczenie prawa własności w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pozostaje bez rekompensaty. Zgodnie z art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części.
Jak mowa o tym wyżej ograniczenie w wykonywaniu przez skarżących prawa własności związane z brakiem możliwości realizowania nowej infrastruktury sportowej na należącym do nich terenie, wynika z przeznaczenia tego terenu w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i nie jest sprzeczne z innymi przepisami powszechnie obowiązującymi w tym z ustawą zasadniczą. Sąd nie ma także kompetencji do oceny skarżonego planu przez kontekst planów już istniejących na sąsiednich terenach i wprowadzanych tam ograniczeń w zagospodarowaniu terenu lub braku tych ograniczeń. Także fakt, iż teren parku krajobrazowego podlega ochronie z mocy stosownego rozporządzenia, nie ogranicza prawodawcy lokalnego do ustanowienia ochrony w szerszym zakresie. Oba te akty prawa miejscowego nie mogą być jedynie wzajemnie sprzeczne.
Wskazać też należy, iż przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w skarżonym planie jako obszary RL (tereny rolnicze z możliwością zalesienia) i ZL pod lasy wynika także ze stanowiska organu uzgadniającego. Wbrew twierdzeniom skarżących, teren ten już w pierwszym wyłożeniu projektu skarżonego planu miał takie właśnie przeznaczenie tj. RL i ZL a nie US (rysunek projektu planu - teczka 4 akt planistycznych). Próba zmiany przeznaczenia tego terenu na US wynikła ze stanowiska Rady Miasta Krakowa, która 16 grudnia 2009 r. przegłosowała poprawki w tym zakresie jak też odnośnie usunięcia zapisów zamieszczonych w § 8. Projekt planu ze zmianami wynikającymi z przegłosowanych poprawek, przedłożony do uzgodnienia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska spotkał się z uzgodnieniem negatywnym - tak co do zmiany przeznaczenia terenów należących do skarżących jak i usunięcia § 8. Organ planistyczny był związany tym stanowiskiem i mając to na uwadze powrócił do zapisów pierwotnych – co pozytywnie zaopiniował Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. (materiały z 7 teczki akt planistycznych). Tak więc organ planistyczny w zakresie przeznaczenia działki 215 był związany tak zapisami studium jak i stanowiskiem organu uzgadniającego a zmiana tego przeznaczenia zgodnie z wolą skarżących naruszała by zasady uchwalania planu w podwójnym zakresie.
Poza kompetencją sądu w niniejszej sprawie jest kontrola prawidłowości zapisów skarżonego planu w zakresie przeznaczenia działki [...]. Sąd związany jest zasadą skargowości. Nieruchomość ta nie jest natomiast przedmiotem zaskarżenia. Przeznaczenie tej nieruchomości nie narusza także interesu prawnego skarżących, nie mogli by oni zatem skutecznie skargi w tym zakresie złożyć.
Na koniec wskazać należy, iż organ planistyczny przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego związany jest zapisami studium a nie aktualnym zagospodarowaniem danego terenu. Niejednokrotnie faktyczne zainwestowanie terenu jest odmienne od ustaleń studium (powstało przed uchwaleniem planu a zapisy studium nie są prawem miejscowym - zatem nie ograniczają zagospodarowania terenu) co nie zwalnia organu planistycznego do stosowania zasady uchwalania planu w zgodzie w zapisami studium. Zapisu planu w tym przypadku ograniczają jedynie możliwość dalszego zainwestowania tego terenu w przyszłości.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło