I FZ 15/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Chustecka, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. sp. j. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 1071/14 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. sp. j. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 29 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń – luty 2008 r., czerwiec – lipiec 2008 r., wrzesień – listopad 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 1071/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił J. sp. j. w P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że strona skarżąca w skardze wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu zakończenia postępowania. Podniesiono, że jest to uzasadnione niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podatnik w konsekwencji natychmiastowego wykonania skarżonej decyzji, nie jest w stanie prowadzić normalnej działalności gospodarczej - co skutkuje niemożliwością regulowania zobowiązań publicznoprawnych (m.in. dot. składek na ubezpieczenia społeczne). Spółka, mimo nowych zamówień, staje się podmiotem bardziej zadłużonym - wobec organów podatkowych i rentowych. Posiada ona na tyle duże zaległości w zakresie ZUS i US (zobowiązania publicznoprawne), że wraz z brakiem wydania przez sąd postanowienia w trybie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") nie będzie długo w stanie spłacić należności względem kontrahentów i podmiotów publicznych. Na poparcie powyższych tez, pełnomocnik strony przedstawił dokument prywatny, tj. propozycję restrukturyzacyjną zadłużenia sporządzony przy udziale dr K. M. W wyniku przedstawionych wyliczeń, opartych o ekonomiczną analizę, wykazano, że jeśli zostanie odroczona spłata zobowiązań publicznoprawnych, nastąpi zmiana sytuacji finansowej spółki - ze złej (balansującej na granicy upadłości podmiotu) do dobrej. Według danych przedstawionych przez autorów propozycji restrukturyzacji zadłużenia przedsiębiorstwa J. sp. j., plan restrukturyzacji pozwoli spółce osiągnąć wynik finansowy netto w II półroczu 2014 r. 15.700,00 zł, w roku 2015 - 98.600,00 zł oraz w roku 2016 - 193.200,00 zł. Realizowanie przez spółkę założeń przedłożonego planu restrukturyzacji pozwoli jej spełnić wszystkie ciążące na niej należności publicznoprawne oraz zobowiązania cywilnoprawne. Strona podkreśliła, ze nagła egzekucja administracyjna wywoła nieodwracalne skutki w postaci upadłości spółki jawnej. Nie będzie ona w stanie pozyskać nowych klientów i utrzymać dotychczasowego stanu zatrudnienia. Umożliwiając wstrzymanie się organu podatkowego z egzekucją należności (decyzja ostateczna) podatnik otrzyma szansę na powrót do stanu płynności finansowej. Aby uprawdopodobnić tezę strony skarżącej o nieodwracalnych skutkach jakie może wywołać brak wstrzymania wykonalności decyzji skarżonej pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony. Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała konkretnych okoliczności, z których wynika, że jej aktualna sytuacja finansowa jest trudna. Wnioskodawca powinien bowiem poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej, np. odpisami z zeznań rocznych podatkowych, deklaracji VAT-7, bilansu, rachunku zysku i strat oraz sprawozdania finansowego, a tego strona skarżąca nie uczyniła. Spółka nie wykazała więc sytuacji finansowej, która uzasadniałaby wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do wniosku nie dołączyła odpowiednich dokumentów źródłowych, a w tym zakresie sąd nie ma obowiązku działania z urzędu i wyręczania spółki. Tym samym nie jest zasadne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony. Wprawdzie spółka załączyła do wniosku dokument prywatny, tj. propozycję restrukturyzacyjną zadłużenia, ale przedstawione tam wyliczenia nie uzasadniają wstrzymania wykonania decyzji. Dopiero bowiem porównanie wydatków skarżącej z jej majątkiem czynnym mogłoby pozwolić ustalić jakie skutki w odniesieniu do sytuacji finansowej skarżącej wywoła wykonanie decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, a także zgodnie z art. 196 p.p.s.a. o wstrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu skarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz spółki skarżącej kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, że dowód na złą sytuację finansową spółki oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, poprzez nie wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonalności decyzji organu podatkowego II instancji został przedstawiony przez stronę w postaci dokumentu prywatnego - propozycji restrukturyzacyjnej dr K. M. Jednakże Sąd nie uznał tego za dowód wystarczający, przemawiający za zasadnością wstrzymania przedmiotowej decyzji podatkowej. Wspomniane w uzasadnieniu postanowienia dokumenty nie stanowią ustawowego wyliczenia, lecz przykład wykładni sądowej przepisów umożliwiających wstrzymanie wykonalności decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uznanie. Zgodnie z art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Sąd musi bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Nie wystarczy samo oświadczenie wnioskodawcy. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli uzna, iż strona dostatecznie uprawdopodobniła, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wstrzymanie wykonania decyzji nie ma bowiem na celu ochrony strony przed finansowymi skutkami przymusowego wykonania decyzji (która zazwyczaj jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej skarżącego), ale ma ją zabezpieczyć przed takimi skutkami egzekucji, których w razie wygrania sprawy nie można by było odwrócić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r., II FZ 1380/14). Przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy rozumieć taki stan, w wyniku którego może zostać wyrządzona szkoda, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia bądź nie będzie możliwy zwrot rzeczy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14). Należy wskazać, że w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został należycie uzasadniony, co oznacza, że postanowienie Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostatecznie przekonujący, że niewstrzymanie zaskarżonego postanowienia spowoduje wyżej wskazane skutki. Nie wykazała związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy jego wykonaniem a wyrządzeniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wprawdzie do zażalenia załączyła szereg dokumentów, jednak argumentacja zażalenia opiera się na konieczności wzięcia pod uwagę dokumentu prywatnego -propozycji restrukturyzacyjnej dr K. M. Dokument ten został już jednak oceniony przez Sąd pierwszej instancji. Należy wskazać, że podnoszone przez stronę argumenty wskazują na jej trudną sytuację finansową, nie mogą jednak uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia na podstawie art. 196 p.p.s.a. nie został rozpoznany do czasu rozpoznania zażalenia, to obecnie jest on już bezprzedmiotowy, ponieważ postanowienie to jest prawomocne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. [pic]