II OZ 555/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1147/14 o odrzuceniu wniosku W.R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1147/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił wniosek W.R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 8 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę W.R. na decyzję ww. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie jako wniesioną do Sądu z uchybieniem ustawowego terminu. Odpis postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 31 grudnia 2014 r. W dniu 21 stycznia 2015 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił adwokata. Pismem z dnia 9 marca 2015 r. wniesionym do Sądu w dniu 13 marca 2015 r. pełnomocnikiem skarżącego wyznaczony został adwokat Z.K. W dniu 23 marca 2015 r. upoważniony przez ww. adwokata aplikant adwokacki P.K. – I. (pełnomocnictwo do zastępowania z dnia 22 marca 2015 r. – karta 55 akt sądowych) zapoznała się z aktami sprawy. W dniu 15 kwietnia 2015 r. (data nadania pisma) adwokat Z.K. złożył do akt sprawy wniosek o przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi. Sąd pierwszej instancji przywołując treść art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") wyjaśnił, iż jednym z warunków formalnych przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości rozpatrywanego wniosku jest okoliczność zachowania terminu do jego wniesienia w związku ze złożeniem tego wniosku przez ustanowionego w sprawie, w trybie prawa pomocy, pełnomocnika z urzędu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż w rozpatrywanej sprawie adwokat Z.K. podjął pierwsze czynności - jako wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego (pismo z 9 marca 2015 r.) - w dniu 23 marca 2015 r. zapoznając się z aktami sprawy. Sąd wskazał, że zgodnie z regulacją art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa, a zatem już w momencie doręczenia takiego zawiadomienia pełnomocnik jest zarówno uprawniony jak i ma możliwość działania w imieniu strony skarżącej. Sąd podkreślił, że adwokat jest osobą profesjonalnie świadczącą usługi prawne i w związku z tym powinien liczyć się z faktem, że pełnomocnik z urzędu może zostać wyznaczony praktycznie na każdym etapie postępowania sądowego, a więc również w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Powinien również liczyć się z faktem, że każde zaniedbanie pełnomocnika może wiązać się z negatywnymi konsekwencjami dla reprezentowanej strony. Pełnomocnik winien więc bez zbędnej zwłoki zapoznać się ze sprawą i podjąć określone, właściwe na danym jej etapie czynności procesowe. W ocenie Sądu pierwszej instancji przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała z dniem zapoznania się adwokata z aktami sprawy tj. w dniu 23 marca 2015 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Dlatego też pełnomocnik mając względzie art. 87 § 1 p.p.s.a. winien był złożyć stosowny wniosek w terminie do 30 marca 2015 r., czego nie uczynił. Stąd też wniosek pełnomocnika sporządzony w dniu 10 kwietnia 2015 r. i nadesłany do Sądu w dniu 15 kwietnia 2015 r. należało uznać za spóźniony. Sąd zauważył przy tym, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 30 stycznia 2015 r. w którym neguje on skuteczność doręczenia mu zaskarżonej decyzji, które mogłoby być podstawą przedmiotowego wniosku, a poza tym w procedurze sądowej istnieje możliwość uzupełnienia braków formalnych wniosku np. w zakresie wskazania okoliczności uprawdopodabniających przyczynę uchybienia terminowi, jeśli pełnomocnik w czasie 7 dni nie mógłby wnieść kompletnego wniosku. Sąd dodał, iż w sytuacji spóźnienia wniosku o przywrócenie terminu bez znaczenia dla jego merytorycznego rozpoznania pozostają wskazane we wniosku okoliczności dotyczące przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi. W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych, na mocy art. 88 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W.R. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wydanego postanowienia polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że w rozpatrywanej sprawie należało przyjąć, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała z dniem zapoznania się adwokata z aktami sprawy, tj. w dniu 23 marca 2015 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż wbrew temu co ustalił Sąd, skarżący otrzymał adresowaną do niego przesyłkę drogą e – mail w dniu 7 października 2014 r. od swojego brata J.R. ponieważ w tym okresie przebywał poza granicami Polski tj. w Anglii. W związku z czym, skarżącemu najwcześniej można liczyć termin do wniesienia skargi od dnia 7 października 2014r. Nie sposób uznać, aby przed tym terminem doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji SKO. Decyzja to nie została doręczona sąsiadowi D.C. Podpis sąsiada D.C. został podrobiony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (nr 00259007734781112564). Sposób doręczenia przesyłek jest regulowany przepisami postępowania administracyjnego. Żaden z przepisów stanowiący o sposobie doręczania przesyłek, nie przewiduje doręczenia w sposób w jaki zostało to dokonane przez pracownika Poczty Polskiej. Skoro nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji skarżącemu, to nie sposób uznać, że mógł uchybić jakiemukolwiek terminowi do wniesienia skargi. Postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 28 kwietnia 2015 r. w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest o tyle zasadna, że nie sposób przywrócić terminu do wniesienia skargi, skoro nie doszło do uchybienia terminu. Dokonanie doręczenia w trybie zastępczym mogło nastąpić jedynie w wyniku informacji, która winna być kierowana do skarżącego i wskazywać u kogo znajduje się adresowana do niego (W.R.) przesyłka, co tym samym otwierałoby stronie skarżącej możliwość zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. W oświadczeniu z dnia 30 stycznia 2015 r. ( k. 25), skarżący wskazał, iż nie wyrażał zgody na doręczenie przesyłek za pośrednictwem skrzynki oddawczej i powołał się na brak swojej winy w niezachowaniu terminu do złożenia skargi na decyzję SKO z [...].09.2014 r., załączając do akt pismo Biura Ładu Korporacyjnego i Zgodności Poczty Polskiej S.A. w Gdańsku z dnia 26 listopada 2014r. Z punktu widzenia prawnego orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2015 r., narusza przepis art. 175 § 1 p.p.s.a. Skarżący samodzielnie (tj. 30 stycznia 2015 r.) złożył oświadczenie, które z uwagi na brzmienie jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi, zwłaszcza, że istniało podejrzenie podrobienia podpisu przez doręczyciela bądź inną osobę. Dodatkowo podniesiono, iż zasadniczą kwestią jest to, z jakim dniem dla pełnomocnika z urzędu rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie termin do złożenia skargi. Zdaniem skarżącego Sąd błędnie przyjął, że był to dzień 23 marca 2015 r., tj. dzień kiedy adwokat zapoznał się w Sądzie z aktami sprawy. W § 1 art. 87 p.p.s.a. ustawodawca mówi o terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W przypadku przedmiotowej sprawy, gdy w sprawie działał pełnomocnik, to skutek w postaci ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi powinien być liczony nie od dnia zapoznania się adwokata z aktami sprawy, tj. 23 marca 2015 r., lecz od dnia powzięcia przez pełnomocnika wiedzy od strony – W.R. - łącznie, o tym, że po pierwsze neguje on skuteczność doręczenia zaskarżonej decyzji, a po drugie, w którym dniu pełnomocnik dowiedział się od swojego klienta, że otrzymał on zaskarżoną decyzję w dniu 7 października 2014 r. Na taką okoliczność wskazuje sam Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia co dowodzi tego, że również dla Sądu była to okoliczność istotna i godna tak odkreślenia jak i zauważenia. Ten właśnie dzień winien być zatem początkiem 7-dniowego terminu o którym mówi ustawodawca w art. 87 § 1 p.p.s.a., a nie dzień zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy, skoro w tych aktach nie można było znaleźć potwierdzenia daty 7 października 2014 r. Datę tę potwierdził pełnomocnik w dniu 10 kwietnia 2015 r. i jeszcze tego samego dnia sformułował wniosek o przywrócenie terminu. A skoro jak podaje sąd, pełnomocnik wniosek nadał w dniu 15 kwietnia 2015 r. to zachowany został termin ustawowy do złożenia takiego wniosku i tym samym jego odrzucenie było pochopne. Nadto wskazano, że szczególną staranność w ocenie materiałów dyktować też winien fakt, iż pełnomocnik z urzędu prowadzi Kancelarię w Szczecinie, natomiast skarżący ma miejsce zamieszkania w Stargardzie Szczecińskim, na co należy zwrócić uwagę w kontekście terminowości doręczenia i odbioru korespondencji Kancelarii do zainteresowanego. Dotyczy to w szczególności odbioru przez skarżącego korespondencji kierowanej do niego po 23 marca 2015 r. Rzeczowo nie da się umotywować możliwości i konieczności (w tej konkretnej sprawie), uzgodnienia stanowiska z zainteresowanym zamieszkałym w innym mieście za pośrednictwem Poczty Polskiej w terminie 7 dni tj. do 30 marca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu ponieważ zaskarżone postanowienie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, iż w świetle przesłanki z art. 86 § 1 p.p.s.a., rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej, poprzedzone być musi zbadaniem dopuszczalności tego wniosku. Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że wniosek dopuszczalny to wniosek, który dotyczy czynności, której strona w terminie nie dokonała i złożony w siedmiodniowym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu było zbadanie czy, a jeśli tak to w jakiej dacie doszło do doręczenia zaskarżonej decyzji i czy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi. Zgodzić się należy z argumentacją zażalenia, iż w rozpoznawanej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] września 2014 r. Zgodnie z zasadami doręczania pism w postępowaniu administracyjnym określonymi w rozdziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego pismo można uznać za skutecznie doręczone w określonych tą ustawą sytuacjach. Sąd pierwszej instancji przyjął, iż doręczenie przedmiotowej decyzji miało miejsce w trybie art. 43 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze) do rąk D.C. Art. 43 k.p.a. stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. A zatem dla skutecznego doręczenia przesyłki w omawianym trybie niezbędne jest spełnienie 2 przesłanek: podjęcie się przez osobę faktycznie odbierającą (tu: sąsiada) oddania przesyłki adresatowi oraz umieszczenie przez doręczyciela zawiadomienia w skrzynce odbiorczej adresata o doręczeniu pisma sąsiadowi. Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji wynika, iż przesyłka została przekazana sąsiadowi w dniu 24 września 2014 r., który podjął się oddania pisma skarżącemu. Nie została jednak spełniona druga z ww. przesłanek albowiem ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki nie wynika ażeby ww. zawiadomienie zostało pozostawione w skrzynce skarżącego. Nie stoi w sprzeczności z powyższymi ustaleniami wynik postępowania reklamacyjnego przeprowadzonego na wniosek skarżącego, z którego miałoby wynikać, że "przedmiotową przesyłkę doręczył za pośrednictwem pocztowej skrzynki oddawczej". Wobec przeciwnych dowodów w sprawie, w tym dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki oświadczenie to nie mogło być uznane za wiarygodne. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego prawnie doręczenia skarżącemu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] września 2014 r. Ustalenie powyższej okoliczności miało decydujące znaczenie, bowiem instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to bowiem konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec. W tym stanie rzeczy należało uznać, że wniosek skarżącego dotyczył przywrócenia terminu, który w stosunku do skarżącego nie rozpoczął biegu, a co za tym idzie nie został uchybiony i jako taki jest niedopuszczalny z mocy prawa. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji wniosek ten odrzucił w oparciu o art. 88 p.p.s.a. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma racji pełnomocnik skarżącego twierdząc, iż Sąd pierwszej instancji wadliwie ustalił datę, w której rozpoczął bieg siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych, na tle kwestii związanych z ustaleniem daty rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu utrwaliło się stanowisko, że w takim przypadku dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06, postanowienie NSA z 15 marca 2007 r., II FZ 47/07, postanowienie NSA z 11 października 2011 r., II FZ 570/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r., SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Pogląd ten znajduje zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. W świetle powyższego, analiza akt niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie został dochowany. Z akt sprawy wynika, że Szczecińska Izba Adwokacka pismem z dnia 9 marca 2015 r., poinformowała adwokata Z.K. o wyznaczeniu go z urzędu pełnomocnikiem skarżącego. Pełnomocnik skarżącego z aktami sprawy zapoznał się po raz pierwszy w dniu 23 marca 2015 r. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. upłynął zatem bezskutecznie w dniu 30 marca 2015 r. Pełnomocnik skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożył zaś w dniu 15 kwietnia 2015 r., a więc z uchybieniem ww. siedmiodniowego terminu. W konsekwencji wniosek ten, gdyby doszło wcześniej do skutecznego doręczenia decyzji, a skarżący faktycznie spóźniłby się z wniesieniem skargi byłby spóźniony i jako taki na podstawie art. 88 p.p.s.a. podlegałby odrzuceniu. Mając powyższe rozważania na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.