I SA/Wa 2965/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę Burmistrz K., po rozpatrzeniu wniosku M. Z. z dnia [...] marca 2014 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmówił umorzenia należności powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawionych w kwocie [...] złotych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że M. Z. wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 2003 r., sygn. akt [...], zobowiązany został do ponoszenia kosztów utrzymania dzieci A. Z. i D. Z. Z uwagi na to, że M. Z. nie wywiązywał się z nałożonego na niego obowiązku, wierzycielka M. Z. złożyła do komornika sądowego wniosek o wszczęcie egzekucji, a następnie wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Organ wskazał, że w oparciu o ówcześnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) M. Z. uzyskała prawa od zaliczki alimentacyjnej. Organ wskazał także, że w dniu 1 października 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy uprawionym do alimentów. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 43 tejże ustawy w dalszym ciągu prowadzi się egzekucję należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, aż do ich zaspokojenia. Burmistrz K. odmawiając umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. wyegzekwował w poszczególnych latach następujące kwoty: od maja do lipca 2004 r. – 259,93 zł przekazane wierzycielowi; za styczeń i maj i od sierpnia do grudnia 2005 r. – 3711,05 zł przekazane wierzycielowi; od stycznia do grudnia 2006 r. – 10258,21 zł przekazane wierzycielowi; od stycznia do września 2007 r. – 2053,10 zł przekazane wierzycielowi; listopad i grudzień 2008 r. – 1735,66 zł; styczeń – grudzień 2009 r.- 11922,22 zł, w tym w miesiącu październiku przekazano wierzycielowi kwotę – 867,83 zł, styczeń-grudzień 2010 r. – 9966,16 zł, styczeń, luty i marzec 2011 r. – 2923,00. Natomiast od kwietnia 2011 r. do chwili złożenia wniosku o umorzenie zaliczki alimentacyjnej zobowiązany wpłaca alimenty bezpośrednio wierzycielce w pełnej wysokości. Organ wskazał również, że M. Z. dokonał również wpłat bezpośrednio na konto organu wierzyciela t.j. Ośrodka Pomocy Społecznej w O., rozłożonych na raty decyzją Nr [...], od lipca 2011 r. do stycznia 2013 r. w łącznej wysokości [...] zł, jak również dokonał wpłaty w kwietniu 2011 r. w wysokości [...] zł po informacji Komornika Sądowego o zadłużeniu wobec wierzycielki. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał również, że Komornik Sądowy w O. wskazał, iż egzekucja rozpoczęta w 2003 r. na wniosek wierzycielki M. Z. nie jest egzekucją skuteczną w brzmieniu art. 30 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy. Organ odmawiając umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych wskazał, że przesłanki umorzenia ww. należności zawarte są w art. 30 ust. 1 ww. ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podniósł, że ww. regulacja narzuca obligatoryjną przesłankę skuteczności egzekucji, a zatem, aby zastosować ulgę wobec dłużnika alimentacyjnego w formie umorzenia należności, zobowiązany powinien terminowo uiszczać alimenty za pośrednictwem komornika sądowego, a wyegzekwowane miesięczne alimenty nie mogą być niższe od alimentów zasądzonych. Ponadto organ zaznaczył, że umorzenie należności następuje w drodze decyzji uznaniowej, co oznacza, iż nawet spełnienie warunków określonych w art. 30 ust. 1 ww. ustawy nie jest równoznaczne z skorzystaniem z ulgi, albowiem organ uprawiony jest do odmowy umorzenia należności motywując to koniecznością odzyskania należności publicznoprawnych, które to powstały na skutek zaniechania przez zobowiązanego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych. Reasumując organ I instancji wskazał, że po szczegółowej analizie przebiegu egzekucji na podstawie zaświadczeń przekazanych organowi przez komornika, M. Z. jest dłużnikiem alimentacyjnym posiadającym zadłużenie z tytułu zaliczki alimentacyjnej w wysokości [...] zł, i nie spełnia przesłanki zawartej w art. 30 ust. 1 ww. ustawy. Na skutek złożonego odwołania przez M. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko organu I instancji, że zgodnie z informacjami przekazanymi przez komornika sądowego wynika, że egzekucja rozpoczęta w 2003 r. nie jest egzekucją skuteczną w rozumieniu ar.t 30 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy. Jednocześnie zadłużenie M. Z. z tytułu zaległej zaliczki alimentacyjnej wynosi na dzień [...] maja 2014 r. [...] zł (wezwanie komornika sądowego do zapłaty należności z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...]). Ponadto Kolegium wskazało, że organ I instancji w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny sprawy, uzyskując istotne dla rozstrzygnięcia informacje o nieskuteczności egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego. Wobec powyższego Kolegium podtrzymało w świetle art. 30 ww. ustawy brak podstaw do umorzenia należności M. Z. powstałych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. Z. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zaliczka alimentacyjna (jak i spłacony przez niego fundusz alimentacyjny) została przyznana na podstawie uchylonych przez Sąd Rejonowy w O. wyliczeń komornika. Wskazał również, że wyliczenia komornika oparte zostały na poświadczeniu nieprawdziwej wysokości jego zadłużenia przez wierzycielkę M. Z. Skarżący na powyższe przedstawił swoje wyliczenia oraz wskazał, iż Ośrodek Pomocy Społecznej w O. ślepo wierzył w przedstawiane przez Komornika zaświadczenia, pomimo wielokrotnie przedstawianych przez niego powiadomień o niezgodności tych wyliczeń. Zaznaczył, że dług alimentacyjny spłacił w całości, zaraz po jego prawidłowym wyliczeniu, a alimenty wpłaca regularnie i w pełnej wysokości na ręce wierzycielki, zgodnie z wyrokiem Sądu. Wskazał, że nie posiada wobec wierzycielki żadnych zaległości alimentacyjnych, a ponadto nie stać go na wypłacanie bieżących alimentów do komornika, gdyż wiąże się to z dodatkowymi wydatkami. W związku z powyższym wniósł o umorzenie mu długu w wysokości [...] zł z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Na wstępie należy wskazać, że problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji, gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, była na przestrzeni ostatnich lat regulowana różnymi ustawami. W okresie od dnia 1 czerwca 2005 r. do dnia 30 września 2008 r. problematyka pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sytuacji gdy egzekucja świadczeń od dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna, regulowana była ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz.732, ze zm.). Od dnia 1 października 2008 r. kwestie te regulowane są ustawą z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz.7, ze zm.). Wyjaśnić również należy, że wniosek o "umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego" zawsze stanowi nową sprawę administracyjną, rozstrzyganą w drodze decyzji, wydawanej w postępowaniu odrębnym od tego, które dotyczyło nałożenia samego obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 1 i 2). Dlatego przy rozpatrywaniu wniosku dłużnika o umorzenie zadłużenia, powstałego z tytułu wypłaconego wierzycielowi przez Skarb Państwa świadczenia zastępującego świadczenie alimentacyjne zasądzone przez sąd, istotne jest, z jakim świadczeniem mamy w danym przypadku do czynienia. W ocenie Sądu orzekającego przepis art. 30 ust. 2 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy bowiem wyłącznie należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy on natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (patrz tak samo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 980/10, publ. LEX nr 745401, przedstawiona wyżej wykładnia omawianego zagadnienia została również dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 4 listopada 2009 r. i z dnia 22 grudnia 2009 r. zapadłych przy rozpoznawaniu sporów o właściwość w sprawach o sygnaturach akt I OW 89/09 i I OW 113/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umarzanie tych ostatnich należności określa natomiast art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy nowej, tj. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W myśl powołanej regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się przy tym właśnie do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Na gruncie przedmiotowego stanu faktycznego należy zauważyć, że należność, o umorzenie której ubiegał się skarżący, powstała wskutek wypłaty przez organ właściwy wierzyciela zaliczki alimentacyjnej na rzecz A. Z. i D. Z., na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Z tego powodu, w rozpatrywanej sprawie decyzja w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych wierzycielowi przez Skarb Państwa mogła być wydawana jedynie w trybie przepisu art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mógł ją zatem wydać organ właściwy dłużnika, orzekając w oparciu o przesłanki zawarte w tym przepisie, tj. biorąc pod uwagę w pierwszej kolejności kwestię skuteczności egzekucji. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust.1 obowiązującej ustawy, organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Umorzenie części należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz ww. nie jest możliwe ze względu na niespełnienie przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt sprawy wynika bowiem, że dokonywane przez M. Z. wpłaty do komornika sądowego tytułem zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich 3, 5 i 7 lat nie pokrywały miesięcznej kwoty ustalonych alimentów. Z informacji przekazanych przez komornika sądowego organowi I instancji wynika, że egzekucja rozpoczęta w 2003 r. na wniosek wierzycielki M. Z. jest egzekucją nie skuteczną w rozumieniu art. 30 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy. Jednocześnie zadłużenie M. Z. z tytułu zaległej zaliczki alimentacyjnej wynosi na dzień [...] maja 2014 r. [...] zł zgodnie z wezwaniem komornika sądowego do zapłaty należności z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...]. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie uznały, ż brak jest podstaw prawnych do umorzenia należności powstałych w związku z wypłatą zaliczki alimentacyjnej na rzecz A. Z. i D. Z. Podkreślić należy, że sformułowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, że wydawana na jego podstawie decyzja administracyjna wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Świadczy o tym użycie w tym przepisie zwrotu "Organ...może umorzyć należności". Oznacza to, że nawet spełnienie przez dłużnika alimentacyjnego zawartych w tym przepisie przesłanek, nie oznacza automatycznie, że organ rozpatrujący wniosek musi go uwzględnić i umorzyć powstałe należności. Przepis ten daje zatem organowi możliwość podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ale nie nakłada na niego obowiązku. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących wadliwych, zdaniem skarżącego czynności komornika sądowego wskazać należy, że prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może być przedmiotem oceny Sądu jak i organów orzekających w sprawie, gdyż działania komornika sądowego podlegają kontroli właściwego sądu powszechnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.