I FZ 38/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1710/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1710/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił L. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 24 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia, zaznaczając, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, żadne z nich nie posiada majątku, natomiast ich dochodem jest jej zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 776,10 zł oraz wynagrodzenie za pracę męża w kwocie 1 680 zł. Wnioskodawcy przedłożyli dokumenty, z których wynikało, że skarżąca w latach 2012 i 2013 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 33 428,21 zł i 25 746,69 zł, natomiast jej mąż w roku 2012 r. poniósł stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 17 162,42 zł (przy przychodzie w kwocie 310 135,76 zł), z innych źródeł (emerytura i praca) uzyskał dochód w kwocie 25 746,69 zł, natomiast w roku 2013 r. - dochód z pracy i innych źródeł w łącznej kwocie 16 079,62 zł, a od marca 2014 r. przebywa na zwolnieniu chorobowym. Jako wydatki miesięczne swojego gospodarstwa domowego wskazała skarżąca kwotę 1 790 zł, pokrywaną z wynagrodzenia męża oraz własnego zasiłku dla bezrobotnych. Mąż skarżącej wynajmuje lokal mieszkalny znajdujący się w domu będącym miejscem zamieszkania skarżących, pobierając z tego tytułu czynsz w kwocie 500 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji strona nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Sąd zauważył, iż skarżąca udzieliła informacji o sytuacji majątkowej w sposób wybiórczy, przemilczając informację, że posiadają łącznie z mężem udziały w spółce z o.o., w której są jedynymi udziałowcami i którą prowadzą osobiście. Dopiero na etapie sprzeciwu przyznała, że istotnie z mężem posiadają majątek w postaci udziałów w tej spółce. Powołując się na znane z innych spraw okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż spółka małżonków poniosła stratę w 2013 r. w kwocie 101 135,94 zł (przy przychodzie w kwocie 564 611,75 zł) natomiast w marcu, kwietniu i maju 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 51 637 zł, 30 985 zł i 47 967 zł. Spółka złożyła wniosek o układ ratalny warunkowy w ZUS-ie w zakresie zaległych składek społecznych i zdrowotnych (do 25 września należało wpłacić 140 000 zł, pozostała zaległość 70 000 zł zostanie rozłożona na raty). Wynik spółki za rok 2013 zakończył się stratą w wysokości 101 135,94 zł, a w roku 2014 strata do sierpnia wyniosła 120 000 zł. Z danych tych wynika, że spółka skarżących pomimo straty w dwóch kolejnych latach nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów dostarczając towary i usługi o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Jest też w stanie regulować znaczne zadłużenia wobec ZUS. W związku z powyższym Sąd wskazał, że skarżąca wraz z mężem, jako jedyni udziałowcy spółki, prowadząc ją osobiście, mają możliwość czerpania z niej dochodów (wynagrodzenia), w szczególności na podstawie stosunku cywilnoprawnego, np. umowy menedżerskiej. Skarżąca wraz z mężem będąc jedynymi udziałowcami sp. z o.o., mają możliwość doprowadzenia do zawarcia umowy cywilno-prawnej ze spółką, w której pełnią funkcję członków zarządu. W granicach niezagrażających płynności finansowej spółki, mają możliwość dowolnego kształtowania składników oraz wysokości swojego wynagrodzenia. Wbrew twierdzeniom podanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, posiadają więc zdolność finansową do poniesienia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Wpis w sprawie wynosi 4 013 zł. Sąd zaznaczył, iż mając na względzie przychody należącej do nich spółki oraz zdolność do jednorazowej zapłaty 140 000 zł zaległości wobec ZUS we wrześniu 2014 r. skarżący, są w stanie zgromadzić i uiścić wpis od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie L. G. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach zażalenia wywiedziono, że fakt osiągania przychodów przez spółkę nie świadczy o możliwości ich przeznaczenia na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z otrzymywanych przychodów muszą bowiem zostać pokryte bieżące koszty funkcjonowania spółki oraz uregulowane jej zobowiązania. Skarżąca sprostowała także, że wpłata na poczet zaległości wobec ZUS w kwocie 140 000 zł nie została ostatecznie dokonana. Dodatkowo podkreślono, że skarżąca i jej małżonek są osobami borykającymi się z problemami zdrowotnymi, które powodują podwyższone wydatki na poczet utrzymania w związku z koniecznością nabywania lekarstw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie spełniła warunków do przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania tego prawa. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Tymczasem okoliczności, na których skarżąca oparła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie mają potwierdzenia w okolicznościach znanych z innych spraw (por. zwłaszcza postanowienia w sprawach o sygn. I FZ 489/14, I FZ 43/15, CBOSA). Jak wynika z zażalenia skarżąca przyjmuje, iż wydatki i inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością gospodarczą mają pierwszeństwo przed opłatami sądowymi. Stanowisko to nie ma jednak żadnego uzasadnienia. Skarżąca prowadząc działalność gospodarczą powinna przewidzieć także wydatki na koszty związane z prowadzeniem spraw sądowych. Uwzględniając to, że skarżąca wraz z mężem są jedynymi udziałowcami spółki z o.o., która nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiągając przychody, to zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wobec możliwości kształtowania przez skarżącą jej sytuacji finansowej, poprzez zawarcie umowy ze spółką, w której pełni funkcję członka zarządu, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Okoliczność, iż skarżąca nie korzysta z takiej możliwości jest jej autonomiczną decyzją, która nie wpływa na obiektywną możliwość pozyskania tychże środków, a tym samym nie uzasadnia twierdzenia o braku możliwości partycypowania w kosztach procesu i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sam bowiem fakt poniesienia przez spółkę straty nie oznacza, że spółka ta nie może wygospodarować środków dla osób zarządzających nią. Odnosząc się do eksponowanej w zażaleniu okoliczności ponoszenia podwyższonych wydatków na utrzymanie w związku z kosztami leczenia, to przede wszystkim skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że takie wydatki rzeczywiście ponosi. Nawet uwzględniając wskazane przez nią wydatki w wysokości 150 zł, które jak twierdzi w oświadczeniu, w skali miesiąca ponosi wraz z mężem, to uwzględniając przychody spółki, w której skarżąca wraz z mężem jest udziałowcem, rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej przez spółkę oraz biorąc pod uwagę wysokość wymaganego wpisu, trudno uznać, aby kwota ta istotnie wpływała na możliwości płatnicze skarżącej. Reasumując słusznie Sąd pierwszej uznał, iż nie było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.