I SA/Łd 1147/13
WyrokWSA w Łodzi2014-01-17
Skład orzekający: Teresa Porczyńska, Bogusław Klimowicz, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a jedynie zostały wystawione przez podmiot, który nie wykonywał faktycznie usług, nawet jeśli podatnik działał w dobrej wierze?Ratio decidendi
Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Faktura, która nie odzwierciedla faktycznie dokonanej czynności przez jej wystawcę, nie daje odbiorcy prawa do odliczenia wykazanego w niej podatku, niezależnie od jego dobrej lub złej wiary. Prawo do odliczenia podatku naliczonego jest warunkowane posiadaniem faktury odzwierciedlającej rzeczywiste transakcje między podmiotami wskazanymi na fakturze.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która określiła R. P. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym. Podstawą zakwestionowania były faktury wystawione przez Spółkę z o.o. "B", które zdaniem organów nie odzwierciedlały faktycznie wykonanych czynności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, w tym brak wyjaśnienia istotnych okoliczności, dowolną ocenę dowodów, oddalenie wniosków dowodowych oraz bezpodstawne pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego, powołując się na orzecznictwo TSUE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2008 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec i poszczególne miesiące od czerwca do grudnia 2008 r. oddala skargę.
I SA/Łd 1147/13
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił R. P. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień i maj 2008 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące marzec 2008 r. oraz czerwiec – grudzień 2008 r.
Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że R. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "A" P.Z. Firma Inżynierska. W 2008 r. podatnik obniżył podatek naliczony wynikający z 6 faktur wystawionych przez Spółkę z o.o. "B" z siedzibą w Ł. Faktury te nie odzwierciedlają czynności faktycznie wykonanych przez wystawcę faktur. Firma "B" w 2008 r. nie zatrudniała pracowników fizycznych a wszystkie prace miały być wykonywane za pomocą podwykonawców. Jedynymi dostawcami usług budowlanych dla spółki "B" w 2008 r. były firmy PHU "C" W. D. oraz "D" J.M . W. D. nigdy nie wykonywał żadnych usług na rzecz firmy "B" czy innych podmiotów, a jego działalność ograniczała się do podpisywania faktur dla tej firmy jak również dla firmy "D". Za wystawianie faktur dla tych firm otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1000-1500 zł. Miesięcznie. Firma "D" w rejestrze zakupu ujęła wyłącznie faktury zakupu usług budowlanych od firmy PHU "C" W. D. Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. z dnia 22 września 2011 r. W. D. został uznany za winnego wystawiania na rzecz różnych firm ( w tym spółki "B") nierzetelnych faktur VAT z tytułu sprzedaży m. in. usług budowlanych i prac ogólnobudowlanych w sytuacji, gdy faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Aby odliczyć podatek z posiadanej faktury musi ona rodzić po stronie wystawcy obowiązek podatkowy tzn. musi dokumentować rzeczywiste transakcje gospodarcze pomiędzy podmiotami wymienionymi w fakturze. Wystawcą spornych usług nie był wystawca 6 faktur (Spółka z o.o. "B") jak i wskazani jego podwykonawcy. Faktura niedokumentująca faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy nie uprawnia do odliczenia zawartego w niej podatku. Zgodnie z art. 88 ust. 3 a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług, podatnik nie miał możliwości odliczenia podatku naliczonego wynikającego z zakwestionowanych faktur wystawionych przez Spółkę z o.o. "B".
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję R. P. wniósł o jej uchylenie podnosząc zarzuty naruszenia przepisów:
art. 122, 180, 187 i 191 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: OP) poprzez:
niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności zaś istnienia po stronie Skarżącego dobrej wiary w związku z przedmiotowymi transakcjami dokonanymi z firmą B.,
wybiórczą i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, prowadzącą do ustalenia, że Skarżący nie miał prawa do skorzystania z fundamentalnych na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług uprawnień wynikających z faktur wystawionych przez B Sp. z o. o, ze względu na rzekomą fikcyjność udokumentowanej transakcji, mimo iż prawidłowo ocenione zeznania świadków, a także dokumenty zgromadzone przez Skarżącego dowodzą jednoznacznie, że transakcja miała miejsce zgodnie z fakturą,
dokonaniu szczegółowej analizy wyłącznie tej części materiału dowodowego, z której wynikały okoliczności dla Skarżącego niekorzystne, przy jednoczesnym pominięciu lub nieuzasadnionym zbagatelizowaniu tej jego części, która jednoznacznie potwierdzała fakt, że firma wskazana na zakwestionowanej fakturze prowadziła działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych i wykonała samodzielnie lub przez podwykonawców (co nie ma znaczenia dla sytuacji Skarżącego) usługę na rzecz Skarżącego,
oparcie ustaleń dotyczących Skarżącego na analizie działań jego kontrahenta z podmiotami trzecimi, a także działaniach tych podmiotów - na które to działania Skarżący nie miał i nie mógł mieć wpływu i którym nie mógł przeciwdziałać,
art. 180 par. 1, art. 188 i art. 123 OP poprzez oddalenie wniosków dowodowych Podatnika składanych w toku postępowania przed organami obu instancji a dotyczących dopuszczenia dowodu z zeznań świadków, mimo że przeprowadzenie tych dowodów było zgodne z prawem i dotyczyło okoliczności istotnych dla określenia podstawy opodatkowania w sposób zgodny z rzeczywistością,
art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, ustawy o podatku od towarów i usług (tekst jednolity - Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej: Ustawa VAT) wzw. z art. 17 ust. 1 i ust. 2 VI Dyrektywy Rady, (art. 167 i 168 Dyrektywy 2006/112: Wspólny system podatku od wartości dodanej z dnia 28 listopada 2006 r. (Dz.U.UE.L.06.347.1), dalej: Dyrektywa 112/06, art. 2 tiret 1 i 2 I Dyrektywy Rady z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (art. 2 ust. 1 Dyrektywy 112/06) oraz art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.U.04.90.864/30), poprzez bezpodstawne pozbawienie Skarżącego prawa do odliczenia podatku naliczonego, mimo że ustalony stan faktyczny i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania wynikających z powołanego rozporządzenia ograniczeń, w myśl zasad neutralności i proporcjonalności, w sytuacji gdy sam fakt nabycia usług w drodze czynności opodatkowanej nie był w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w jakikolwiek sposób podważony, zaś ewentualne niezgodności danych dostawcy usług wskazanych na spornych fakturach, były wynikiem bezprawnych działań osób trzecich, o których Skarżący nie wiedział i nie mógł mieć wiedzy;
4. art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz.U.95.36.175) poprzez nieproporcjonalną ingerencję organów podatkowych w prawo własności Podatnika polegające na uniemożliwieniu Podatnikowi skorzystania z uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego z przyczyn od niego niezależnych, co stanowi środek nieproporcjonalny do celu jakim jest ochrona przed narażaniem Skarbu Państwa na uszczuplenie podatkowe.
W związku z powyższym Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu postawionych zarzutów Pełnomocnik nawiązuje do "wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania podatkowego", pomimo że zaskarżona decyzja została wydana w zwyczajnym postępowaniu podatkowym prowadzonym wobec p. R. P., a nie w wyniku przeprowadzenia weryfikacji decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego.
Pełnomocnik nie zgadza się jakoby powoływany we wniosku o wznowienie postępowania podatkowego wyrok TSUE z dnia 21.06.2012 r. (sygn. C-142/11) zapadł w zasadniczo odmiennym stanie faktycznym niż ten, którego dotyczy przedmiotowa sprawa. Jego zdaniem opisany przez TSUE stan faktyczny w sprawie C-142/11 stanowi dokładne odzwierciedlenie sytuacji z jaką mamy do czynienia w sprawie "Skarżącej". Różnica między stanem faktycznym w niniejszej sprawie i w tej, w której orzekł TSUE, sprowadza się wyłącznie do przedmiotu świadczenia, która jest prawnie irrelewantna. W ocenie Pełnomocnika stanowisko organów świadczy o wyjątkowo niestarannej lekturze powyższego wyroku. Powołany wyrok opisuje bowiem w sposób kompleksowy i wyczerpujący wpływ okoliczności podmiotowych na rzetelność faktury oraz możliwość odliczenia podatku naliczonego w przypadku gdy transakcja dotknięta jest pewną wadliwością, o której nabywca nie miał wiedzy. Trybunał stwierdził m.in., że niezgodne z zasadami funkcjonowania prawa do odliczenia jest jego odmawianie przez organy podatkowe w sytuacjach gdy podatnik nie wiedział i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć, że w ramach transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub że inna transakcja, dokonana przed lub po transakcji przeprowadzonej przez owego podatnika, została dokonana z naruszeniem przepisów o podatku VAT. Dodaje, że tożsame stanowisko zostało zaprezentowane przez TSUE w kolejnym wyroku z dnia 6.12.2012 r. w sprawie BONIK EOOD (C-285/11). Stwierdzono w nim, że krajowe organy administracji podatkowej mogą odmówić prawa do odliczenia wyłącznie wówczas gdy iw casu zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem. Z taką sytuacją mamy do czynienia natomiast co do zasady wówczas gdy przestępstwo podatkowe zostało popełnione przez samego podatnika lub w świadomy sposób współuczestniczy w dowolnej formie w tym przestępstwie. Zdaniem Pełnomocnika stanowisko powyższe zostało podzielone w wyrokach WSA w Łodzi z dnia 24.10.2012 r. w sprawach sygn. akt: I SA/Łd 1115/12 i I SA/Łd 1114/12, w których stwierdzono, że następstwem przyjęcia założenia, iż kwestia dobrej wiary po stronie nabywcy, dochowania przez niego aktów staranności nie ma znaczenia dla prawa do odliczenia podatku naliczonego jest naruszeniem prawa materialnego, w szczególności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług poprzez niewłaściwą jego wykładnię oraz w efekcie niewłaściwe zastosowanie.
Pełnomocnik wskazuje, że potwierdzenie znaczenia powyższego wyroku TSUE z dnia 21.06.2012 r. dla orzecznictwa krajowego można znaleźć w wydanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.06.2012 r. sygn. akt I FSK 1200/11 i I FSK 1201/11, w których Sąd ten stwierdził, że sprzeczne z prawem wspólnotowym jest takie rozumienie konstrukcji prawa do odliczenia podatku naliczonego w podatku VAT, w ramach którego bez znaczenia pozostają okoliczności podmiotowe po stronie nabywcy, w szczególności to czy wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja w związku z którą dokonał odliczenia obarczona jest jakimikolwiek nieprawidłowościami.
Pełnomocnik powołuje również wyrok NSA z dnia 18.12.2012 r., sygn. akt I FSK 1694/11, w którym Sąd stwierdził, że art. 167, art. 168 lit. a i art. 273 dyrektywy 2006/112 stoją na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia prawa do odliczenia z tego powodu, iż podatnik nie upewnił się, że wystawca faktury za towary, których prawo do odliczenia ma dotyczyć, jest podatnikiem, że dysponował on tymi towarami i był w stanie je dostarczyć oraz że wywiązał się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty VAT. albo z tego powodu, że podatnik nie posiada, poza fakturą, innych dokumentów potwierdzających spełnienie powyższych warunków, mimo że były spełnione warunki materialne i formalne powstania prawa do odliczenia określone w dyrektywie 2006/112, a podatnik nie miał przesłanek podejrzewać, że wystawca faktury dopuści się nieprawidłowości lub przestępstwa.
Podkreśla także, iż w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie C 643/11 (LVK-56 EOOD) TSUE uznał, że dla zakwestionowania prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego w związku z daną transakcją w wyniku której faktycznie nabył towar lub usługę konieczne jest ustalenie, w świetle obiektywnych danych i nie wymagając przy tym od odbiorcy faktury przeprowadzania weryfikacji nienależących do jego obowiązków, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, iż dana czynność wiąże się z oszustwem podatkowym w zakresie podatku od wartości dodanej, zaś sprawdzenie tego jest zadaniem sądu odsyłającego.
W związku z powyższym - zdaniem Pełnomocnika - nie ma wątpliwości, że wyrok TSUE z 21.06.2012 r. ma zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, a tym samym obowiązkiem organów podatkowych orzekających w przedmiotowej sprawie było przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność zachowania przez Skarżącego należytej staranności w związku ze współpracą z firmą B, a następnie dokonanie wnikliwej oceny dowodów, która to ocena winna znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Ponadto Pełnomocnik kwestionuje zasadność powoływania się przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. następujących wyroków TSUE: C-342/87, C-566/07, C-78/02 i C-80/02, gdyż orzeczenia te zapadły - w ocenie Pełnomocnika - w całkowicie odmiennych okolicznościach faktycznych od okoliczności mających miejsce w sprawie Skarżącego a przez to nie mogą mieć w sprawie zastosowania.
Pełnomocnik zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 12.12.2012 r. sygn akt I SA/Łd 1140/12 wystąpił z pytaniem prejudycjalnym do TSUE o następującej treści:
a) czy art. 4 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej; ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE.L. 1977.145.1) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on uznaniu za dostawę towarów sprzedaży dokonanej przez podmiot, który za zgodą innej osoby, w celu zatajenia własnej działalności gospodarczej, posłużył się firmą tej osoby?
b) czy art. 17 VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maj al 977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych -wspólny system podatku od wartości dodanej; ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U.UE.L. 1977.145.1) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on odliczeniu podatku z faktury wystawionej przez osobę, która jedynie firmowała sprzedaż towaru dokonaną przez inny podmiot, bez wykazania, że nabywca wiedział lub na podstawie obiektywnych okoliczności mógł przewidzieć, że transakcja, w której uczestniczy, wiąże się z przestępstwem lub innymi nieprawidłowościami, jakich dopuścił się wystawca faktury lub podmiot z nim współdziałający? Na kanwie powyższego Pełnomocnik stwierdza, że nie można mieć wątpliwości, iż istnienie dobrej wiary jest okolicznością kluczową dla istnienia po stronie nabywcy prawa do odliczenia, przy czym wzorzec należytej staranności wymaganej od przedsiębiorców nie może być stawiany nadmiernie wysoko bowiem to do obowiązków państwa, nie do podatników, należy w pierwszej kolejności wykrywanie bezprawnych procederów. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie przeprowadzono jakiegokolwiek postępowania dowodowego w tym zakresie.
W ocenie Pełnomocnika organ podatkowy z naruszeniem przepisu art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej oraz zasady prawdy materialnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oddalił wniosek Strony w sprawie przeprowadzenia dowodu, na okoliczność, że działalność B Spółki z o. o. miała charakter rzeczywisty, a dostawa usług w wysokości wynikającej z faktury miała faktyczne miejsce. Uważa, że zaniechanie przeprowadzenia dowodu stanowiło uchybienie przepisom postępowania podatkowego skutkujące wadliwością wydanej decyzji. Powołuje wyrok WSA w Łodzi z dnia 8.11.2011 r. sygn. akt I SA/Łd 1160/11 dla potwierdzenia swojej racji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
W toku postępowania zebrano obszerny i wyczerpujący materiał dowodowy a wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione w sposób dostateczny. Wbrew poglądowi skarżącego, ocena zebranego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, jest zgodna z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania.
Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez Spółkę z o.o. "B" w Ł. W 2008 r. ww spółka zatrudniała jedynie dwóch pracowników biurowych. Z zeznań prezesa spółki jednoznacznie wynika, że spółka nie wykonywała bezpośrednio żadnych prac budowlanych, zajmowała się jedynie pośrednictwem i pozyskiwaniem zleceń, które miała realizować wyłącznie za pomocą podwykonawców firmy "C" oraz firmy "D". Nie może więc budzić wątpliwości, że prace udokumentowane spornymi fakturami nie zostały wykonane przez Spółkę "B".
Brak jest też podstaw do przyjęcia, że sporne roboty budowlane zostały wykonane przez rzekomych podwykonawców spółki – firmę "C", czy "D". Firma "D" J. M. nie zatrudniała pracowników a firma "C" W. D. miała być jedynym podwykonawcą tego podmiotu. Przesłuchiwany kilkakrotnie zarówno w charakterze świadka jak i podejrzanego W. D. jednoznacznie wskazał, że nie wykonywał żadnych usług budowlanych a jego działalność ograniczała się do podpisywania faktur. W. D. nie posiadał ani nie wynajmował sprzętu budowlanego, nie zatrudniał pracowników, z wykształcenia jest historykiem, a za wystawione faktury na rzecz firmy "D" oraz firm P. D. ("E" i "B") otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 1000-1500 zł. miesięcznie.
Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł.-W. w Ł. z dnia 22 września 2013 r. W. D. został uznany za winnego i skazany między innymi za wystawianie w latach 2006-2010 szeregu faktur na rzecz Spółki "B", które to faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 20121 r. poz. 270 ze zm.) ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Skarżący nie może skutecznie podnosić, że faktury wystawione przez W. D. na rzecz firmy "B" dokumentują faktycznie dokonane czynności.
W świetle dokonanych ustaleń twierdzenia podatnika, że transakcje pomiędzy jego firmą a wystawcą faktury rzeczywiście miały miejsce pozostaje w oczywistej sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym. W toku całego postępowania zarówno skarżący jak i wystawca spornych faktur, nie wskazali danych osobowych choćby jednego pracownika, który miałby wykonywać prace na rzecz spółki czy jej podwykonawców. W skardze, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że zeznania świadków dowodzą jednoznacznie, że transakcje miały miejsce zgodnie z fakturą nie wskazano, które z przesłuchanych osób miały potwierdzić faktyczne wykonanie usług przez firmę "B".
W piśmie z dnia 11 marca 2013 r. skarżący złożył wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka P. D. i W. D. na okoliczności związane z wykonywaniem usług budowlanych. P. D. został przesłuchany i jednoznacznie wskazał, że jego firma nie wykonywała bezpośrednio żadnych prac budowlanych. W. D. był wcześniej przesłuchiwany kilkakrotnie a jego zeznania dotyczące "prowadzonej" działalności nie zawierają żadnych sprzeczności. W tej sytuacji nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia kolejnego przesłuchania W. D. w charakterze świadka.
Organy podatkowe w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że sporne faktury nie dokumentują rzeczywistych czynności między podmiotami wymienionymi w fakturze a także wykazały, że usługi budowlane nie mogły być wykonane przez podwykonawców wskazanych przez Spółkę "B". W tej sytuacji w sprawie miał zastosowanie przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne, w przypadku, gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzając czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności.
Organu nie kwestionowały samego faktu wykonania usług przez nieustalone podmioty, co nie jest wystarczające do realizacji prawa do odliczania podatku naliczonego z faktury nie odzwierciedlającej rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych.
W orzecznictwie sądowym wielokrotnie już wskazywano, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnik może korzystać z prawa odliczania podatku od towarów i usług wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie realizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Faktura nieodzwierciedlająca rzeczywiście dokonanej czynności przez jej wystawcę, nie daje prawa odbiorcy faktury do odliczenia wykazanego w niej podatku i to niezależnie od dobrej czy złej wiary. Również na gruncie przepisów Dyrektywy 2006/112 warunkiem niezbędnym do skorzystania z prawa do odliczenia podatku jest posiadanie faktury odzwierciedlającej czynności faktyczne między podmiotami wskazanymi w fakturze. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Zasadnicze wywody uzasadnienia skargi sprowadzają się do stwierdzenia, że zachodziły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie orzeczenia TSUE z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie C-142/11. Tymczasem zaskarżona decyzja nie została wydana na skutek wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Trzeba też podzielić pogląd Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., że wskazane orzeczenia TSUE nie mogło mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Istotne znaczenie ma też bowiem nie tyle stan faktyczny przedstawiony przez sąd występujący z wnioskiem wydanie orzeczenia ale założenia przyjęte przez Trybunał w wyroku.
Orzeczenia w połączonych sprawach C-80/11 i C 142/11 zostały wydane przy założeniu, zgodnie z którym, po pierwsze transakcja mająca stanowić podstawę odliczenia została dokonana, co wynika z odpowiadającej jej faktury, a po drugie faktura ta zawiera wszelkie dane wymagane przepisami dyrektywy 2006/12. Określone w dyrektywie materialne i formalne warunki powstania prawa do odliczania, zostały spełnione a podatnik posiada fakturę potwierdzającą rzeczywiste dokonanie dostawy towarów i zgodną z wymaganiami dyrektywy (zob. pkt 44 i 52 wyroku TSUE). Te warunki niewątpliwie nie zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie a ewentualna dobra wiara skarżącego nie może zastąpić faktury odpowiadającej rzeczywistemu przebiegowi zdarzeń gospodarczych.
Na marginesie tylko należy zauważyć, że w realiach rozpoznawanej sprawy tylko wyjątkowo naiwny i lekkomyślny podatnik mógłby nie dostrzec, że faktury wystawiane przez Spółkę "B" nie odzwierciedlają czynności wykonywanych przez tę firmę (lub jej podwykonawców). Niezwykle ogólnikowo wskazywany w fakturach przedmiot usług (usługi budowlane na terenie kraju, prace ogólnobudowlane) bez wskazania zakresu prac i miejsca świadczenia usług jak i płatności gotówkowe zdają się wskazywać, że podatnik mógł przewidywać, że wystawiane przez spółkę faktury, nie potwierdzają czynności dokonanych przez ten podmiot. Pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku na podstawie nierzetelnych faktur nie narusza art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r.
Z powyższych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi z mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.
AK.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło