IV SA/Wa 1967/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego W. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa po rozpoznaniu wniosku W. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r., uchylającą decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2001 r. i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń organu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie toczące się w przedmiocie przyznania W. B. uprawnień kombatanckich wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j.Dz.U. z 2012 r., poz. 400). Wskutek wniosku strony z dnia 17 lipca 2014 r. Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wszczął postępowanie w oparciu o art. 154 kpa i decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 r. i odmówił przyznania uprawnień kombatanckich. Rozpatrując wniosek W. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że stosownie do art. 16 kpa uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w ustawie. Z zasady trwałości decyzji ostatecznych wynika, że decyzja taka nie może być w zasadzie wzruszona w trybie postępowania administracyjnego, z wyjątkami ściśle określonymi w przepisach kpa. Jednym z takich wyjątków jest art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ wskazał, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w P. Zdaniem Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, nawet gdyby uznać okoliczność pobytu strony w obozie za udowodnioną to obóz w P. ([...]) nie spełnia przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. Ponadto Instytut Pamięci Narodowej w opinii z dnia [...] listopada 2006 r. uznał, iż obóz przesiedleńczy w P. nie stanowił miejsca odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach. Szef Urzędu wskazał, iż mając na uwadze całokształt materiału dowodowego brak jest podstaw prawnych do podjęcia decyzji o przyznaniu wnioskowanych uprawnień z tytułu pobytu w obozie przejściowym w P. Powołał również orzeczenia sądów administracyjnych oceniających charakter obozu przejściowego w P. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 413/09, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 447/04). Skargę na powyższą decyzją wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. B. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w swoim wniosku powoływał się na obóz pracy w M. Zdaniem skarżącego niezrozumiałe jest powoływanie się przez organ na obóz w P. Podkreślił, że przedstawił dokumenty potwierdzone przez Polski Czerwony Krzyż o pracy niewolniczej (w okresie wrzesień 1944 – maj 1945) rodziców skarżącego w obozie pracy na kolei w M. Zdaniem skarżącego prześladowanie w wieku dziecięcym nie zostało uwzględnione. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz, 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.7, 77 § 1 oraz art.107 § 3 kpa, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak konsekwentnie podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie, w świetle konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności, realizowanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 15 kpa, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji, podlega w wyniku wniesienia odwołania przez legitymowany podmiot ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego i konsekwentnie do tego winno być ukształtowane postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję w sprawie, postępowania dowodowego umożliwiającego osiągniecie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. Beck 2005, str. 96-97). W wyroku z 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i 11 kpa. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje (...) kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 kpa skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 kpa". W świetle powyższych zasad za uchybienie Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznać należy nierozważenie przez organ zarzutów merytorycznych zawartych we wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2014 r., w którym skarżący wskazał, że organ nie zapoznał się z jego wnioskiem ponieważ prawo do nabycia uprawnień kombatanckich wywodzi on z faktu wywiezienia do [...] wraz z rodzicami, którzy pracowali na kolei w M., a nie z powodu pobytu w obozie przejściowym w P. Skarżący powołał się jednocześnie na zaświadczenie z Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie dotyczące prześladowania skarżącego w wieku dziecięcym. Podsumowując skarżący wskazał "(...) gdybyście Państwo w uzasadnieniu odmowy powołali się na powyższe fakty, nie pisałbym odwołania." Zdaniem Sądu powyższe stanowi naruszenie wskazanych na wstępie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnia to wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, nie przesądzając jednocześnie wyniku sprawy co do jej meritum. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Szef Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie rozpatrzy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. z uwzględnieniem zaleceń sformułowanych powyżej. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 200 ppsa.