II SA/Ol 782/14

WyrokWSA w Olsztynie2014-11-27

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Hanna Raszkowska, Ewa Osipuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłata za czynności kontrolne nałożona przez Państwową Inspekcję Sanitarną może być naliczona, jeśli stwierdzone naruszenia dotyczą kwestii, w których właściwość miejscową organu kontrolującego kwestionuje strona, a jednocześnie nie wydano decyzji stwierdzającej naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych?
Ratio decidendi
Opłata za czynności kontrolne może zostać nałożona, jeśli w wyniku kontroli stwierdzono naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych, nawet jeśli nie wydano odrębnej decyzji nakazującej usunięcie uchybień. Zaniechanie zgłoszenia zmian danych do Krajowego Systemu Informowania o Kosmetykach oraz odmowa udostępnienia dokumentacji dotyczącej kosmetyków stanowią naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych, uzasadniające naliczenie opłaty. Właściwość miejscową organu należy oceniać w kontekście przepisów szczególnych dotyczących kontroli działalności gospodarczej, które mogą mieć pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Spółka została obciążona opłatą za kontrolę sanitarną stwierdzającą naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych. Po uchyleniu poprzednich decyzji przez WSA z powodu niewłaściwości organu w zakresie oznakowania kosmetyków, organ pierwszej instancji wydał nową decyzję, obciążając Spółkę opłatą w niższej kwocie, uwzględniając jedynie naruszenia dotyczące dokumentacji kosmetyku. Spółka zarzuciła organowi brak właściwości miejscowej oraz brak podstaw do nałożenia opłaty z uwagi na brak decyzji stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, uznając zarzuty za niezasadne. Spółka wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Hanna Raszkowska sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty za czynności kontrolne - oddala skargę. Decyzją z 18 marca 2013 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), oraz § 2, § 3, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 36, poz. 203), obciążył "[...]"Spółkę z o.o. (dalej powoływaną jako: "Spółka"), opłatą w kwocie 521 zł za kontrolę, stwierdzającą naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych, przeprowadzoną w dniach 27, 28 i 29 listopada 2012 r. w "[...]" i zobowiązał stronę do uiszczenia tej opłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przeprowadzona w dniach 27- 29 listopada 2012 r. kontrola sanitarna wykazała naruszenie przepisów higieniczno-zdrowotnych, co udokumentowano protokołem kontroli z dnia 27 listopada 2012 r. Zgodnie zaś z art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy inspekcji sanitarnej, w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego, w wyniku których stwierdzono naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych, pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, "[...]"Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 2 maja 2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, że organ pierwszej instancji działał w sprawie w zakresie swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Ponadto podniósł, że skoro stwierdzono naruszenia dotyczące wymagań higieniczno-zdrowotnych, to organ inspekcji sanitarnej obciążył Spółkę opłatą za kontrolę zgodnie z prawem. Po rozpatrzeniu skargi Spółki, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Sąd - wyrokiem z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 569/13 - uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 18 marca 2013 r., orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził na rzecz skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sąd zauważył, że podczas kontroli w zakładzie Spółki, organ pierwszej instancji stwierdził naruszenie wymagań higieniczno-zdrowotnych, polegające, m.in. na braku zgłoszenia zmiany nazwy i siedziby firmy do Krajowego Systemu Informowania o Kosmetykach, nieprawidłowym oznakowaniu opakowania jednostkowego kosmetyku, a także na odmowie okazania do wglądu dokumentacji dotyczącej kosmetyku "[...]". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Iławie decyzją z 25 marca 2013 r., nakazał Spółce zapewnić prawidłowe oznakowanie wprowadzanych do obrotu kosmetyków, uwzględniając nową nazwę i siedzibę firmy. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją "[...]"Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 2 maja 2013 r. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 568/13, stwierdził nieważność decyzji "[...]"Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wskazując, że zostały one wydane przez organy inspekcji sanitarnej, podczas gdy właściwymi w tej sprawie były organy inspekcji handlowej. Skoro decyzja z dnia 25 marca 2013 r., w przedmiocie prawidłowego oznakowania kosmetyków została wyeliminowana z obrotu prawnego, to tym samym odpadła podstawa prawna do obciążenia skarżącej opłatą za czynności kontrolne dotyczące oznakowania kosmetyku. Powyższa okoliczność musiała skutkować uchyleniem zakwestionowanych decyzji. Sąd wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż w decyzji z dnia 18 marca 2013 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny obciążył skarżącą opłatą pieniężną w wysokości 521 zł za kilka naruszeń, a wskazana kwota stanowiła sumę obciążeń za czynności kontrolne, zaś przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie ustalają stawki kwotowej za konkretną czynność kontrolną, to nie można było wyszczególnić kwoty kosztów za konkretną czynność kontrolną. Z tego względu, Sąd nie mógł uchylić zakwestionowanej i poprzedzającej jej decyzji w części, gdyż mogłoby to prowadzić do nieuprawnionego miarkowania wartości każdej z czynności kontrolnych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 31 marca 2014 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., obciążył Spółkę opłatą za kontrolę stwierdzającą naruszenie wymagań higieniczno – zdrowotnych, przeprowadzoną w dniach 27, 28 i 29 listopada 2012r. w Zakładzie "[...]", w kwocie 174 zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że – zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 569/13 – wobec faktu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie oznakowania kosmetyków, odpadła także podstawa do obciążenia strony opłatą za czynności kontrolne, dotyczące oznakowania kosmetyku, których to czynności, zastrzeżonych ustawowo dla innego organu, PPIS w Iławie, nie miał prawa wykonywać. Mając na uwadze powyższy wyrok, stronę obciąża tylko kwota 174 zł. Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, organ zobligowany był do pobrania opłaty. PPIS podał ponadto sposób, w jaki wyliczona została kwota nałożonej opłaty. W odwołaniu, złożonym od tej decyzji, Spółka zarzuciła, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. nie był uprawniony do podejmowania żadnych czynności kontrolnych ani prowadzenia postępowania administracyjnego w odniesieniu do "[...]"Spółki z o.o. z siedzibą w W., gdyż właściwym miejscowo organem, uprawnionym do podejmowania tych czynności jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., bowiem Spółka zmieniła nazwę z "[...]"sp. z o.o. na "[...]"sp. z o.o. i jednocześnie zmieniła siedzibę z I. na W. Odwołująca się podniosła też, że kontrola, na którą powołał się organ, nie miała związku z bezpośrednią działalnością zakładu i z wymaganiami higieniczno - sanitarnymi na terenie zakładu, co prowadzi do wniosku, że prowadzona była z naruszeniem przepisów o właściwości. Odwołująca się wywiodła ponadto, że PPIS nie miał podstaw do obciążenia jej opłatą za kontrolę, gdyż w obrocie nie znajduje się żadna decyzja stwierdzająca naruszenie przez Spółkę wymagań higienicznych i zdrowotnych. Spółka podniosła ponadto, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest lakoniczne, co narusza art. 9 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej powoływanej jako K.p.a. i uniemożliwia ustosunkowanie się do zapadłego rozstrzygnięcia. "[...]"Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 30 maja 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy za nietrafny uznał zarzut naruszenia właściwości miejscowej. Wskazał, że w świetle wyroku WSA w Olsztynie, organ pierwszej instancji wydał nową decyzję, nakładającą opłatę za kontrolę, wyłączając naruszenie, dotyczące oznakowania opakowania jednostkowego. Podniósł, że organ pierwszej instancji, po przeprowadzonej kontroli w Zakładzie w "[...]", skierował pismo do Krajowego Systemu Informowania o Kosmetykach w sprawie udzielenia informacji dotyczącego kontrolowanego kosmetyku: "[...]" w tym adresu udostępnienia dokumentów, dotyczących kontrolowanego kosmetyku. W odpowiedzi uzyskał informację, że w formularzu przekazania danych o tym kosmetyku wskazano adres udostępnienia dokumentów: "[...]"Sp. z o.o. w "[...]". Odnosząc się natomiast do zarzutu braku podstaw do obciążenia Spółki opłatą z uwagi na brak, w ocenie strony, naruszeń wymagań higieniczno-zdrowotnych i brak w obrocie prawnym decyzji stwierdzającej naruszenie tych wymagań, zauważył, że w toku kontroli przeprowadzonej w zakładzie, stwierdzono nieprawidłowość, polegającą na braku możliwości wglądu do dokumentacji dotyczącej kosmetyku "[...]"Dokumentacja ta, w tym także dotycząca dostawców składników do produkcji kosmetyku i opis metod produkcji, była niezbędna do oceny, czy kosmetyk jest produkowany w sposób bezpieczny dla konsumentów. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu, dotyczącego wadliwości uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, że przedmiotem kwestionowanej decyzji nie było nałożenie obowiązków związanych ze stwierdzonymi podczas kontroli nieprawidłowościami, lecz obciążenie Spółki opłatą za czynności kontrolne, w wyniku których organ stwierdził naruszenia wymagań higieniczno-zdrowotnych. Dokumentem opisującym te nieprawidłowości i naruszone przepisy, był protokół kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniach dnia 27, 28 i 29 listopada 2012 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że w uzasadnieniu decyzji o obciążeniu opłatą za kontrolę sanitarną podano przyczynę jej wydania i sposób obliczenia wysokości opłaty. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 36 ust 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Sposób ustalania wysokości tych opłat określają zaś przepisy rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie opłat za czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w ramach urzędowych kontroli żywności (Dz.U. z 2010 r., nr 36, poz. 203). W skardze, złożonej na decyzję z dnia 30 maja 2014 r. do tut. Sądu, Spółka podała, że 14 listopada 2012 r. zmieniła firmę, pod którą prowadziła działalność z ""[...]"na "[...]", a także zmieniła siedzibę z I. na W. W konsekwencji zmiany siedziby, zmieniła się właściwość miejscowa organów inspekcji sanitarnej. Zgodnie bowiem z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji sanitarnej, art. 17 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz. U. z 2013 r., poz. 475) oraz art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a., organ pierwszej instancji nie miał kompetencji do prowadzenia kontroli i orzekania w sprawie. W ocenie skarżącej, nawet przyjęcie, że w sprawie miał zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 K.p.a., wykluczało możliwość przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji kontroli w każdym zakresie. Przedmiotem ewentualnej kontroli mogły być tylko kwestie związane z higieną pracy w zakładzie pracy położonym w Iławie, czego jednak nie dotyczyły czynności, prowadzone w dniach 27 - 29 listopada 2012 r. Spółka podkreśliła, że pracownicy zakładu nie odmówili udostępnienia do wglądu żądanej dokumentacji, a nie mieli do niej dostępu, gdyż, tak jak pozostała część dokumentacji Spółki, znajduje się w siedzibie w Warszawie, a obowiązujące przepisy nie nakładają na producenta obowiązku przechowywania dokumentacji dotyczącej kosmetyków na terenie zakładu produkcyjnego. Skarżąca stwierdziła, że w dokumentacji tej znajdują się dane zawierające tajemnicę handlową, co uprawnia stronę do ich szczególnego zabezpieczenia. Wobec powyższego, działania organu inspekcji sanitarnej w Iławie zostały dokonane z naruszeniem prawa, a tym samym ich koszt nie powinien obciążać Skarżącej. Spółka zarzuciła ponadto, że Państwowy Powiatowy Inspektora Sanitarny w Iławie nie był także właściwy do kontroli okoliczności, o których mowa w art. 11 ustawy o kosmetykach, gdyż podmiotem obowiązanym do udostępnienia określonych informacji o produkowanych kosmetykach do celów kontroli jest producent. Skoro zaś producent kosmetyków ma siedzibę w W., to jedynie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej właściwe dla miasta W. są uprawnione do żądania od niego informacji określonych w powyższym przepisie. Niezależnie od powyższego, skarżąca wywiodła, że skoro w obrocie prawnym nie znajduje się żadna decyzja stwierdzająca naruszenie przez nią wymagań higienicznych i zdrowotnych, to nie było podstaw do obciążenia jej opłatą za kontrolę. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, obciążenie strony kosztami kontroli jest sytuacją wyjątkową i może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia w jej trakcie naruszeń wymagań higienicznych i zdrowotnych, za które odpowiada kontrolowany. Stosownie zaś do art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, stwierdzenie naruszeń następuje w drodze decyzji, w której PPlS nakazuje usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. W niniejszej sprawie, organ stwierdził nieprawidłowości jedynie w protokole pokontrolnym, a nie w decyzji. Jednocześnie skarżąca podniosła, że wskazane przez PPIS w protokole pokontrolnym naruszenie przepisów ustawowych, w postaci braku udostępnienia urzędnikom inspekcji sanitarnej dokumentacji kosmetyku "[...]"nie stanowi naruszenia wymagań zdrowotnych i sanitarnych, a tylko stwierdzenie tego konkretnego typu naruszeń pozwala organowi na obciążenie kontrolowanego opłatą w oparciu o art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu właściwych środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności administracyjnych związanych z przedmiotem danej sprawy. Skarga nie jest zasadna, gdyż przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą nałożono na skarżącą Spółkę opłatę za kontrolę sanitarną, stwierdzającą naruszenie wymagań higieniczno– zdrowotnych, przeprowadzoną w dniach 27-29 listopada 2012 r., w zakładzie skarżącej w "[...]". Zaznaczyć należy, że sprawa ta była już przedmiotem kontroli tut. Sądu, który w prawomocnym wyroku z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 569/13, stwierdził, że skoro wyrokiem tut. Sądu z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 568/13, stwierdzono nieważność decyzji "[...]"Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 marca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. z dnia 25 marca 2013 r., to tym samym odpadła podstawa prawna do obciążenia skarżącej opłatą za czynności kontrolne dotyczące oznakowania kosmetyku. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że z uwagi na fakt, iż w decyzji z dnia 18 marca 2013 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny obciążył skarżącą opłatą pieniężną w wysokości 521 zł za kilka naruszeń, a wskazana kwota stanowiła sumę obciążeń za czynności kontrolne, zaś przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie ustalają stawki kwotowej za konkretną czynność kontrolną, to nie można było wyszczególnić kwoty kosztów za konkretną czynność kontrolną i - w konsekwencji - uchylić zakwestionowanej i poprzedzającej jej decyzji w części. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Cytowany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ administracji publicznej i sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie, muszą uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Wyłączenie związania taką ocena prawną, może nastąpić jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego, zmiany przepisów prawa, a także wzruszeniu wyroku w drodze skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie żadna z tych sytuacji nie miała miejsca. Wykonując wskazania Sądu, organ pierwszej instancji obciążył skarżącą opłatą w wysokości 174 zł za kontrolę przeprowadzoną w dniach 27-29 listopada 2012 r., w toku której stwierdzono naruszenie wymagań higieniczno – zdrowotnych polegających na naruszeniu przepisów dotyczących zgodności prowadzonej dokumentacji kosmetyku z wymaganiami. Jak bowiem wynika z protokołu z kontroli sanitarnej, przedsiębiorca nie ujawnił w Krajowym Systemie Informowania o Kosmetykach zmian w zakresie firmy i siedziby Spółki, odmówił wglądu do dokumentacji dotyczącej kosmetyku ""[...]" dotyczących składu jakościowego i ilościowego kosmetyku, specyfikacji fizykochemicznej surowców i gotowego produktu, specyfikacji mikrobiologicznej surowców i gotowego produktu, charakterystyki surowców pod względem toksykologicznym, oceny toksykologicznej/dermatologicznej, końcowej oceny wpływu kosmetyku na bezpieczeństwo zdrowia ludzi, wyników badań dotyczących nawilżającego działania kosmetyku oraz odmówił wglądu do dokumentacji dotyczącej dostawców poszczególnych składników wchodzących w skład ocenianych kosmetyków i opisu metod produkcji ocenianych kosmetyków. Należy zauważyć, że na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 30 marca 2001 r. o kosmetykach (Dz.U.z 2013 r., poz. 475), w krajowym systemie informowania o kosmetykach wprowadzonych do obrotu, zwanym dalej "krajowym systemem", gromadzone są dane o kosmetykach i informacje o przypadkach zachorowań spowodowanych użyciem tych kosmetyków. Zgodnie z ust. 4 art. 8, producent jest obowiązany przed dniem wprowadzenia kosmetyku do obrotu przekazać do krajowego systemu dane obejmujące: 1) nazwę handlową kosmetyku i jego kategorię; 2) imię i nazwisko lub nazwę i adres producenta zgłaszającego kosmetyk; 3) adres miejsca udostępniania dokumentów zawierających informacje, o których mowa w art. 11; producent wskazuje miejsce udostępniania dokumentów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej. Stosownie natomiast do ust. 5 cytowanego artykułu, producent jest obowiązany zgłaszać do krajowego systemu wszelkie zmiany danych, o których mowa w ust. 4, w odniesieniu do kosmetyku znajdującego się już w obrocie. Nie może budzić wątpliwości, że kosmetyki wprowadzane do obrotu muszą być bezpieczne dla zdrowia ludzi, jeżeli są używane zgodnie z przeznaczeniem lub w warunkach możliwych do przewidzenia. Dla bezpieczeństwa zdrowotnego ludzi użytkujących kosmetyki, podstawowe znaczenie mają ich składniki. W celu minimalizacji ewentualnych zagrożeń dla zdrowia ludzi ustawodawca wprowadził ogólną zasadę, że do obrotu mogą być dopuszczone jedynie kosmetyki, wytwarzane z dozwolonych do stosowania składników o znanych właściwościach toksykologicznych, właściwie opakowane i odpowiednio oznakowane. Należy zaznaczyć, że udostępnianie danych zawartych w krajowym systemie informowania o kosmetykach organom nadzoru oraz podmiotom udzielającym świadczeń zdrowotnych ma na celu umożliwienie natychmiastowego i właściwego leczenia, w przypadku gdy kosmetyk stał się przyczyną zachorowania (zob. druk sejmowy nr 2281 Sejmu RP III kadencji). Dysponowanie więc przez krajowy system aktualnymi danymi dotyczącymi producentów kosmetyków, w tym adresu miejsca udostępniania dokumentów zawierających informacje, o których mowa w art. 11, jest istotne ze względu na ochronę zdrowia nabywców tych produktów. Jak wynika z pisma Krajowego Systemu Informowania o Kosmetykach Sprawdzonych do Obrotu z dnia 14 stycznia 2013 r. podana do tego Systemu firma i adres spółki, która zarejestrowała produkt "[...]"to: ""[...]"" Spółka z o.o., "[...]". Skoro zaś skarżąca w listopadzie 2012 r. zmieniła firmę i adres, to zaniechanie zgłoszenia tych zmian do krajowego systemu narusza art. 8 ust. 5 ustawy o kosmetykach. Nie zmienia powyższej oceny fakt, że ustawodawca w art. 11 ust. 1 ustawy o kosmetykach mówi o "producencie". W przedmiotowej sprawie jest to zakład, w którym kosmetyki są produkowane. Dodać należy, że także w art. 8 ust. 4 ustawodawca posługuje się pojęciem "producenta", a dane, o których mowa w tym przepisie, jakie Spółka przekazała do krajowego systemu to: "[...]". Biorąc zaś pod uwagę wymienione wyżej cele krajowego systemu, czynności organów inspekcji sanitarnej w zakresie kontroli prawidłowości danych zgłaszanych do tego systemu, w tym informacji dotyczących producenta i adresu miejsca udostępniania dokumentów zawierających informacje, o których mowa w art. 11, mieszczą się w sprawowaniu bieżącego nadzoru sanitarnego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zasadnie również organy orzekające w sprawie uznały za naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych odmowę umożliwienia kontrolującym wglądu do dokumentacji dotyczącej kosmetyku "[...]" oraz wglądu do dokumentacji dotyczącej dostawców poszczególnych składników wchodzących w skład ocenianych kosmetyków i opisu metod produkcji. Ustawodawca w art. 11 ust. 1 ustawy o kosmetykach określił wprost obowiązek producenta udostępnienia do celów kontroli, udokumentowanych informacji enumeratywnie wymienionych w punktach 1 – 7, w tym m.in. ilościowego i jakościowego składu kosmetyku, a w przypadku kompozycji zapachowych i aromatycznych jej nazwę lub numer kompozycji oraz imię i nazwisko lub nazwę oraz adres dostawcy poszczególnych składników kosmetyku (pkt 1) i opisu metody produkcji zgodnej z dobrą praktyką produkcji (pkt 3). Jednocześnie zastrzegł, że udostępnienie ma mieć miejsce w miejscu wskazanym stosownie do art. 8 ust. 4 pkt 3. Jak wynika z powołanego wyżej pisma Krajowego Systemu Informowania o Kosmetykach Sprawdzonych do Obrotu z dnia 14 stycznia 2013 r., skarżąca podała do tego systemu, że adresem miejsca udostępniania dokumentów zawierających informacje, o których mowa w art. 11 ustawy o kosmetykach, dotyczące produktu "[...]"jest "[...]". W tej sytuacji, bezskuteczne są wyjaśnienia skarżącej, że w toku kontroli pracownik nie mógł okazać żądanych dokumentów, gdyż znajdują się one w obecnej siedzibie Spółki w W. (czego - na dzień kontroli sanitarnej - nie ujawniono w krajowym systemie). Niezasadny jest również zarzut dotyczący konieczności uprzedniego wydania decyzji w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, przewidującego, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Należy bowiem zauważyć, że sam fakt naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych stanowi, zgodnie z art. 36 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, podstawę do obciążenia osoby lub jednostki organizacyjnej obowiązanej do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych opłatą za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Art. 36 ustawy nie ogranicza pobierania opłat tylko do przypadków, gdy została wydana decyzja nakazująca usunięcie uchybień sanitarnych i zdrowotnych. Nie w każdym bowiem przypadku niezbędne jest wydanie decyzji. Inspektor sanitarny może, zgodnie z art. 31 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ograniczyć się do zaleceń doraźnych, które nie zwalniają od obowiązku uiszczenia opłat za badanie wykazujące naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Przedmiotowe zaś obowiązki wynikają, jak wskazano wyżej, wprost z przepisów prawa, tym samym, nie ma podstaw do ich nakładania w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku właściwości miejscowej Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I. do kontroli zakładu skarżącej Spółki, położonego w "[...]", podnieść należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków zdrowotnych produkcji i obrotu przedmiotami użytku, materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, kosmetykami oraz innymi wyrobami mogącymi mieć wpływ na zdrowie ludzi. Na mocy art. 13 ust. 1 ustawy o kosmetykach, Państwowa Inspekcja Sanitarna sprawuje nadzór nad przestrzeganiem przepisów ustawy na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach. W ust. 6 przewidziano zaś, że do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.). Zgodnie z art. 80a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej oraz w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego. Powyższe przepisy, jako normy szczególne, mają zaś pierwszeństwo przed art. 21 K.p.a. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego są niezasadne. Sąd nie stwierdził też naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło