VII SA/Wa 1308/14
WyrokWSA w Warszawie2014-12-01
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Halina Emilia Święcicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, który usuwał i przechowywał pojazdy na podstawie umów cywilnoprawnych z Policją, a nie na podstawie wyznaczenia przez starostę, może dochodzić zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór w trybie administracyjnym na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aby dochodzić zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór w trybie administracyjnym na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, musi istnieć stosunek administracyjnoprawny. Taki stosunek powstaje, gdy pojazd jest usuwany z drogi w trybie przepisów Prawa o ruchu drogowym i umieszczany na parkingu wyznaczonym przez starostę, lub gdy podmiot jest stroną umowy o współdziałaniu zawartej na podstawie § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. Umowy cywilnoprawne z Policją nie tworzą takiego stosunku. W związku z tym, podmiot działający wyłącznie na podstawie takich umów nie ma interesu prawnego do dochodzenia tych należności w trybie administracyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot kosztów i wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi w latach 2002-2006 oraz 2010. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawca nie był podmiotem uprawnionym do dochodzenia tych należności w trybie administracyjnym, ponieważ usuwał pojazdy na podstawie umów cywilnoprawnych z Policją, a nie na podstawie wyznaczenia przez starostę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie o umorzeniu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa formalnego i materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi P K na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2014 r. znak: (...) w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
I. Stan sprawy
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) po rozpatrzeniu zażalenia (...) na postanowienie Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) listopada 2013 r. znak (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór 17 pojazdów usuniętych z drogi w okresie od (...) lipca 2002 r. do (...) maja 2006 r. oraz od dnia (...) kwietnia 2010 r. do dnia (...) kwietnia 2010 r. – utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie zostało wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 105 § 1 kpa w związku z art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.).
2. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) podało, że postanowieniem z dnia (...) listopada 2013 r. Prezydent Miasta (...) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek (...) w części dotyczącej przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi w okresie od (...) lipca 2002 r. do dnia (...) maja 2006 r. oraz od dnia (...) kwietnia 2010 r. do (...) kwietnia 2010 r. tj.: (1) (...), usunięty z drogi w dniu (...) lipca 2002 r., (2(...), usunięty z drogi w dniu (...) września 2002 r., (3) (...), usunięty z drogi w dniu (...) listopada 2002 r., (4) (...), usunięty z drogi w dniu (...) czerwca 2003 r., (5) (...), usunięty z drogi w dniu (...) sierpnia 2003 r., (6) (...)k, usunięty z drogi w dniu (...) kwietnia 2003 r., (7) (...), usunięty z drogi w dniu (...) stycznia 2003 r., (8) (...), usunięty z drogi w dniu (...) lutego 2004 r., (9) (...) usunięty z drogi w dniu (...) kwietnia 2004 r., (10) (...), usunięty z drogi w dniu (...) kwietnia 2004 r., (11) (...), usunięty z drogi w dniu (...) maja 2004 r., (12) (...), usunięty z drogi w dniu (...) października 2004 r., (13) (...), usunięty z drogi w dniu (...) grudnia 2004 r., (14) (...), usunięty z drogi w dniu (...) października 2005 r., (15) (...), usunięty z drogi w dniu (...)stycznia 2006 r., (16) (...), usunięty z drogi w dniu (...) kwietnia 2010 r., (17) (...), usunięty z drogi w dniu (...) kwietnia 2010 r.
Organ wskazał, że wnioskiem z dnia (...) września 2010 r. (...) zwrócił się do Prezydenta Miasta (...) o odebranie znajdujących się w jego pieczy (...) pojazdów mechanicznych, (...) motocykli i (...) rowerów, które zostały usunięte z ulic miasta (...), a także uregulowanie należności za parkowanie tych pojazdów, zgodnie z uchwałami Rady Miasta (...) obowiązującymi w tym zakresie; wyjaśnił, że stosownie do art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. P 4/06 oraz z dnia 25 maja 2009 r. SK 54/08, na Prezydencie ciąży obowiązek wszczęcia stosownych postępowań mających na celu stwierdzenie przez sąd powszechny przejścia prawa własności przedmiotowych pojazdów na Skarb Państwa, i załączył zestawienie (...) pojazdów ze wskazaniem marki, modelu, nr rej., nr dyspozycji i daty przyjęcia.
Pismem z dnia (...) sierpnia 2012 r. skierowanym do Prezydenta Miasta (...) skarżący sprecyzował żądanie podając, że łączna przysługująca mu należność na dzień 1 września 2012 r. wynosi netto 921.509 zł; należność za holowanie każdego pojazdu w wysokości 100 zł netto oraz stawka dobowa za dozorowanie w wysokości 5 zł netto.
Organ ustalił, że (...), prowadzący działalność gospodarczą (...), został wyznaczony do usuwania pojazdów z dróg i prowadzenia parkingu strzeżonego począwszy od dnia (...) czerwca 2006 r. w oparciu o zarządzenie nr (...) Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) maja 2006 r. obowiązujące od dnia (...) czerwca 2006 r. do (...) marca 2007 r. oraz zarządzenie nr (...) Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) kwietnia 2007 r. obowiązujące od dnia (...) kwietnia 2007 r. do dnia (...) marca 2010 r. Wcześniej, tj. przed (...) czerwca 2006 r. jednostką wyznaczoną była (...), prowadząca działalność pod firmą (...), a po dniu (...) marca 2010 r. do holowania pojazdów i prowadzenia parkingu [wyznaczony] został (...) prowadzący (...) oraz (...) prowadzący (...).
Organ podał, że wnioskodawca usuwał z drogi pojazdy również na podstawie umów z Policją. Pierwsza umowa z dnia (...) stycznia 2001 r. zawarta była z Komendą Miejską Policji w (...) na czas nieokreślony, a jej przedmiotem było usuwanie lub przemieszczanie pojazdów, a także ich parkowanie na parkingu strzeżonym w przypadkach określonych w art. 129 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W § 5 tej umowy przewidziano, że w przypadkach określonych w art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, a więc usunięcia pojazdów pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraża bezpieczeństwu, kierowanych przez osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, kierowanych przez osoby nie posiadające przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania i używania pojazdu, zarejestrowanych lub czasowo dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zarejestrowanych za granicą, jeżeli kierujący nie okazał dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia, których stan techniczny zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska, przekraczających dopuszczalną masę całkowitą lub nacisk osi określone w przepisach ruchu drogowego, których stan wskazuje na to, że nie są używane, a także bez tablic rejestracyjnych, przedsiębiorca we własnym imieniu będzie wystawiać rachunek obciążający właściciela pojazdu oraz dochodzić zapłaty za usunięcie przemieszczenie lub umieszczenie pojazdu na parkingu strzeżonym (ust. 1). Zastrzeżono również, że umowa ta nie będzie stanowić podstawy do dochodzenia od Policji zapłaty za w/w rachunki, jeżeli egzekucja należności od właścicieli pojazdów okazała się bezskuteczna oraz w przypadku wyczerpania możliwości ustalenia właściciela pojazdu. Druga umowa zawarta została dnia (...) lipca 2003 r. i stosownie do § 9 obowiązywała przez czas określony - do dnia 30 czerwca 2004 r. Z § 7 umowy wynika, że płatność za świadczone usługi obciążała zleceniodawcę, czyli Komendę Wojewódzką Policji, w oparciu o wystawiony i przedłożony rachunek.
Dlatego też organ uznał, że koszty związane z parkowaniem pojazdów w latach 2001 - 2004 winna ponosić Policja. Natomiast odpowiedzialność Gminy Miasto (...) dotyczyć może tylko okresu od (...) czerwca 2006 r. do (...) marca 2010 r.
Pismem z dnia (...) października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w (...) poinformował organ pierwszej instancji, iż (...) nie występował z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przejęcia 66 pojazdów, których dotyczyło zapytanie Prezydenta. Potwierdził to również w piśmie z dnia (...) lipca 2013 r., wyjaśniając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w (...) nie wydał decyzji o przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdów objętych wnioskiem strony.
W piśmie z dnia (...) czerwca 2013 r. Zastępca (...) Komendanta Wojewódzkiego Policji wyjaśnił, że umowa Policji z dnia (...) stycznia 2001 r. zawarta z (...) dotyczyła usuwania i zabezpieczania pojazdów w trybie administracyjnym wynikającym z ustawy Prawo o ruchu drogowym, a umowa z dnia (...) lipca 2003 r. dotyczyła pojazdów zabezpieczonych do postępowań procesowych Policji. Policja nie posiada żadnych dokumentów związanych z w/w umowami, gdyż zgodnie z przepisami o archiwizacji, zostały one zniszczone w 2010 r.
Postanowieniem z dnia (...) marca 2013 r. Prezydent Miasta (...) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek (...) z dnia "(...) sierpnia 2012r." w części dotyczącej przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów usuniętych z drogi w okresie od (...) lipca 2002 r. do (...) maja 2006 r. oraz od (...) kwietnia 2010 r. do (...) kwietnia 2010 r. w odniesieniu do (...) wymienionych pojazdów, które zostały usunięte z drogi przed wyznaczeniem (...) na przechowawcę lub po upływie okresu obowiązywania zarządzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2013 r. znak (...) uchyliło powyższe postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
3. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) stwierdziło, że problematykę usuwania pojazdów z dróg normują przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), a w szczególności art. 130a, który reguluje w sposób kompleksowy problematykę usuwania (ust. 1, 2 i 3), przemieszczania (ust. 3) i blokowania pojazdów (ust. 8). Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 i 2 ustawy. Decyzję o usunięciu pojazdu z drogi podejmuje policjant (ust. 4 pkt 1), a w sytuacji określonej w ust. 1 pkt 1, 4 i 5 strażnik gminny (miejski) - ust. 4 pkt 2, albo osoba dowodząca akcją ratowniczą - ust. 4 pkt 3. W przypadkach wymienionych w ust. 1 i 2 art. 130a pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie (art. 130a ust.5c). Wysokość tych opłat ustala rada powiatu (art. 130a ust. 6). Wydanie pojazdu następuje po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty (ust. 7). Podstawę do odbioru pojazdu z parkingu stanowi zezwolenie, które wydaje podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 4 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. z 2011 r. Nr 143, poz. 846), a § 6 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1377).
Organ wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia (...) września 2010 r. nieodebranie takiego pojazdu przez uprawnioną osobę w terminie (...) miesięcy od dnia usunięcia uznawało się za porzucenie pojazdu z zamiarem wyzbycia się. W takiej sytuacji pojazd przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Jednostka prowadząca parking strzeżony powinna powiadomić o tym, nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu właściwy miejscowo urząd skarbowy oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu (§ 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów). O przejęciu na rzecz Skarbu Państwa orzekał naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który przed wydaniem orzeczenia powiadamiał właściciela pojazdu o wszczęciu postępowania w tym zakresie (§ 8 ust. 1 w/w rozporządzenia). Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. P 4/06 stwierdził niekonstytucyjność cytowanego wyżej art. 130a ust. 10 ustawy w zakresie w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu z art. 130a ust. 11 ustawy i art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji. W tej sytuacji na mocy art. 1 pkt 10 lit. a-c, j, k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 z późn. zm.) dokonano zmiany treści art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010 r.
Zmiany te dotyczyły m.in. tego, że obecnie orzeka się o przepadku pojazdu usuniętego z drogi (w przypadkach określonych w tym przepisie) na rzecz powiatu. Dodany też został art. 130a ust. 10h ustawy, z którego wynika, że koszty związane, m.in. z przechowywaniem pojazdu ponosi co do zasady właściciel tego pojazdu, przy czym decyzję w tym przedmiocie wydaje starosta. Według dodanego art. 130a ust. 10f do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Zgodnie zaś z dyspozycją § 3 pkt 1 lit. a obowiązującego od 3 marca 2011 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. Nr 48, poz. 237) do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa albo powiatu na podstawie: prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe, w postępowaniu administracyjnym, w postępowaniu cywilnym oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, stosuje się przepisy działu II rozdziału 6 ustawy dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości, a więc przede wszystkim przepis art. 102 ustawy. Stosownie zaś do art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że (...) prowadził działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu parkingu strzeżonego dla pojazdów samochodowych. W ramach tej działalności podejmował się usuwania z drogi pojazdów, które następnie przechowywał na prowadzonym parkingu depozytowym w (...). Czynności te wykonywane były na podstawie umów cywilnoprawnych z Policją, a także na podstawie zarządzeń Prezydenta Miasta (...), który wyznaczył skarżącego jako jednostkę właściwą do usuwania pojazdów i prowadzenia parkingu strzeżonego.
Zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji dotyczy (...) pojazdów. We wszystkich tych przypadkach jako jednostkę właściwą do usunięcia pojazdu Policja wskazała (...), prowadzącego (...) miejsce przemieszczenia pojazdu - parking strzeżony na ul. (...).
Zdaniem Kolegium okoliczność, że żalący się podjął się wykonania dyspozycji Policji nie oznacza automatycznie, że dokonał usunięcia pojazdów i wykonywał dozór nad nimi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, co uprawniałoby go na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do dochodzenia w trybie administracyjnym zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru nad pojazdami usuniętymi z drogi oraz wynagrodzenia za dozór tychże pojazdów. W uchwale z dnia 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10 Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50, poz. 449). NSA wyjaśnił, że istota regulacji dotyczącej usuwania pojazdów z drogi i dalszego postępowania z tymi pojazdami wynika z tego, że jest to wykonywanie zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym, które jest wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części także przy pomocy (z udziałem) podmiotów spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone do usunięcia pojazdów z drogi lub prowadzenia parkingów dla takich pojazdów. Skoro zatem jest to zadanie wykonywane przez jednostki wyznaczone przez organy administracji publicznej, to również te jednostki wykonują zadanie z zakresu administracji publicznej, a wobec tego łączy te jednostki także z organami administracji publicznej stosunek prawny o charakterze administracyjnym oparty na założeniu, że otrzymają one wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych na nie obowiązków. Znamiennym jest, że w uchwale tej jest wyraźnie mowa o jednostce wyznaczonej przez starostę do prowadzenia parkingu strzeżonego oraz o jednostce wyznaczonej przez ten organ do usuwania pojazdów.
Zgodnie z art. 130a ust. 5 i 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd był usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę i umieszczany na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Przepisy te utraciły moc z dniem 30 czerwca 2006 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 czerwca 2005 r. K 23/04, który orzekł o ich niezgodności z art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wobec braku określenia przesłanek, którymi kierować się miał starosta, dokonując takiego wyznaczenia. W tej sytuacji ustawą nowelizacyjną z dnia 22 września 2006 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 190, poz. 1400), która weszła w życie z dniem 19 października 2006 r., dodano do art. 130a ustępy 5a-5e, określające warunki, spełnienie których upoważniało starostę do wyznaczenia danego podmiotu do dokonania usunięcia i parkowania pojazdów. W obecnym stanie prawnym, stosownie do art. 130a ust. 5f ustawy usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Starosta realizuje te zadania przy pomocy powiatowych jednostek organizacyjnych lub powierza ich wykonywanie zgodnie z przepisami o zamówieniach publicznych. Zgodnie zaś z obowiązującym ust. 5c art. 130a pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie. Podmiotami uprawnionymi do wydania dyspozycji przemieszczenia lub usunięcia pojazdu z drogi są: policjant, strażnik gminny (miejski) lub osoba dowodząca akcją ratowniczą (art. 130a ust. 4 pkt 1-3).
W świetle powyższych wyjaśnień, a w szczególności uchwały NSA z dnia 29 listopada 2010 r. I OPS 1/10, dla uznania istnienia stosunku administracyjnego łączącego przedsiębiorcę prowadzącego parking strzeżony z organami administracji publicznej, opierającego się na założeniu, że przedsiębiorca otrzyma wynagrodzenie i zwrot kosztów za wykonywanie nałożonych nań obowiązków, muszą być spełnione dwie przesłanki: nawiązanie takiego stosunku, poprzez władcze działania organów władzy publicznej polegające na usunięciu z drogi pojazdu w trybie przepisów art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym i umieszczenie go na parkingu wyznaczonym do tego celu przez właściwego starostę. Natomiast gdy dyspozycję usunięcia pojazdu wykonał podmiot niezobowiązany do tego przez starostę, to w takiej sytuacji nie doszło do powstania stosunku administracyjnego. Konsekwencją tego jest brak możliwości ubiegania się przez podmiot, który dokonał faktycznie usunięcia i przechowania pojazdu, zapłaty należności w drodze administracyjnoprawnej.
Organ wskazał, że w wyroku z dnia 31 października 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 725/13, LEX nr 1390190, WSA w Olsztynie wyjaśnił, że roszczeń o wypłatę należności za dozór pojazdów usuniętych z drogi w trybie administracyjnoprawnym może dochodzić tylko ten podmiot, który w stosunek administracyjnoprawny wkroczył na podstawie obowiązującego w określonym czasie upoważnienia do usuwania i przechowywania pojazdów, udzielonego przez właściwego starostę. Sąd zauważył, że Sąd Najwyższy, mając na względzie regulację art. 130a ust. 6 u.p.r.d., w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. III CZP 47/07 wskazał, że Skarb Państwa, na którego przeszła własność pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach określonych w art. 130a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r.d. nie łączy z osobami prowadzącymi parking umowa przechowania, a więc stosunek zobowiązaniowy w rozumieniu prawa cywilnego, ale jest to typowy stosunek administracyjny powstały na skutek władczych działań organów administracyjnych. Stąd właściwy wniosek, że w sytuacji, gdy dyspozycję usunięcia pojazdu wykonał podmiot niezobowiązany do tego przez starostę, to w takim układzie nie doszło do powstania stosunku administracyjnego. Konsekwencją czego jest możliwość ubiegania się przez podmiot, który dokonał faktycznie usunięcia i przechowania pojazdu, zapłaty należności w trybie powództwa cywilnoprawnego, a nie na drodze administracyjnoprawnej. W ocenie Sądu sama dyspozycja usunięcia pojazdu, wydawana przez Policję, nie mogła być źródłem powstania tego szczególnego stosunku administracyjnoprawnego, dokumentując jedynie fakt i okoliczności usunięcia pojazdu z drogi, w tym podmiot, który dokonał usunięcia i gdzie odholował pojazd (tak też: wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 954/12,opubl. CBOSA).
Organ stwierdził, że przyjmując pojazdy na parking w okresie od dnia (...) lipca 2002 r. do dnia (...) maja 2006 r. oraz od dnia (...) kwietnia 2010 r. do dnia (...) kwietnia 2010 r. żalący się, jako podmiot niewyznaczony przez starostę do realizacji zadań związanych z usuwaniem z drogi pojazdów, czynił to nie w ramach wykonywania obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa administracyjnego, ale na zasadzie prowadzenia "zwykłego" parkingu. Skarżący nie mógł mieć wówczas podstaw prawnych do zakładania, że zostanie uznany za podmiot, o którym mowa w art. 130a ust. 5c Prawa o ruchu drogowym (do dnia 30 czerwca 2006 r., art. 130a ust. 5 i 6 ustawy), nie wiązał go bowiem wówczas z organem administracji publicznej stosunek administracyjny związany z wykonywaniem dozoru w trybie w/w przepisów.
Słuszne jest zatem stanowisko organu pierwszej instancji, iż zwrot wydatków za dozorowanie pojazdów usuniętych z drogi i wynagrodzenie za dozór, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje tylko na rzecz podmiotu, który został wyznaczony przez starostę do usuwania pojazdów z drogi w trybie ustawy Prawo o ruchu drogowym i prowadzenia parkingu strzeżonego. Skoro zatem (...)spełnił tę przesłankę tylko w okresie od dnia (...) czerwca 2006 r. do dnia (...) marca 2010 r., to żądane należności za dozorowanie dotyczyć mogą tylko pojazdów usuniętych z drogi w tym okresie.
Organ pierwszej instancji uznał w związku z tym, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki podmiotowej, co uzasadnia uznania postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenie w trybie art. 105 kpa. Wniosek o zwrot wydatków oraz przyznanie wynagrodzenia za dozorowanie pojazdów złożyła bowiem osoba nie będąca dozorcą.
Zdaniem organu, taki sposób rozstrzygnięcia sprawy ma charakter formalny i wymaga wykazania bezprzedmiotowości postępowania, bądź z uwagi na wystąpienie przeszkody o charakterze podmiotowym bądź przedmiotowym do prowadzenia postępowania i rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 105 [kpa], gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ wyjaśnił, że pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania, uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny, natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to podmioty, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek prawny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, istnieje bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym w odniesieniu do części pojazdów objętych wnioskiem, a wymienionych sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych to przeszkoda do prowadzenia postępowania z powodu braku prawa wnioskodawcy do poszukiwania ochrony prawnej np. z powodu braku interesu prawnego. Skarżący jako podmiot niewyznaczony przez starostę do usuwania pojazdów z dróg i ich przechowywania na prowadzonym parkingu strzeżonym w okresie od dnia (...) lipca 2002 r. do dnia (...) maja 2006 r. oraz od dnia (...) kwietnia 2010 r. do dnia (...) kwietnia 2010 r. nie dysponuje interesem prawnym do domagania się zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdów w trybie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie przysługiwały mu bowiem uprawnienia dozorcy w rozumieniu tego przepisu. Konsekwencją braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest zaś bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.
Organ podniósł, że w wyroku z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt III SA/Gd 205/11, LEX nr 1215703, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyjaśnił, że stosunek prawny, którego przedmiotem jest parkowanie usuniętego z drogi pojazdu, jest typowym stosunkiem administracyjnym powstałym na skutek władczych działań organów administracyjnych. Do nawiązania tego stosunku może dojść tylko wówczas, gdy parking ten spełnił określone kryteria i w związku z tym podmiot go prowadzący został wyznaczony (wybrany) do wykonywania dozoru nad umieszczanymi na tym parkingu pojazdami. W postępowaniu tym przedmiotem zaskarżenia była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej, który uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów i umorzył postępowanie. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ pierwszej instancji winien stwierdzić, że wnioskodawca - nie będąc dozorcą, nie posiadał uprawnienia do skutecznego wniesienia żądania, o którym mowa w art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji organ winien zastosować się do dyspozycji art. 105 § 1 kpa, bowiem postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby nie mającej przymiotu strony. WSA w Gdańsku uznał to stanowisko za trafne i zgodne prawem.
Organ wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięto żądanie skarżącego w części, tj. co do pojazdów wymienionych w sentencji postanowienia. W pozostałym zakresie postępowanie będzie dalej prowadzone. W ocenie organu takie rozwiązanie jest dopuszczalne z uwagi na przedmiot postępowania, który może być podzielony w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek. Przepis art. 104 § 2 kpa dopuszcza wydanie decyzji częściowej. Według tego unormowania decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Rozwiązanie takie można analogicznie zastosować w odniesieniu do postanowień.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że umowy z Policją z dnia (...) stycznia 2001 r. oraz z dnia (...) lipca 2003 r. mają charakter cywilnoprawny i nie prowadzą do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego, będącego podstawą uznania podmiotu prowadzącego parking i przechowującego pojazdy usunięte z dróg, za jednostkę wyznaczoną przez starostę w rozumieniu art. 130a ust. 5 i 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym (do dnia 30 czerwca 2006 r.), następnie art. 130a ust. 5a-5e tej ustawy.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył (...); zarzucając obrazę przepisów:
1) prawa formalnego - art. 1 pkt 1, art. 11, art. 65 § 1, art. 138 § 2 kpa a co za tym idzie art. 138 § 2 kpa - poprzez ich nie zastosowanie lub błędną wykładnię;
2) prawa materialnego - art. 129 ust. 2 pkt 10, art. 130a ust. 4 pkt 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z póź. zm.), art. 11 i art. 12 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr. 152, poz. 1018 z póź. zm.), oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z póź. zm.) - poprzez ich błędną wykładnie lub nie zastosowanie - wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w części dotyczącej przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór (...) pojazdów usuniętych z drogi w okresie od (...) lipca 2002 r. do (...) maja 2006 r. oraz od dnia (...) kwietnia 2010 r. do dnia (...) kwietnia 2010 r.
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa.
Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
3.1. Z akt sprawy wynika, że skarżący (...) zawarł dwie umowy z Policją: dnia (...) stycznia 2001 r. "o współdziałaniu w zakresie usuwania, przemieszczania lub parkowania pojazdów" – na czas nieokreślony, oraz dnia (...) lipca 2003 r. o "świadczenie usług holowania i parkowania pojazdów zabezpieczonych dla potrzeb Policji" na czas określony – do dnia (...) czerwca 2004 r.
3.2. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602) weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Art. 129 ust. 1 tej ustawy, znajdujący się w Dziale V - Kontrola ruchu drogowego, Rozdziale 1 - Uprawnienia Policji, stanowi, że czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie należą do zadań Policji; zgodnie natomiast z ust. 2 tej ustawy, policjant, w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1, jest uprawniony, m. in., do: ... 10) usuwania lub przemieszczania pojazdu: (a) pozostawionego w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraża jego bezpieczeństwu, (b) kierowanego przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w innych sposób, (c) kierowanego przez osobę nie posiadającą przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania i używania pojazdu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób, (d) jeżeli kierujący nie okazał dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia, (e) którego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdu w inny sposób, (f) przekraczającego dopuszczalną masę całkowitą lub nacisk osi, (g) utrudniającego prowadzenie akcji ratowniczej.
Dodać równocześnie należy, że art. 129 ust. 2 pkt 10 tej ustawy otrzymał obecne brzmienie: "10) usuwania lub przemieszczania pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-3," z dniem 1 stycznia 2002 r., bowiem z tym samym dniem został dodany art. 130a, który zasadniczo przejął tę regulację dotyczącą usuwania i przemieszczania pojazdów kompleksowo regulując usuwanie pojazdów z drogi oraz prowadzenie parkingu strzeżonego.
Art. 129 ust. 5 tej ustawy stanowił zaś, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Transportu i Gospodarki Morskiej określi, w drodze rozporządzenia, tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w zakresie: (1) zapewnienia sprawności ruchu, w szczególności przez nadzór nad parkowaniem pojazdów i usuwaniem na koszt właściciela pojazdów: (a) pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraża bezpieczeństwu, (b) kierowanych przez osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości lub stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdów w inny sposób, (c) kierowanych przez osoby nie posiadające przy sobie wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania i używania pojazdu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdów w inny sposób, (d) zarejestrowanych lub czasowo dopuszczonych do ruchu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zarejestrowanych za granicą, jeżeli kierujący nie okazał dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia, (e) których stan techniczny zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony środowiska, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdów w inny sposób, (f) przekraczających dopuszczalną masę całkowitą lub nacisk osi określone w przepisach ruchu drogowego, (g) których stan wskazuje na to, że nie są używane, (h) bez tablic rejestracyjnych, (2) blokowania kół pojazdów w razie pozostawienia ich w miejscu, gdzie jest to zabronione, lecz nie utrudnia to ruchu lub nie zagraża bezpieczeństwu, (3) pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub nacisk osi przekraczają określone wielkości, (4) usuwania pojazdów utrudniających prowadzenie akcji ratowniczych.
Aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym było rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół ( Dz. U. Nr 5, poz. 64), które weszło w życie z dniem 12 lutego 2000 r. i utraciło moc przez uchylenie z dniem 11 września 2002 r. przez rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133), wydane na podstawie art. 50a ust. 5 i art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół, jak wynika z § 1, określało tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w zakresie, m. in... 1) zapewnienia sprawności ruchu, w szczególności przez nadzór nad parkowaniem pojazdów i usuwaniem, na koszt właściciela, pojazdów: a) pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub zagraża bezpieczeństwu, ... . Stosownie zaś do § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, w zakresie, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. a), współdziałają: (1) Policja, (2) straż gminna (miejska), (3) Straż Graniczna, (4) przedsiębiorcy wykonujący czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania pojazdów na parkingach strzeżonych. Policja, straż gminna (miejska), Straż Graniczna, podmioty zarządzające drogami oraz jednostki prowadzące akcje ratownicze przekazują, w formie pisemnej, dyspozycję usunięcia lub przemieszczenia pojazdu przedsiębiorcy wykonującemu czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów, stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, zgodnie natomiast z jego § 4, współdziałanie przedsiębiorcy wykonującego usługi w zakresie usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych z podmiotami, które wydały dyspozycję usunięcia lub przemieszczenia pojazdu, polega na sprawnym i szybkim wykonaniu dyspozycji lub przyjęciu pojazdu na parking, przy czym, usunięty pojazd umieszcza się na parkingu strzeżonym, prowadzonym przez przedsiębiorcę wykonującego usługi w zakresie usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych, położonym możliwie najbliżej miejsca, z którego pojazd jest usuwany, stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia.
Podkreślić należy, że zgodnie z § 10 ust. 1 tego rozporządzenia, komendant powiatowy Policji zawiera umowy z przedsiębiorcami, którzy, na podległym mu terenie, będą wykonywać czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych na podstawie dyspozycji Policji, straży gminnej (miejskiej), Straży Granicznej, podmiotów zarządzających drogami oraz jednostek prowadzących akcje ratownicze, w zakresie określonym w tym rozporządzeniu, a zgodnie z ust. 3 tego rozporządzenia, straż gminna (miejska), Straż Graniczna, podmioty zarządzające drogami oraz jednostki prowadzące akcje ratownicze mogą zawierać umowy z przedsiębiorcami, którzy będą wykonywać czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych na podstawie dyspozycji, odpowiednio, straży gminnej (miejskiej), Straży Granicznej, podmiotów zarządzających drogami oraz jednostek prowadzących akcje ratownicze, w zakresie określonym w niniejszym rozporządzeniu. Przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio, stosownie zaś do § 4 tego rozporządzenia, ramowy wzór umowy o współdziałaniu stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia.
Z dniem 10 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133), wydane na podstawie art. 50a ust. 5 i art. 130a ust. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, przy czym art. 130a dodany został przez art. 1 pkt 86 ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 129, poz.1444) zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2002 r. Art. 130a ust. 5 tej ustawy stanowił, że w przypadkach określonych w ust. 1 i 2 pojazd jest usuwany z drogi przez jednostkę wyznaczoną przez starostę, a ust. 6 - usunięty pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie.
Z dniem 4 września 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), która w art. 12, zmienionym przez art. 6 ustawy z dnia 29 października 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 225, poz. 1466), który wszedł w życie z dniem 30 grudnia 2010 r., stanowiła, że: "1. Postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. 2. W przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio."
Dodatkowo podnieść należy, że od dnia 27 lutego 2009 r. obowiązuje ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 z późn. zm.), która określa zasady współpracy podmiotu publicznego i partnera prywatnego w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego (art. 1 ust. 1). Przedmiotem partnerstwa publiczno-prywatnego jest wspólna realizacja przedsięwzięcia oparta na podziale zadań i ryzyk pomiędzy podmiotem publicznym i partnerem prywatnym (art. 1 ust. 2). Podmiotem publicznym jest jednostka sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, natomiast partnerem prywatnym, stosownie do art. 2 pkt 1 lit. a i pkt 2 tej ustawy, jest przedsiębiorca. Z piśmiennictwa dotyczącego tej ustawy wynika, że w partnerstwie publiczno-prawnym główny węzeł łączący partnerów tworzy cywilnoprawna umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym. Przedmiotem takiej umowy jest przedsięwzięcie służące realizacji zadania publicznego, która to realizacja zakłada przeniesienie na partnera prywatnego obowiązku wykonania określonego przedsięwzięcia, jednakże odpowiedzialność publiczno-prawna w tym zakresie ciąży niezmiennie na podmiocie publicznym.
3.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 868/10, LEX nr 754976, stwierdził, że ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór może wystąpić tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę na mocy obowiązującego w danym okresie przepisu prawa (art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. w związku z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.), a także podmiot umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, o której stanowił § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Dz. U. Nr 5, poz. 64 ze zm.), przy założeniu trwania stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z realizowania takiej umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 11/13, LEX nr 1323745, stwierdził, że okoliczność, że z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie zmiana ustawy Prawo o ruchu drogowym, która powierzyła kompetencję wyznaczania jednostki właściwej do usuwania pojazdów z drogi oraz parkingu strzeżonego starostom nie oznacza, że umowy o współdziałaniu zawarte na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów wygasły, skoro były realizowane. Natomiast od dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych do zmienionej od dnia 1 stycznia 2002 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 134, poz. 1133), co zgodnie z § 12 rozporządzenia nastąpiło 11 września 2002 r., komendanci powiatowi Policji nie mieli kompetencji do zawierania umów o współdziałaniu w zakresie usuwania pojazdów z drogi i ich parkowania. Ustawa powierzyła to zadanie starostom.
Niniejszy skład orzekający poglądy te podziela w zupełności.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór może wystąpić nie tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę na podstawie obowiązujących wówczas przepisów, ale również podmiot będący stroną umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, o której mowa w § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2000 r. w sprawie usuwania pojazdów i blokowania ich kół (Komendant powiatowy Policji zawiera umowy z przedsiębiorcami, którzy, na podległym mu terenie, będą wykonywać czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych na podstawie dyspozycji Policji, straży gminnej (miejskiej), Straży Granicznej, podmiotów zarządzających drogami oraz jednostek prowadzących akcje ratownicze, w zakresie określonym w niniejszym rozporządzeniu, a straż gminna (miejska), Straż Graniczna, podmioty zarządzające drogami oraz jednostki prowadzące akcje ratownicze mogą zawierać umowy z przedsiębiorcami, którzy będą wykonywać czynności usuwania lub przemieszczania pojazdów lub parkowania ich na parkingach strzeżonych na podstawie dyspozycji, odpowiednio, straży gminnej (miejskiej), Straży Granicznej, podmiotów zarządzających drogami oraz jednostek prowadzących akcje ratownicze, w zakresie określonym w niniejszym rozporządzeniu), przy założeniu trwania stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z realizowania takiej umowy.
Zdaniem Sądu, z przytoczonych wyżej przepisów prawnych wynika, że usuwanie pojazdów z drogi i dalsze postępowanie z tymi pojazdami jest wykonywaniem zadania publicznego o charakterze administracyjnoprawnym przez podmioty publiczne (przez organy administracji publicznej) przy pomocy, czyli z udziałem podmiotów (partnerów) prywatnych. Nie budzi wątpliwości, że ze skutecznym żądaniem ustalenia i przyznania w trybie administracyjnym wynagrodzenia za dozór może wystąpić nie tylko podmiot prowadzący parking wyznaczony przez starostę, ale również podmiot umowy o współdziałaniu w zakresie parkowania pojazdów, przy założeniu istnienia stosunku administracyjnoprawnego wynikającego z obowiązywania takiej umowy i jej realizowania, bowiem umowa taka przekazuje podmiotowi prywatnemu część władztwa administracyjnego przez wykonywanie zadań publicznych, co dla strony umowy jest obowiązkiem ustawowym i niezbywalnym.
Skoro z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie zmiana ustawy Prawo o ruchu drogowym, która powierzyła kompetencje wyznaczania jednostki właściwej do usuwania pojazdów z drogi oraz parkingu strzeżonego starostom, to nie oznacza, że umowy o współdziałaniu zawarte na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów wygasły, jeśli były realizowane. Natomiast od dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych do zmienionej od dnia 1 stycznia 2002 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 134, poz. 1133), co zgodnie z § 12 rozporządzenia nastąpiło 11 września 2002 r., komendanci powiatowi Policji nie mieli kompetencji do zawierania umów o współdziałaniu w zakresie usuwania pojazdów z drogi i ich parkowania - zadanie to ustawa powierzyła starostom.
Do nawiązania stosunku administracyjnego pomiędzy Skarbem Państwa, a podmiotem prowadzącym parking strzeżony mogło dojść w niniejszej sprawie w wyniku zawarcia umowy z Policją lub wyznaczenia parkingu przez starostę i to wówczas, gdy parking spełniał określone kryteria. Umieszczenie pojazdów w trybie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie może następować na jakikolwiek parking, lecz jedynie na parking prowadzony przez podmiot do tego zadania wyznaczony przez określone organy.
IV. W świetle podniesionych okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżone postanowienie było przedwczesne, zostało wydane z naruszeniem art. 7, 77 i 105 § 1 kpa, bowiem organ nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
V. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi, jednakże w pierwszej kolejności dotyczące właściwości.
VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło