II SA/Lu 1229/13
WyrokWSA w Lublinie2014-12-04
Skład orzekający: Maria Wieczorek-Zalewska, Jacek Czaja, Arkadiusz Mrowiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uznaniu towaru za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 i zakazie jego wprowadzania na rynek jako środek spożywczy, wydana w związku z brakiem możliwości identyfikacji, zafałszowaniem oznaczeń i przechowywaniem w niewłaściwych warunkach, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały towar jako uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 i zakazały jego wprowadzania na rynek jako środek spożywczy. Brak możliwości identyfikacji, zafałszowanie oznaczeń, przechowywanie w niewłaściwych warunkach oraz prowadzenie działalności bez wymaganego nadzoru uzasadniają takie rozstrzygnięcie, zgodnie z przepisami prawa żywnościowego i rozporządzeniami unijnymi dotyczącymi produktów pochodzenia zwierzęcego.Stan faktyczny
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii. Decyzje te dotyczyły uznania 82 253,05 kg towaru za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2, zakazu wprowadzania go na rynek jako środek spożywczy oraz nakazu wykorzystania zgodnie z przepisami. Towar został zabezpieczony w związku z podejrzeniem prowadzenia produkcji w wyrejestrowanym zakładzie bez zezwolenia, ujawnieniem braków w dokumentacji, przechowywaniem w niewłaściwych warunkach, po terminie przydatności do spożycia oraz z podejrzeniem fałszowania oznaczeń. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec, Protokolant Asystent sędziego Kazimierz Marszałek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nakazów i zakazów z zakresu nadzoru weterynaryjnego oddala skargę.
[...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii decyzją z dnia 11 października 2013r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w zw. z art. 3 ust.2 pkt 5 lit a, art. 15 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (t.j.: Dz.U. z 2010 r. Nr. 112, poz. 74 ze zm.), art. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. Nr 17 poz. 127 ze zm.) w związku z art. 54 ust 2 lit. h rozporządzenia (WE) 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz. UE L 165 z 30 kwietnia 2004 r.) w związku z art. 1 oraz art. 9 lit. g, h, art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego (Dz.Urz. L 300 z 14 listopada 2009 r.), a także art. 4 ust. 2 rozporządzenia 854/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. WE 139 z 30 kwietnia 2004 r.), art. 18 rozporządzenia 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.L. 31 z 1 lutego 2002 r.), po rozpatrzeniu odwołania "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję wydaną przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 9 sierpnia 2013, nr [...], w przedmiocie uznania towaru objętego zabezpieczeniem na mocy postanowienia PLW w [...] z dnia 8 lipca 2013 r., nr [...], w ilości 82 253,05 kg i rodzaju zgodnie z protokołami oględzin dokonanych w dniach 26 kwietnia - 10 sierpnia 2012 r., za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 i zakazie umieszczania go na rynku jako środka spożywczego oraz nakazaniu wykorzystania towaru wymienionego w decyzji zgodnie z dyspozycją art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 przy uwzględnieniu warunków wskazanych w tej decyzji.
Zaskarżona decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy, ustalonych w uzasadnieniu tej decyzji.
W dniu 9 sierpnia 2013 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] wydał decyzję administracyjną nr [...], uznającą towar objęły zabezpieczeniem na mocy wydanego postanowienia nr PIW [...] z dnia 8 lipca 2013r., ujawniony w trakcie kontroli zakładu "A" Sp. z o.o. filia w [...] z dnia 18 kwietnia 2012 r., o łącznej wadze 82.253,05 kg i rodzaju zgodnie z protokołami oględzin dokonanych w dniach 26 kwietnia - 10 sierpnia 2012 r. (w ramach śledztwa [...]) za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 oraz zakazującą umieszczania na rynku tego towaru, jako środka spożywczego, jak również nakazującą wykorzystanie towaru wymienionego w tej decyzji zgodnie z dyspozycją art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, przy uwzględnieniu określonych w decyzji warunków.
W uzasadnieniu tej decyzji, organ I Instancji wskazał, że w dniu 18 kwietnia 2012 r. w byłej fili zakładu "A" w [...], zlokalizowanej przy ul. D. [...] w [...], przeprowadzono kontrolę w związku z podejrzeniem, że zakład mimo pisemnej deklaracji zakończenia działalności i wykreślenia z listy Głównego Lekarza Weterynarii (GLW) w dalszym ciągu prowadzi działalność. Przeprowadzona w asyście Policji kontrola potwierdziła fakt prowadzenia produkcji bez zezwolenia wydanego przez Powiatowego Lekarza Weterynarii (PLW) w [...]. W związku z tym zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia produkcji w zakładzie podlegającym zatwierdzeniu zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz.Urz. UE L 139 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) Jak wskazał organ I instancji, zarówno złożone wyjaśnienia, jak i niedostarczenie dokumentów umożliwiających identyfikację towaru znajdującego się w magazynie wyrejestrowanego zakładu firmy "A", spowodowały, że w dniu 23 kwietnia 2012 r. PLW w [...] wydał postanowienie o zabezpieczeniu towaru, a magazyn został zaplombowany. W trakcie trwania czynności kontrolnych ujawniono również braki w dokumentacji towarzyszącej towarom transportowanym z firmy, jak i do firmy "A" Filia w [...]. W magazynie zakładu zabezpieczono dokumenty, w szczególności HDI świadczące o tym że mimo zadeklarowania zakończenia działalności oraz wykreślenia z listy GLW, zakład nadal prowadził produkcję. W obliczu zagrożenia bezpieczeństwa publicznego organ wysłał powiadomienie alarmowe RASFF dotyczące wszelkiej produkcji wprowadzonej do obrotu po dniu 25 stycznia 2012 r. W wyniku czego wycofano 13 ton produktów z obrotu. W trakcie prowadzonych przez PLW w [...] oględzin towarów ujawniono brak możliwości identyfikacji towaru ze względu na niekompletną i niespełniającą wymogów art. 18 rozporządzenia WE 178/2002 dokumentację.
PLW w [...] w dniu 9 maja 2012 r. wydał decyzję nakładająca na spółkę "A" karę administracyjną za prowadzenie produkcji i wprowadzanie towarów do obrotu z zakładu nie zatwierdzonego. W toku postępowania administracyjnego wyjaśniono również, że od dnia 1 stycznia 2012 r. zakład "A", jako hurtownia ryb, nie pozostawał pod nadzorem Państwowego Inspektora Sanitarnego (PIS) w [...] (pismo Państwowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 29 sierpnia 2012 r.).
W wyniku prowadzonego postępowania stwierdzono magazynowanie towarów bez opakowań i możliwości identyfikacji oraz towary po upływie terminu przydatności do spożycia, stwierdzono również przechowywanie towarów w warunkach innych niż zadeklarowane przez producenta, towary dla których nie określono terminu przydatności do spożycia oraz towary noszące znamiona fałszowania oznaczeń (ślady zmiany etykiet). Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że żywność produkowana i przechowywana w zakładzie bez nadzoru właściwych organów jest żywnością nie nadającą się do spożycia przez ludzi. W dniach od 26 kwietnia 2012 r. do 10 sierpnia 2012 r. przeprowadzono w ramach czynności procesowych oględziny zabezpieczonych towarów przez organy Policji przy udziale inspektorów Powiatowego Inspektoratu Weterynarii [...] pod nadzorem Prokuratury Rejonowej, a następnie Prokuratury Okręgowej w [...]. W magazynach stwierdzono ryby i produkty rybne bez opakowań i możliwości identyfikacji, etykietowane po upływie terminu przydatności do spożycia, przechowywane w warunkach innych niż podane przez producenta, dla których nie określono terminu przydatności do spożycia lub terminu minimalnej trwałości, których etykiety noszą ślady zmiany danych identyfikacyjnych, w tym terminu przydatności do spożycia .
W związku z tym PLW w [...] potwierdził, że zakwestionowany towar nie spełnia wymogów art. 18 ust. 1 i 4 rozporządzenia WE 178 /2002, gdyż strona nie zapewniła możliwości jego śledzenia oraz identyfikacji zgromadzonego towaru i nie zapewniła aby zgromadzony towar był stosownie oznakowany lub etykietowany. Strona prowadząc zakład bez nadzoru właściwych organów (PLW w [...]), nie prowadziła dokumentacji, która byłaby powiązana z zabezpieczonym towarem i umożliwiała jego identyfikację. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji stwierdził, że nie można uznać, że wskazane środki spożywcze spełniają wymogi art. 14 ust 7 rozporządzenia 178/2002, tj. nie można uznać tej żywności za bezpieczną. Zatem zabezpieczony towar należało uznać za środek spożywczy zafałszowany ze względu na to, że nieprawidłowo podano termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej trwałości albo w inny sposób nieprawidłowo go oznakowano (art. 3 ust. 3 pkt. 45 ustawy z 25 sierpnia 2006 r.). Art. 6 ww. ustawy w zw. z art. 14 ust. 2 lit. b rozporządzenia 178 /2002 zabrania wprowadzania takiego środka spożywczego do obrotu jako nie nadającego się do spożycia przez ludzi . Zdaniem organu I instancji, mając na uwadze powyższe, towar należało uznać jako uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, które nie mogą być przeznaczone do spożycia dla ludzi, wobec czego nie można ich wprowadzać do obrotu ponieważ towary spełniają wymagania zwarte w art. 3 pkt. 1 rozporządzenia 1069/2009.
W związku z brakiem możliwości zidentyfikowania towaru stanowiącego przedmiot decyzji wydanej przez PLW w [...], należało go uznać za żywność niebezpieczną i zakwalifikować zgodnie z dyspozycją art. 9 lit. h w zw. z lit. g Rozporządzenia 1069/2009 jako "produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego inne niż materiał kategorii 1 lub kategorii 3", czyli materiał kategorii 2. - uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego i traktować jako towar zafałszowany o niewłaściwej jakości zdrowotnej w myśl art. 3 pkt 1 rozporządzenia (WE ) 1069/2009 i wobec czego należało uznać że w/w zafałszowany towar nie może być przeznaczony do spożycia przez ludzi. Organ I instancji wykluczył zakwalifikowanie tego towaru jako ubocznego produktu pochodzenia zwierzęcego "z wyboru" gdyż nie odpowiada on definicji art. 10 lit a rozporządzenia 1069 /2009 "jakości handlowej", gdyż termin przydatności do spożycia i data minimalnej trwałości nie objęte są w/w definicją. Sposób postępowania z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego kat 2 określono w art. 13 rozporządzenia 1069/2009 .
Nadto w dniu 24 lipca 2013 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii przejął od Komendanta Wojewódzkiego Policji klucze do pomieszczeń zakładu ""A"", w których przechowywany jest towar, a w związku z nieprawidłowościami w zakresie utrzymania prawidłowego łańcucha chłodniczego oraz pismami Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 6 sierpnia 2013 oraz Straży Miejskiej, informującymi o skargach mieszkańców na niewłaściwy zapach wydobywający się z pomieszczeń w/w zakładu, przeprowadzono kontrolę, która potwierdziła zasadność zagrożenia epidemiologicznego ze względu na wycieki cuchnącej cieczy z rozmrażających się ryb. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji PLW wskazano na fakt przerabiania dat ważności na produktach rybnych w magazynie w [...], w szczególności pochodzącego z chłodni składowej w [...], skąd przeterminowany towar w sposób niezgodny z przepisami prawa żywnościowego trafiał do zakładu spożywczego zamiast utylizacyjnego. PLW w [...] stwierdził, że postępowanie strony nie gwarantuje warunków zapewniających kontrolę zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt, dlatego też celem wypełnienia przepisu art. 1 rozporządzenia 1069/2009, zgodnie z dyspozycją art. 54 ust. 1 rozporządzenia 882 wskazał w swojej decyzji, że należy przyjąć taka procedurę, która zapewni wymagania stawiane przez art. 1 rozporządzenia 1069/2009.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniosła spółka "A" z siedzibą w [...], wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji, ewentualnie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
- art. 54 ust. 2 lit h rozporządzenia 882/2004 parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U.UE z dnia 30 kwietnia 2004 r.),
- art. 1, 9 lit h, g i 13 rozporządzenia WE nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
- art. 4 ust. 2 rozporządzenia 854/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia dla ludzi,
- art. 18 rozporządzenia 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności, oraz błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu, że ""A"" Sp. z o.o. nie podlegała nadzorowi ze strony Inspekcji Sanitarnej i w konsekwencji uznanie całego towaru znajdującego się przy ulicy D. 6 za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego. Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania:
- art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez niesprecyzowanie przedmiotu rozstrzygnięcia, jak też niewskazanie podstawy faktycznej i prawnej decyzji,
- art. 78 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie wniosku dowodowego mającego istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy
- art. 7, 8 ,9, 10 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie
- art. 80 K.p.a. poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego opartą materiale dowodowym nie w pełni rozpatrzonym.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organ odwoławczy oparł się na następujących ustaleniach co do okoliczności faktycznych oraz wskazał na niżej przytoczone argumenty prawne.
Zdaniem organu odwoławczego niezasadny jest zarzut, że decyzja nie zawiera jednoznacznego i precyzyjnego oznaczenia przedmiotu. Przedmiot decyzji stanowi zabezpieczony towar, który został oznaczony w sentencji decyzji PLW w [...] poprzez odniesienie się do postanowienia o zabezpieczeniu towaru z dnia 9 lipca 2013 r., które strona otrzymała w dniu 12 lipca 2013 r. Strona otrzymała kserokopie protokołów włączonych do akt sprawy oraz dokumentację fotograficzną z oględzin. Dodatkowo stwierdził organ odwoławczy, że zarzut niedokładnego określenia przedmiotu decyzji jest chybiony, chociażby ze względu na to, że wszystkie w/w określenia w dokumentacji odnoszące się do towaru, który zgromadzono, zaplombowano i zabezpieczono w jednym magazynie. Nie ma zatem żadnej wątpliwości co do tego jaki towar stanowi przedmiot decyzji, jest to bowiem cały towar znajdujący się w pomieszczeniu dla którego w sentencji decyzji oznaczono wagę oraz miejsce składowania. Wydana decyzja nie pozostawia wątpliwości, jaki towar i w jakiej ilości uznano za uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 - towar objęty zabezpieczeniem na mocy postanowienia ujawniony w trakcie kontroli zakładu "A" sp. z o. o filia w [...]. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji nałożony obowiązek określonego zachowania jest wyrażony precyzyjnie i bez możliwości różnej interpretacji i nie doszło do naruszenia art. 107 § 1 K.p.a.. Niezasadny jest zdaniem organu zarzut, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organu. Zarzut ten dotyczy kwestii niewłaściwości organu Inspekcji Weterynaryjnej do prowadzenia postępowania, gdyż – zdaniem strony – decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. nie została uznana w formie decyzji za bezprzedmiotową, w związku z powyższym pozostaje w obrocie prawnym, a zatem stanowi o tym, że zakład pozostawał pod nadzorem PPIS w [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja PIS w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. dotyczy warunków sanitarno-technicznych budynku, co nie odnosi się w żaden sposób do zatwierdzenia hurtowni ryb oraz objęcia jej nadzorem przez organ. Decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym nawet wtedy, kiedy organ I Instancji nadzorował podmiot "A", w związku z powyższym nie zachodziła potrzeba stwierdzenia bezprzedmiotowości w/w decyzji, bowiem zatwierdzenie hurtowni ryb objęte jest zupełnie inną procedurą wymagającą od podmiotu zgłoszenia zamiaru prowadzenia działalności oraz zatwierdzenia zakładu i wpisu do rejestru zgodnie z art. 26 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, i to podmiot zobowiązany jest do takiego zgłoszenia. Ponadto zgodnie ze stanowiskiem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, hurtownia ryb nie pozostawała pod nadzorem Inspekcji Sanitarnej. Faktem oznakowywania swoich towarów nawet po dniu ustania obowiązywania decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], Weterynaryjnym Numerem Identyfikacyjnym nadanym przez organ, firma "A" tylko podkreśliła słuszność wywodu organu I instancji, że strona musiała sobie zdawać sprawę z tego, że mimo wyrejestrowania zakładu prowadzi w nim dalej produkcję i posługuje się nielegalnie etykietami z oznakowaniem weterynaryjnym zakładu zatwierdzonego przez PLW, a nie przez PPIS.
Organ zauważył, że na stronę została nałożona przez PLW w [...] kara za prowadzenie działalności bez dopełnienia obowiązku zgłoszenia działalności nadzorowanej po dniu 1 stycznia 2012 r. i strona nie odwołała się od tej decyzji, a zatem niekonsekwentne i nielogiczne są argumenty strony, że organ był właściwy do nadzoru nad obiektem, a potem stracił tę właściwość wobec towaru wyprodukowanego i znajdującego się w zakładzie stanowiącym własność podmiotu, przy jednoznacznym oświadczeniu PPIS w [...], że zakład "A" nie pozostawał po dniu 1 stycznia 2012r., pod nadzorem PPIS w [...].
Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że Inspekcja Weterynaryjna jest organem właściwym do prowadzenia sprawy i wydania decyzji.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji nie ocenił właściwie dowodów, nie dając wiary dokumentom przesłanym przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...], organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] na podstawie otrzymanych z [...] pism nie był w stanie zidentyfikować poprawnie towaru przechowywanego w mroźni w [...]. Zarówno brak handlowych dokumentów identyfikacyjnych, jak i nieprawidłowości oraz braki w oznakowaniu towaru mrożonego, nie dawały podstawy do prawidłowego zidentyfikowania towaru. Ponadto okoliczności fałszowania oznakowania w postaci śladów zmiany etykiet, zniszczone opakowania i porozrzucany luzem towar, nie umożliwiły organowi I Instancji prawidłowe rozpoznanie towaru i jego identyfikację. Ponadto dokumentacja przesłana przez PLW w [...] także nie pozwoliła na prawidłową identyfikację towaru. W żaden sposób nie można było przypisać konkretnego opakowania, bądź towaru luzem, z danym numerem partii w dokumentacji.
Organ zauważył, że za żywność bezpieczną uznać można taką która została wyprodukowana zgodnie z przepisami prawa żywnościowego (art. 14 ust 7 rozporządzenia 178/2002). W świetle przepisów prawa żywnościowego, na podmiocie działającym na rynku spoczywa obowiązek udowodnienia, że produkuje żywność bezpieczną, w sposób zgodny z wymogami prawa żywnościowego (art. 17 w/w rozporządzenia). Ponadto, zgodnie z pkt 10 preambuły do rozporządzenia WE Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r., konieczne jest przyjęcie środków, których celem jest zagwarantowanie, aby niebezpieczna żywność nie była wprowadzana do obrotu i zagwarantowanie istnienia systemów, które identyfikują i odpowiadają na problemy bezpieczeństwa żywności w celu zapewnienia właściwego funkcjonowania rynków wewnętrznych oraz aby chronić zdrowie ludzkie. Organ odwoławczy zauważył, że z dowodu z opinii w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w [...] (sygn. akt. [...]) wynika, że organoleptyczne cechy badanej żywności opisywane są jako "zmieniony nieatrakcyjny, nieakceptowany konsumpcyjnie zapach itd." W ocenie organu odwoławczego, powyższe uzasadnia stanowisko organu I Instancji, że już sama ocena organoleptyczna dyskwalifikuje produkt jako nadający się do spożycia.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji nieprawidłowo ocenił towar zabezpieczony w mroźni i zakwalifikował go jako uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego kategorii 2, gdy co najmniej część tego towaru powinna zostać potraktowana jako nadająca się do spożycia, organ uznał go za niezasadny, podzielając pogląd organu I instancji co do braku możliwości identyfikacji i śledzenia towaru zgromadzonego oraz braku jego stosownego oznakowania, czego konsekwencją było niespełnianie wymogów art. 18 ust. 1 i 4 Rozporządzenia WE 178/2002.
W ocenie organu II instancji Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] prawidłowo uznał zabezpieczony towar za środek spożywczy zafałszowany, zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 3 pkt. 45 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. Nr 171 poz. 1225 z zm.) ze względu na nieprawidłowości odnośnie jego oznakowania. Zgodnie z art. 6 tej ustawy w związku z art. 14 ust 2 lit b rozporządzenia 178/2002 zabrania się wprowadzania do obrotu takiego środka spożywczego jako nie nadającego się do spożycia przez ludzi. Ponadto PLW w [...] uznał towar za uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, które nie mogą być przeznaczone do spożycia przez ludzi na mocy prawodawstwa wspólnotowego, ponieważ jest on szkodliwy dla zdrowia i życia ludzi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wykluczył na mocy pkt. 12 preambuły Rozporządzenia WE 1069/2009 zakwalifikowanie towaru jako produkt pochodzenia zwierzęcego z wyboru, gdyż nie odpowiada on definicji "jakości handlowej", która nie obejmuje wymagań sanitarno- weterynaryjnych produktu.
Organ odwoławczy stwierdził, że ze względu na brak możliwości zidentyfikowania towaru stanowiącego przedmiot decyzji PLW w [...], nie można wykluczyć jego niewłaściwej jakości zdrowotnej i należy go traktować jako żywność niebezpieczną, wobec której należy zastosować kwalifikacje zgodnie dyspozycją przepisu art. 9 lit . h w związku z lit. g rozporządzenia (WE) nr 1069 /2009 - produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego inne niż materiał kat. 1 lub kategorii 3, czyli materiał kat. 2, a sposób postępowania z materiałem kat. 2 określa art. 13 cyt. rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze organ I Instancji słusznie stanął na stanowisku, że towar przeterminowany nie może w żadnym wypadku być przeznaczony do spożycia przez ludzi ponieważ nie jest on wycofywany z powodów handlowych, a stronie pozostała jedynie możliwość wyboru w jaki sposób chce wykorzystać ten towar, ograniczając się do możliwości tych, jakie wskazał ustawodawca dla ubocznych produktów kat. 2.
Organ odwoławczy uznał, że żywność wyprodukowana nielegalnie, w zakładzie pozostającym bez nadzoru organów urzędowej kontroli żywności, nie może być przedmiotem obrotu towarowego, w związku z tym nie było potrzeby dokonywania przez Inspekcję Weterynaryjną dalszej szczegółowej analizy ryzyka.
Organ odwoławczy podniósł także, że organ I instancji zastosował tryb wynikający z art. 10 § 2 K.p.a. i odstąpił od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż w magazynie doszło do awarii urządzeń chłodniczych (temperatura na wyświetlaczu wskazywała +18 stopni, wentylatory nie pracowały, nie działał jeden z agregatów), a działania podjęte przez PLW w [...], jak też monity do strony nie przynosiły pożądanego rezultatu. W dniu 6 sierpnia 2013 r., PPIS w [...] i Straż Miejska w [...] skierowali pisma informujące o skargach mieszkańców [...] na niewłaściwy zapach z pomieszczeń zakładu "A". W trakcie wizyty na miejscu lekarzy weterynarii z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w [...] stwierdzono, że ciecz z rozmrażających się ryb wpływa do niezabezpieczonej studzienki kanalizacyjnej oraz wydobywa się z magazynu silny zapach gnijących szczątków. W związku z zagrożeniem mikrobiologicznym pochodzącym z niezabezpieczonej studzienki kanalizacyjnej, zasadnym było niezwłoczne usuniecie towaru stanowiącego przedmiot zaskarżonej decyzji, a zatem spełniona została przesłanka określona w art. 10 § 2 K.p.a. – załatwienie sprawy nie cierpiało zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego.
Ponadto, w związku z wskazaną awarią urządzeń chłodniczych, postanowieniem PLW w [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r., znak: [...], zaskarżonej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na zagrożenie dla zdrowia ludzkiego – niebezpieczeństwo rozprzestrzeniania się bakterii w towarze, w czasie, gdy nie można zapewnić właściwej temp. przechowywania jak i z uwagi na ważny interes społeczny (nieprzyjemny zapach z magazynu oraz studzienki ściekowej).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych, organ odwoławczy stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 107 K.p.a., gdyż uzasadnienie faktyczne i prawne spełniają wymogi wskazane w art. 107 k.p.a. Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 7, 8 ,9, 10 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Organ I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, w toku prowadzonego postępowania podjął wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając cały czas na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, z poszanowaniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a odstąpienie od zasady zawartej w art. 10 K.p.a., zostało szczegółowo uzasadnione, czemu dano wyraz w uzasadnieniu decyzji.
W obszernej skardze na powyższą decyzję "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] zaskarżyła tę decyzję w całości, zarzucając naruszenie:
- przepisów postępowania, w szczególności art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej dotkniętej wadą nieważności wyrażoną w przepisie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a.,
- przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. oraz przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, 8, 9 K.p.a. i nie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji braku rozpatrzenia przez ten organ w sposób wyczerpujący całego materiału dowodnego, a w konsekwencji błędną ocenę zgromadzonych w toku postępowania dowodów, dotyczących niepodlegania nadzorowi ze strony Inspekcji Sanitarnej czy przyjęcie, że istnieją podstawy do zaliczenia towaru do kategorii drugiej, jak również ustalenie braku identyfikowalności towaru czy przyjęcie, że towar stanowi środek spożywczy niebezpieczny podczas, gdy fakty takie nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, a zatem ustalenia organu I instancji w tym zakresie nie oddają rzeczywistego stanu rzeczy, a w konsekwencji
- naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację, a to:
a) art. 54 ust. 2 lit. h rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.U. UE z dnia 30 kwietnia 2004 r.),
b) art. 1, 9 lit. h), g) i 13 lit. a), b), c), d), h), i) rozporządzenia WE nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
c) art. 4 ust. 2 rozporządzenia 854/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi,
d) art. 18 rozporządzenia 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywność oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.
Wskazując na podane zarzuty skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, jak też decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r., a w razie ustalenia braku podstaw ku temu, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wobec naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spółka wniosła także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:
• postanowienia o umorzeniu dochodzenia,
• oryginalnej etykiety z informacją o dacie produkcji i terminie przydatności do spożycia,
• profili wymagań [...] i [...],
• sprawozdań z badań przechowalniczych,
• wymagań [...],
• dokumentu handlowego z dnia 9 grudnia 2011 r.,
• pism organu wraz odpowiedziami, wyroku WSA z dnia 16 kwietnia 2013 r. z uzasadnieniem.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-3 rozporządzenia 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U.L. 31 z 2002 r. z zm.), rozporządzenie to między innymi tworzy podstawy do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego i interesów konsumentów związanych z żywnością, a nadto ustanawia ogólne zasady regulujące sprawy żywności i pasz w ogólności, określa procedury w sprawach mających bezpośredni lub pośredni wpływ na bezpieczeństwo żywności i pasz, przy czym rozporządzenie to stosuje się do wszystkich etapów produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności i pasz.
W myśl rozporządzenia 178/2002 za żywność uznaje się jakiekolwiek substancje lub produkty, przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać (art. 2). Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 4 tego rozporządzenia, należy zapewnić możliwość śledzenia żywności, pasz, zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności lub pasz, bądź które można do nich dodać na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, a żywność lub pasze wprowadzane na rynek lub, które mogą być wprowadzone na ten rynek we Wspólnocie, powinny być stosownie etykietowane lub oznakowane w celu ułatwienia możliwości ich śledzenia, za pomocą stosownej dokumentacji lub informacji, zgodnie z odnośnymi wymogami lub bardziej szczegółowymi przepisami.
Ogólne zasady wykonywania kontroli urzędowych mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na zapobieganie, eliminowanie lub ograniczanie dopuszczalnych poziomów zagrożenia ludzi i zwierząt, bezpośrednio lub poprzez środowisko naturalne oraz gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością, jak też ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom, określa rozporządzenie (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz. UE L 165 z 30 kwietnia 2004 r.).
Kontrolą urzędową w rozumieniu art. 2 pkt. 1 tego rozporządzenia jest każda forma kontroli, którą właściwy organ lub Wspólnota wykonuje do celów sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym, regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i ich dobrostanu.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. Nr 17 poz. 127 ze zm.), powiatowy lekarz weterynarii jest właściwym organem w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 854/2004 i art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 882/2004, w zakresie urzędowych kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego, a ponadto wykonuje on czynności związane ze sprawowaniem nadzoru nad bezpieczeństwem produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym nad spełnianiem wymagań określonych przez właściwe organy państw trzecich dla zakładów uprawnionych do wysyłki produktów pochodzenia zwierzęcego do tych państw – w zakresie określonym w ustawie i nieuregulowanym w przepisach rozporządzenia nr 852/2004, rozporządzenia nr 853/2004, rozporządzenia nr 854/2004 i rozporządzenia nr 882/2004 oraz w przepisach wydanych w trybie tych rozporządzeń.
Mając na uwadze wyżej przedstawione zasady dotyczące procedur w zakresie kontroli bezpieczeństwa żywności, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie nie ulega wątpliwości, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w [...] był organem właściwym do przeprowadzenia kontroli urzędowej w trybie określonym przepisami rozporządzenia (WE) 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (art. 2 pkt. 4 rozporządzenia nr 882/2004 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego).
Nie budzi także wątpliwości, że skarżąca spółka (w szczególności siedziba zakładu-filii spółki w [...]) mogła być poddana kontroli urzędowej w celu sprawdzenia zgodności z prawem żywnościowym, bowiem zarówno spółka jako osoba prawna, jak i jej filia, spełniają kryteria przedsiębiorstwa spożywczego, którym jest każde przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, typu non-profit lub nie, prowadzące jakąkolwiek działalność związaną z jakimkolwiek etapem produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności (art. 3 pkt. 2 rozporządzenia 178/2002 ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności).
W tym zakresie całkowicie błędny jest zarzut skarżącej, że organy obu instancji zignorowały decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., bowiem decyzja ta nie ma żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięć tych organów. Wystarczy wskazać, że decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. (Nr: NZ 4424/Z/14/02; k. 9-10, tom. I, część druga akt administracyjnych) wydana została na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. z 2001 r., Nr 63, poz. 634 z zm.) – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 12 września 2002 r. – a nadto art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z zm.). W myśl tych przepisów do zakresu działania Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należało uczestniczenie w dopuszczeniu do użytku, między innymi, obiektów budowlanych (art. 3 pkt. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Podjęcie przez przedsiębiorców produkcji lub obrotu artykułami spożywczymi wymagało bowiem uzyskania uprzedniego stwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w odniesieniu do uprawnień, o których mowa w art. 40 ust. 5 tej ustawy - organ Inspekcji Weterynaryjnej, spełnienia wymagań koniecznych do zapewnienia higieny w procesie produkcji lub w obrocie oraz do zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej tych artykułów (art. 27 ust. 2 ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia). Jak ponadto wynika z treści wskazanej decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r., wydana ona została w związku z art. 56 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz.1409), a więc w trybie właściwym dla uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W tak ustalonym kontekście prawnym rozważyć więc należy znaczenie decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. dla oceny zgodności z prawem działań podjętych w rozstrzyganej sprawie przez organy obu instancji. Jak już wyżej wspomniano, decyzja ta nie ma wpływu na tę ocenę, gdyż zarówno w stanie prawnym obowiązującym w dacie jej wydania (31 stycznia 2002 r.), jak i w chwili rozstrzygania sprawy w kontrolowanym obecnie postępowaniu, jej skutki prawne związane były jedynie z potwierdzeniem realizacji obowiązku kontroli obiektu budowlanego i stwierdzeniem spełnienie warunków sanitarno-technicznych przez obiekt, w którym miała być prowadzona działalność w zakresie przechowywania i hurtowej sprzedaży "ryb w opakowaniach jednorazowego użytku". Zawiadomienie o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania było zaś niezbędnym elementem procedury zmierzającej do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, co w żadnej mierze nie wyłącza uprawnienia organów inspekcji weterynaryjnej do przeprowadzenia kontroli urzędowej w trybie określonym przepisami rozporządzenia (WE) 852/2004.
Na szczególne podkreślenie zasługuje okoliczność, że strona skarżąca nie podważyła ustaleń organów obu instancji, że wbrew wymogom wynikającym z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego, w filii jej przedsiębiorstwa w [...] prowadzona była produkcja, pomimo tego, że zakład ten spółka wyłączyła spod kontroli i zatwierdzenia, powołując się na nieprawdziwą okoliczność, że nie jest tam prowadzona produkcja podlegająca rygorom wskazanego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 853/2004, zakłady poddające obróbce produkty pochodzenia zwierzęcego, dla których wymogi ustanawia załącznik III niniejszego rozporządzenia, nie mogą podejmować działalności do czasu uzyskania zatwierdzenia właściwego organu zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, z wyjątkiem zakładów zajmujących się wyłącznie:
a) produkcją podstawową;
b) transportem;
c) przechowywaniem produktów, które nie muszą być przechowywane w pomieszczeniach o kontrolowanej temperaturze;
lub
d) działalnością związaną z handlem detalicznym, inną niż ta podlegająca zakresowi niniejszego rozporządzenia na mocy art. 1 ust. 5 lit. b).
Jest bezsporne, że w stosunku do filii w [...] nie było podstaw do zastosowania wyżej wskazanych wyłączeń, co oznaczało, że zgodnie art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia zakład ten mógł podjąć i prowadzić działalności, chyba że, zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 854/2004, właściwy organ udzielił zakładowi zgody na działalność w następstwie wizyty w miejscu lub udzielił zakładowi zatwierdzenia warunkowego, co jednak nie miało miejsca.
W konsekwencji zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., a także art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a. oraz przepisu art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7, 8, 9 K.p.a. uznać należało za niezasadny, bowiem – po pierwsze – nie zachodziły przesłanki do stwierdzenia nieważność decyzji, gdyż decyzje nie zostały wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Po drugie, odmowa przeprowadzenia przez organ I instancji dowodu z decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. (vide postanowienie z dnia 3 września 2012 r., k. 42, t. IV akt postępowania administracyjnego) nie naruszała zarówno art. 77 § 2 i art. 80 K.p.a., jak i art. 7, 8, 9 K.p.a., a w konsekwencji organ odwoławczy nie naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zasadnie bowiem organy obu instancji uznały, że przeprowadzenie dowodu z tej decyzji dotyczy okoliczności, która nie ma znaczenia w sprawie, jakkolwiek nie do końca trafnie tę decyzję procesową uzasadnił organ I instancji. Organ ten skupił się na skutkach nałożenia na stronę kary administracyjnej decyzją z dnia 9 maja 2012 r. (vide decyzja z dnia 9 maja 2012 r., k. 93, t. I akt postępowania administracyjnego) za brak dopełnienia obowiązku nadzoru zakładu skarżącej spółki, co miało rozstrzygać o braku takiego nadzoru i zbędności dalszych ustaleń. W postępowaniu odwoławczym organ II instancji prawidłowo uznał, że ocena skutków prawnych decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. nie dotyka sfery faktów, gdyż jest to zagadnienie prawne związane zarówno z właściwością organów inspekcji weterynaryjnej i podleganiem kontroli tej inspekcji, jak i z kwestią ewentualnych uprawnień strony wynikających z tej decyzji. Zagadnienia te zostały prawidłowo ocenione i rozstrzygnięte przez organ odwoławczy, a ocenę tę Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela, o czym mowa była wyżej.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 54 ust. 2 lit. h rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji, gdy właściwy organ wykryje niezgodności ("niezgodność" oznacza niezgodność z prawem paszowym i żywnościowym, oraz z regułami dotyczącymi ochrony zdrowia zwierząt i ich dobrostanu – art. 2 pkt. 10 tego rozporządzenia), podejmuje on działanie zapewniające, że podmiot gospodarczy zastosuje środki zaradcze. Podczas decydowania, jakie podjąć działanie, właściwy organ uwzględnia rodzaj niezgodności oraz poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności (art. 54 ust. 1). Działanie takie może obejmować wszelkie inne środki jakie właściwy organ uznaje za właściwe (art. 54 ust. 2 lit. h). W tym kontekście ocenie podlega, czy podjęte działanie uwzględnia rodzaj niezgodności i poprzednie dane podmiotu gospodarczego w zakresie niezgodności, a nadto, czy było ono właściwe.
Odnosząc się do tej kwestii zauważyć należy, że z bezspornych ustaleń organów obu instancji, opartych na danych z oględzin przeprowadzonych w dniach od 26 kwietnia 2012 r. do 10 sierpnia 2012 r., w ramach czynności procesowych Policji, przy udziale inspektorów Powiatowego Inspektoratu Weterynarii [...], pod nadzorem Prokuratury, wynika, że w magazynach skarżącej spółki stwierdzono ryby i produkty rybne bez opakowań i możliwości identyfikacji, etykietowane po upływie terminu przydatności do spożycia, przechowywane w warunkach innych niż podane przez producenta, dla których nie określono terminu przydatności do spożycia lub terminu minimalnej trwałości, a nadto których etykiety noszą ślady zmiany danych identyfikacyjnych, w tym terminu przydatności do spożycia. Okoliczność ta, w powiązaniu z ustaleniami co do prowadzenia działalności bez zezwolenia na prowadzenie produkcji w zakładzie podlegającym zatwierdzeniu zgodnie z art. 4 ust. 2 rozporządzenia 853/2004, uwzględniając dalsze ustalenia organów co do braków w dokumentacji, uniemożliwiających identyfikację towaru znajdującego się w wyrejestrowanym magazynie, dawało w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystarczające podstawy do podjęcia takich środków zaradczych, które zostały zastosowane. Organy wzięły w pierwszej kolejności pod uwagę, że zakwestionowany towar nie spełnia wymogów art. 18 ust. 1 i 4 rozporządzenia WE 178/2002, gdyż skarżąca spółka nie zapewniła możliwości jego śledzenia oraz identyfikacji zgromadzonego towaru. Jest to konsekwencją braków w dokumentacji, czego nie zmienia wyrywkowe odwoływanie się do tego, że częściowo owa dokumentacja istnieje, bowiem w sprawie decydujące jest to, że skarżąca spółka prowadząc zakład bez nadzoru właściwych organów, nie prowadziła dokumentacji, która byłaby w sposób niebudzący wątpliwości powiązana z ujawnionym w trakcie kontroli towarem i umożliwiała jego identyfikację. Nie jest więc także możliwe ustalenie w sposób wiążący z jakiego powodu towar nie był stosownie oznakowany lub etykietowany, a także z jakiego w istocie powodu przeprowadzano czynności zmiany etykiet. Teza zawarta w skardze, że mogło to być skutkiem dostosowania się do oczekiwań różnych odbiorców jest gołosłowna, a dowody z dokumentów wskazanych w skardze - oryginalnej etykiety z informacją o dacie produkcji i terminie przydatności do spożycia; profili wymagań [...] i [...]; sprawozdań z badań przechowalniczych; wymagań [...]; dokumentu handlowego z dnia 9 grudnia 2011 r. – mających świadczyć o trafności tej tezy, nie były przydatne w sprawie, gdyż mogły jedynie uprawdopodobnić, że takie odmienności miewają miejsce w praktyce obrotu, być może nawet są stosowane pomiędzy skarżącą spółką a jej partnerami handlowymi, ale wobec niepowiązania tych dokumentów z konkretnie oznaczonymi i poddającymi się weryfikacji partiami produktów będących przedmiotem zabezpieczenia w rozstrzyganej sprawie, dowody te nie mogły potwierdzić, że te konkretne partie towaru były poddane takim właśnie zmianom oznaczeń. Z tego względu dowody te były zbędne i nie mogły posłużyć wyjaśnieniu istotnych wątpliwości (art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), czego skutkiem była odmowa ich przeprowadzenia.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 18 rozporządzenia 178/2002. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tego rozporządzenia, należy zapewnić możliwość śledzenia żywności, pasz, zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności lub pasz, bądź które można do nich dodać na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, przy czym żywność lub pasze wprowadzane na rynek lub, które mogą być wprowadzone na ten rynek we Wspólnocie, powinny być stosownie etykietowane lub oznakowane w celu ułatwienia możliwości ich śledzenia, za pomocą stosownej dokumentacji lub informacji, zgodnie z odnośnymi wymogami lub bardziej szczegółowymi przepisami, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono, a co dało podstawy do uznania, że w zakresie wszystkich ujawnionych w magazynie spółki towarów nie ma możliwości stwierdzenia zgodności ze szczegółowymi przepisami wspólnotowymi regulującymi bezpieczeństwo żywności. W konsekwencji towar ten, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zasadnie nie mógł być uważany za bezpieczny pod względem czynników objętych szczegółowymi przepisami Wspólnoty (art. 14 pkt. 7 rozporządzenia 178/2002).
Podkreślić przy tym należy, że w tak ustalonym stanie faktycznym, organy zasadnie uznały, że zabezpieczony towar spełnia kryteria środka spożywczego zafałszowanego, gdyż nieprawidłowo podano termin przydatności do spożycia lub datę minimalnej trwałości albo w inny sposób nieprawidłowo go oznakowano (art. 3 ust. 3 pkt. 45 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia; Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z zm.), co w różnym stopniu dotyczyło poszczególnych partii towaru i zostało uwidocznione w protokołach z czynności procesowych w postepowaniu karnym, stanowiących materiał dowodowy w sprawie. Ma to dalej idące konsekwencje, gdyż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, środki spożywcze niespełniające wymagań określonych w przepisach niniejszego działu wdrażających dyrektywy Unii Europejskiej i wymagań rozporządzeń Unii Europejskiej dotyczących bezpieczeństwa żywności nie mogą być wprowadzane do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela przy tym poglądu wyrażonego w skardze, że w sprawie zaistniały podstawy do przebadania towaru, a nie czyniąc tego organ naraził skarżącą na znaczną szkodę, kwalifikując go w całości jako uboczny produkt pochodzenia zwierzęcego. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 14 ust. 6 rozporządzenia WE nr 178/2002, jeżeli niebezpieczny środek spożywczy stanowi część partii transzy lub dostawy żywności należącej do tej samej klasy lub kategorii, należy założyć, że całość żywności w tej partii, transzy lub dostawie jest również niebezpieczna, chyba, że po dokonaniu szczegółowej oceny brak jest dowodów, iż reszta partii, transzy lub dostawy jest niebezpieczna. Po drugie, ma rację organ odwoławczy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Naruszenie tego obowiązku przez skarżącą spółkę ma więc taki skutek, że towar znajdujący się w trakcie kontroli w zakładzie spółki w [...], jako usunięty spod urzędowej kontroli właściwych organów weterynaryjnych, nie może być traktowany w całym zakresie jako towar bezpieczny.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 1, 9 lit. h), g) i 13 lit. a), b), c), d), h), i) rozporządzenia WE nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi. Zgodnie z art. 1 tego rozporządzenia ustanawia ono przepisy w zakresie zdrowia ludzi i zwierząt dla produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów pochodnych, w celu zapobieżenia zagrożeniu stwarzanemu przez te produkty dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz zminimalizowania tego zagrożenia, a w szczególności w celu ochrony bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego i paszowego. Skarga nie uzasadnia w jaki sposób organ odwoławczy naruszył ów przepis, a w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasadność przyjęcia przez organy tej podstawy prawnej – wobec ogólnego charakteru przepisu – jest oczywiście prawidłowa.
Zarzut naruszenia art. 9 lit. h i g rozporządzenia WE nr 1069/2009 nie znalazł potwierdzenia w okolicznościach rozstrzyganej sprawy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 7 ust. 1 tego rozporządzenia, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego klasyfikuje się w specjalnych kategoriach odzwierciedlających poziom zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt stwarzanego przez takie produkty, zgodnie z wykazami ustanowionymi w art. 8, 9 i 10. Jest w sprawie niekwestionowane, że z uwagi na poziom zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt, nie było podstaw do zakwalifikowania towaru skarżącej spółki zabezpieczonego w postępowaniu do kategorii 1 (art. 8 rozporządzenia WE nr 1069/2009), zaś kwestią sporną pozostaje jego niezakwalifikowanie do kategorii 3, jako tusze i części tusz zwierząt poddanych ubojowi lub, w przypadku zwierząt łownych, całe zabite zwierzęta lub ich części, które nadają się do spożycia przez ludzi zgodnie z przepisami wspólnotowymi, lecz nie są przeznaczone do spożycia przez ludzi z powodów handlowych (art. 10 pkt a rozporządzenia WE nr 1069/2009).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest jednak dopuszczalne zakwalifikowanie omawianego towaru do kategorii 3, gdyż towar ów nie spełniał przesłanek do zaliczenia go do tam określonego poziomu zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt. Nie można bowiem pominąć tego, że zakwalifikowanie omawianego towaru jako produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie było konsekwencją zdarzeń związanych z obrotem handlowym, w tym upływu terminu przydatności towaru, lecz świadomym działaniem spółki, polegającym na unikaniu wymaganych przepisami prawa czynności zatwierdzenia zakładu i jego kontroli, przy jednoczesnym przechowywaniu towarów w warunkach innych niż zadeklarowane przez producenta, przechowywaniu towarów, dla których nie określono terminu przydatności do spożycia razem z pozostałymi towarami, jak też przechowywaniu towarów noszących znamiona zmiany oznaczeń. Te ustalenia dały podstawę organom do uznania, że zabezpieczone towary są materiałem kategorii 2, obejmującym produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego inne niż materiał kategorii 1 lub kategorii 3, jak też mieszaniny materiału kategorii 2 z materiałem kategorii 3, co w konsekwencji wymagało zakwalifikowanie całego towaru do kategorii 2 (art. 9 lit. h i g rozporządzenia WE nr 1069/2009). Ustalenia te są w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prawidłowe.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 13 lit. a), b), c), d), h), i) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009. Zgodnie z tymi przepisami dopuszczalne jest usuwanie i stosowanie materiału kategorii 2 tylko w sposób wskazany w art. 13 cyt. rozporządzenia, co organ I instancji prawidłowo zinterpretował i w rezultacie zasadnie zastosował w sprawie.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 K.p.a. na skutek tego, że decyzja organu I Instancji nie zawiera należycie sprecyzowanego rozstrzygnięcia przez co budzi wątpliwości interpretacyjne a to jest niedopuszczalne i winno skutkować co najmniej uchyleniem takiej decyzji, stwierdzić należy, że zarzut ten jest chybiony. Decyzja organu I instancji w sposób jasny określa przedmiotu rozstrzygnięcia, wskazując na ilość towaru, miejsce jego składowania, które zostało trwale zabezpieczone i oznakowane. Dodatkowo identyfikacja towaru została doprecyzowana poprzez odwołanie się do wydanego w sprawie postanowienia o zabezpieczeniu towaru z dnia 9 lipca 2013 r. W tym zakresie niezasadny jest także zarzut, że z protokołów oględzin nie uczyniono załącznika do decyzji, nie zostały one zresztą podpisane przez uprawniony organ - dokumenty te nie mogą zatem być traktowane jako element decyzji określający jej treść. Jak już wyżej stwierdzono, decyzja organu I Instancji zawiera rozstrzygnięcie spełniające wymagania określone w art. 107 § 1 k.p.a., a pogląd skarżącej, że decyzja ta winna być opatrzona załącznikami w postaci protokołów sporządzonych na potrzeby postępowania karnego uznać należy za całkowicie błędny. Ubocznie trzeba zauważyć, że powoływanie się w tym zakresie na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 697/10, LEX nr 752613), jest nieuzasadnione, gdyż wyrok ten zapadł w całkowicie odmiennym stanie prawnym związanym z kontrolą decyzji z zakresu spraw budowlanych, co pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Odnosząc się na koniec do zarzutu naruszenia art. 153 P.p.s.a., stwierdzić należy, że zarzut ten jest całkowicie niezrozumiały. Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r. (sygn. akt: II SA/Lu 117/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz stwierdził nieważność decyzji organu I Instancji wydanych w sprawie, uznając za zasadny zarzut dotyczący skierowania w sprawie decyzji organu I instancji do osoby niebędącej stroną w sprawie, co stanowi wadę opisaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie zawiera jednoznacznego i precyzyjnego określenia jego przedmiotu, a nadto nieprecyzyjnie został określony również sposób wykorzystania towaru objętego decyzją organu I instancji, stanowiący obowiązek wynikający z pkt 3 tej decyzji.
Należy podkreślić, że jak już to wskazano wyżej, decyzja organu pierwszej instancji, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Bezzasadne są więc twierdzenia strony skarżącej, jakoby organy obu instancji zupełnie zignorowały opisany wyżej wyrok Sadu z dnia 16 kwietnia 2013 r.
Ponadto Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przez organy administracji naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło