I OSK 1165/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 459/14 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 459/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. M. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r., wydaną na podstawie art. 61 oraz art. 65 ust. 5 pkt a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L z 2004 Nr 166, poz. 1), art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r., dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE L 284/1 z 2009 r.), art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c i art. 8 ust. 5 w związku z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.), § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), odmówił przyznania G. M. prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych ze względu na niespełnienie ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski, a także brak możliwości uznania za osobę, która podczas pracy za granicą posiadała miejsce zamieszkania w Polsce. W odwołaniu od powyższej decyzji G. M. wskazał, że w marcu 2013 r. wrócił na stałe do miejsca zamieszkania i zameldowania. Do Wielkiej Brytanii wyjechał, ponieważ nie mógł znaleźć w Polsce miejsca pracy. W Wielkiej Brytanii wynajmował mieszkanie, nigdy nie miał zamiaru pozostawać tam na stałe. Podniósł, że od 2008 r. pomagał finansowo rodzicom, mieszkającym w Polsce, prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Wyjaśnił także, że w Wielkiej Brytanii miał stałą pracę, zatem do Polski - do swoich rodziców, mógł przyjeżdżać w ramach przysługującego mu urlopu, tj. trzy razy w roku. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że G. M. zarejestrował się w Miejskim Urzędzie Pracy w L. w dniu 10 maja 2013 r., zaś w dniu 17 maja 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. wniosek zainteresowanego o przyznanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z zaliczeniem okresu pracy w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Wielka Brytania) do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych w Polsce, na zasadach określonych przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ odwoławczy zaznaczył, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony (na podstawie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004), musi nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE. Kwestia interpretacji art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 została przedstawiona w decyzji Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego nr U2 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. Zgodnie z ww. decyzją, art. 65 ust. 2 i 5 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. W myśl ust. 3 decyzji, do celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009. Stosownie do treści wymienionego art. 11 ust. 1, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy w pierwszej kolejności porównać czas trwania i ciągłość pobytu danej osoby w obu państwach, a także dokonać analizy sytuacji osobistej, na którą składają się: charakter i specyfika pracy, jej więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jej sytuacja mieszkaniowa oraz państwo, w którym dana osoba uważana jest za rezydenta do celów podatkowych. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, dopiero w przypadku, gdy ww. kryteria nie pozwolą na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania danej osoby, należy brać pod uwagę zamiar tej osoby oraz cel jej wyjazdu do innego państwa. Organ odwoławczy wskazał, że G. M. przed wyjazdem do Wielkiej Brytanii zamieszkiwał w Polsce. Na terytorium Wielkiej Brytanii przebywał od czerwca 2007 r. do marca 2013 r., tj. przez ponad pięć i pół roku, a w okresie tym był w Polsce trzy razy na okresy dwóch tygodni. Powyższe, w ocenie Ministra potwierdza, że niezależnie od powodów, przyjazdy G. M. do Polski były sporadyczne i okazjonalne. Skarżący podczas pobytu w Wielkiej Brytanii był zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę, zawartych na czas nieokreślony trwających osiem miesięcy oraz pięć lat. Brytyjska instytucja właściwa w dokumencie SED U002 potwierdziła ponad pięcio i pół letni nieprzerwany okres ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia. Powyższe oznacza, że praca skarżącego miała charakter stały. Minister podniósł też, że w trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii G. M. nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą co oznacza, że nie był on uważany w Polsce za rezydenta dla celów podatkowych. Okoliczności te, w ocenie Ministra wskazują, że miejscem zamieszkania skarżącego podczas pracy za granicą była Wielka Brytania. W Wielkiej Brytanii, przez cały okres pobytu, skarżący siedmiokrotnie zmieniał mieszkanie. Natomiast jako miejsce zamieszkania w Polsce odwołujący podał mieszkanie komunalne rodziców, w którym był zameldowany na pobyt stały. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Minister uznał, że sytuacja mieszkaniowa G. M. w trakcie zatrudnienia za granicą była równie niestabilna w Wielkiej Brytanii, jak i w Polsce. Skarżący jest kawalerem, jako członków swojej najbliższej rodziny wymienił swoich rodziców, zamieszkujących w Polsce. Zaznaczył także, że podczas pracy za granicą nie przekazywał środków finansowych na utrzymanie zamieszkujących w Polsce członków rodziny. W treści odwołania podał jednak, że od 2008 r. pomagał rodzicom finansowo, ze względu na stan zdrowia jego ojca, który jest na rencie. Dodał również, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Zdaniem Ministra, biorąc pod uwagę, że G. M. jest osobą dorosłą, samodzielną, przebywał nieprzerwanie przez okres pięciu lat w Wielkiej Brytanii, gdzie prowadził działalność zarobkową, nie można uznać, że w okresie pobytu za granicą w istocie prowadził wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi rodzicami zamieszkującymi w Polsce. W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera informacji o prowadzeniu przez skarżącego działalności o charakterze niezarobkowym w Wielkiej Brytanii ani w Polsce. Powyższe daje podstawę do przyjęcia, że większość obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 wskazuje na Wielką Brytanię jako miejsce ostatniego zamieszkania. W tym stanie faktycznym, zdaniem Ministra, nie jest konieczne ani dopuszczalne odwoływanie się do kryteriów subiektywnych wymienionych w art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia. Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że G. M. nie może być traktowany jako osoba utrzymująca podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce. Z tego względu odwołujący nie spełnił przesłanki wymaganego okresu 365 dni zatrudnienia w Polsce, określonej w art. 71 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. G. M. nie spełnił także ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski. Na tej podstawie uznano, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł G. M.. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu Sąd przytoczył treść art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 61 ust. 1 i 2 i art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 11 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia 987/2009. Wskazał, iż G. M., ubiegający się o zasiłek dla bezrobotnych na terytorium Polski, ostatni okres ubezpieczenia spełnił na terytorium Wielkiej Brytanii. Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie daje podstaw do przyjęcia, że miejscem zamieszkania skarżącego w okresie jego pracy w Wielkiej Brytanii była Polska; wskazuje natomiast, że miejscem tym była Wielka Brytania. Skarżący przebywał bowiem na terytorium Wielkiej Brytanii od czerwca 2007 r. do marca 2013 r. Jego kontakty z krajem, jak sam przyznał, ograniczały się do trzech wizyt podczas dwutygodniowych urlopów, co świadczy, że jego przyjazdy były okazjonalne, a zatem istnieją podstawy aby uznać o ciągłości jego pobytu w Wielkiej Brytanii. Sąd zaznaczył również, że z ww. oświadczenia oraz dokumentu SED U002 wynika, iż skarżący podczas pobytu w Wielkiej Brytanii był w tym państwie zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę zawartych na czas nieokreślony. Pierwszą pracę skarżący wykonywał od 26 czerwca 2007 r. do dnia 29 czerwca 2008 r., tj. przez okres 8 miesięcy, drugą zaś pd dnia 17 marca 2008 r. do dnia 27 lutego 2013 r., tj. przez okres 5 lat. Zatrudnienie na terytorium Wielkiej Brytanii przez okres ponad pięcio i pół roczny przemawia za uznaniem, że praca miała charakter stały. Sąd podzielił stanowisko organu, że "warunkom pobytu stałego nie odpowiadają sporadyczne wizyty o charakterze okazjonalnym (...) oraz przebywanie co kilka miesięcy". Wskazał, iż z oświadczenia skarżącego z dnia 17 maja 2013 r. wynika, że podczas pracy w Wielkiej Brytanii nie przekazywał środków finansowych na utrzymanie zamieszkałych w Polsce innych członków rodziny, tj. rodziców. Natomiast w odwołaniu z 2 grudnia 2013 r. stwierdził, że od 2008 r. pomagał rodzicom finansowo, ze względu na stan zdrowia jego ojca, który jest rencistą. Powyższe wskazuje, że więzi rodzinne skarżącego oraz więzi z krajem pochodzenia nie były stałe. Odnośnie sytuacji mieszkaniowej w Wielkiej Brytanii ustalono, że zainteresowany siedem razy zmieniał miejsce zamieszkania przez okresy ponad pięciu lat. W Polsce skarżący nie posiadał w tym okresie żadnego tytułu prawnego do mieszkania bądź domu. Przez cały okres zatrudnienia za granicą posiadał jedynie stałe zameldowanie w Polsce, w mieszkaniu komunalnym jego rodziców. Sąd zauważył jednak, że samo zameldowanie na pobyt stały w kraju w przedmiotowym mieszkaniu nie jest równoznaczne z posiadaniem w nim miejsca zamieszkania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, o zamieszkiwaniu w danej miejscowości można mówić (...) wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Sąd podniósł, że skarżący ani w Polsce, ani też w Wielkiej Brytanii nie prowadził działalności o charakterze niezarobkowym, a nadto nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, nie może być więc uznany za rezydenta dla celów podatkowych. Zdaniem Sądu, kryteria obiektywne, o których mowa w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 987/2009, dają podstawę do przyjęcia, że G. M. podczas pracy za granicą miał tam miejsce zamieszkania. Nie może zatem skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004, bowiem powracając do Polski, zmienił miejsce zamieszkania. Sąd podzielił pogląd organu, iż ze względu na spełnienie kryteriów wymienionych w cyt. art. 11 ust. 1, nie było potrzeby odwoływania się do kryteriów subiektywnych (art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 987/2009). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), orzekł, jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł G. M. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 w zw. z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczności takie jak (i) zameldowanie na pobyt stały w kraju, (ii) utrzymywanie więzi z krajem i pozostałą w kraju rodziną, (iii) kilkukrotne pobyty w kraju, nie przesądzają o miejscu zamieszkania skarżącego, podczas gdy okoliczności te wskazują jednoznacznie na zaistnienie przesłanki posiadania miejsca zamieszkania w Polsce w rozumieniu ww. przepisów, b) art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na ich niezastosowaniu, tj. oddalenie skargi pomimo nieprzeprowadzenia przez organ wskazanej w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 procedury porozumienia z instytucją brytyjską co do ustalenia miejsca zamieszkania skarżącego, a w rezultacie - pomimo nierozważenia przez organ okoliczności wskazanych w art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo nierozważenia przez organ wszystkich okoliczności sprawy i dokonania dowolnych ustaleń faktycznych, oderwanych od zgromadzonych w sprawie materiałów, co doprowadziło organ do wadliwego przyjęcia, że miejsce zamieszkania skarżącego nie znajdowało się na terenie Polski. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził nieważności postępowania w rozumieniu w art. 183 § 2 P.p.s.a. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu w granicach zgłoszonych w niej zarzutów. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedstawione w niej zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie mają jednak kwestie materialne. Zarzucane naruszenia procesowe związane są bowiem bezpośrednio z zarzutem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania norm prawa materialnego. Z tego powodu w pierwszej kolejności należało zbadać zarzuty dotyczące prawa materialnego. Kontroli sądowej w niniejszej sprawie poddane zostało rozstrzygnięcie odmawiające przyznania G. M. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przyczyną odmowy było uznanie przez organy obu instancji, że bezrobotny nie spełnił ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium Polski. Ustalono także, że nie może być on uznany za osobę zachowującą podczas pracy na terytorium Wielkiej Brytanii miejsce zamieszkania w Polsce, a tym samym nie może zostać objęty postanowieniami preferencyjnego przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo organy obu instancji przyjęły, co zaakceptował Sąd I instancji, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 okres uprawniający do zasiłku jest ustalany przy zastosowaniu reguł kolizyjnych zawartych w przepisach Rozdziału 6 Tytułu III powołanego rozporządzenia. W myśl art. 61 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, uwzględnienie okresów ubezpieczenia, zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, ukończone na podstawie ustawodawstwa innego Państwa Członkowskiego, uzależnione jest od spełnienia ostatnio przez zainteresowanego, zgodnie z ustawodawstwem, na podstawie którego ubiega się on o świadczenie, okresów ubezpieczenia, zatrudnienia i pracy na własny rachunek. Warunek spełnienia ostatnio tych okresów nie dotyczy jednak przypadków, o których mowa w art. 65 ust. 5 lit. a rozporządzenia 883/2004. Stosownie do tego przepisu bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstwem Państwa Członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te są udzielane przez instytucje miejsca zamieszkania. W myśl zaś art. 65 ust. 2 zdanie pierwsze całkowicie bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim niż właściwe państwo członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania. Dla zastosowania art. 65 ust. 5 lit. a w związku z art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 istotna jest zatem przesłanka miejsca zamieszkania. Interpretując treść tego określenia należy mieć na uwadze, że regulacja zawarta w art. 65 ust. 5 lit. a powołanego rozporządzenia ma charakter szczególny, a zatem musi być stosowana w sposób ścisły. Ponadto trzeba uwzględnić również fakt, że prawodawca wspólnotowy, jako ten który ustanowił zasadę i wyjątek, jest uprawniony do zakreślenia granic tego wyjątku. Elementem tego zakreślenia jest zdefiniowanie pojęcia miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 1 lit. j rozporządzenia 883/2004 zwrot "zamieszkanie" oznacza miejsce, w którym osoba zwykle przebywa. Definicja ta odnosi się do wszystkich zagadnień objętych rozporządzeniem w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a więc i świadczeń dla bezrobotnych (art. 3 ust. 1 lit. h rozporządzenia 883/2004). Przepis art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być zatem stosowany jedynie do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Natomiast dla celów ustalania miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009. Zgodnie z art. 11 ust.1 rozporządzenia 987/2009 w przypadku, gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich; b) sytuację danej osoby, w tym: • charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę; • jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne; • prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym; • w przypadku studentów - źródło ich dochodu; • jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały; • państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Dopiero w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymieniane w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, należy, stosownie do art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, brać pod uwagę zamiar danej osoby, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, oraz cel jej wyjazdu do innego państwa. Zatem, zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009 za miejsce zamieszkania uznaje się ośrodek interesów życiowych zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy brać pod uwagę okoliczności dotyczące czasu i ciągłości pobytu oraz sytuacji danej osoby. Wśród tych okoliczności istotne jest państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Okoliczności subiektywne, takie jak zamiar danej osoby, są uznawane za rozstrzygające dopiero, gdy uwzględnienie kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1, nie doprowadzi do ustalenia miejsca zamieszkania. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanych w sprawach o podobnym stanie faktycznym (por. wyrok z 15 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1609/13, wyrok z 23 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1888/13, wyrok z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1608/13, wyrok z 13 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 687/13, dostępne na stronie cbois.nsa.gov.pl) Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie zasadnie zaakceptował stanowisko organów, iż skarżący nie mógł być uznany za osobę, która w okresie zatrudnienia w Wielkiej Brytanii miała miejsce zamieszania w Polsce. Z akt sprawy wynika, że przed wyjazdem za granicę skarżący nieprzerwanie zamieszkiwał w Polsce, co mogłoby sugerować, że nie posiadał zwykłego miejsca zamieszkania w Wielkiej Brytanii. Należało jednak uwzględnić, że na terytorium Wielkiej Brytanii skarżący przebywał przez ponad pięć i pół roku, a jego kontakty z Polską w ww. okresie ograniczały się do wizyt w celu wypoczynkowym, tudzież odwiedzin u rodziny. Podczas pobytu w tym kraju skarżący był zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę - obu zawartych na czas nieokreślony i trwających odpowiednio osiem miesięcy oraz pięć lat. Można zatem przyjąć, że praca skarżącego w Wielkiej Brytanii miała charakter stały. W tym czasie skarżący nie podlegał w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że podczas pobytu w Wielkiej Brytanii nie był uważany w Polsce za rezydenta dla celów podatkowych. Wprawdzie skarżący jest w Polsce zameldowany na stałe i tu mieszka jego najbliższa rodzina (rodzice), którą przez pewien okres wspomagał finansowo, jednakże te okoliczności nie mogły być podstawą do uznania, że skarżący w okresie ostatniego zatrudnienia w Wielkiej Brytanii miał miejsce zamieszkania w Polsce i prowadził z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe. Sytuacja mieszkaniowa skarżącego w Wielkiej Brytanii była nie mniej stabilna niż jego sytuacja mieszkaniowa w Polsce, gdzie zamieszkiwał w mieszkaniu komunalnym z rodzicami. Jako kawaler bez zobowiązań skarżący wyemigrował w celach zarobkowych i w miejscu wykonywania pracy prowadził tzw. "codzienne życie". Powołane okoliczności pozwalały organom na przyjęcie, że miejscem zamieszkania G. M. podczas ostatniego okresu ubezpieczenia była Wielka Brytania. Czas i ciągłość pobytu oraz fakt sporadycznych wizyt w Polsce, przemawiały bowiem za tym, że w omawianym okresie - zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 - to Wielka Brytania a nie Polska stanowiła ośrodek jego interesów życiowych. Skoro w sprawie rozstrzygające były kryteria określone w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, to nie było w ogóle podstaw do odwoływania się i badania przesłanek określonych w art. 11 ust. 2 tego rozporządzenia. Należy przy tym podkreślić, iż organy nie miały obowiązku stosowania, przewidzianej w art. 11 rozporządzenia nr 987/2009, procedury porozumienia z instytucją brytyjską, gdyż przepis ten w okolicznościach sprawy służył wyłącznie zdefiniowaniu pojęcia miejsca zamieszkania. Uwzględniając powyższe jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia zarówno art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004 i art. 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia 987/2009, jak również związanego z nimi zarzutu procesowego wskazującego na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest zaś przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.