I OSK 321/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 558/14 odrzucającego skargę J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Op 558/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J. M. na opisane w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W jego uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone do rąk J. M. dnia 3 czerwca 2014 r., co ww. potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki pocztowej. J. M. w dniu 5 czerwca 2014 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie m.in. adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygn. akt II SO/Op 44/14. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2014r., ustanowiono dla wnioskodawczyni adwokata. Pismem z dnia 9 września 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu została wyznaczona adwokat A. N. Pismo to wpłynęło do Sądu I instancji w dniu 15 września 2014 r. W dniu 11 października 2014 r. (data stempla pocztowego) adwokat A. N., działając w imieniu J. M., wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na opisane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, iż zgodnie z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej: P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, zostało doręczone J. M. w dniu 3 czerwca 2014 r. Ustalony w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony kalendarzowo, upłynął więc w dniu 3 lipca 2014 r. Skarga została wniesiona do sądu administracyjnego za pośrednictwem poczty w dniu 11 października 2014 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie ustawowego terminu, warunkującego skuteczne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przytoczył Sąd przepis art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Pismem z dnia 9 stycznia 2015 r. (data stempla pocztowego) J. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie prawa procesowego, tj. art. 88 w zw. z art. 244 P.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż skarga od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], została wniesiona po upływie przewidzianego ustawą terminu w sytuacji, gdy termin ten biegł na nowo od momentu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a skarga została złożona w ustawowym terminie. Autor skargi kasacyjnej wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, nieopłaconych w całości na rzecz pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż termin na wniesienie skargi został zachowany, bowiem powinien być liczony od dnia dowiedzenia się pełnomocnika o ustanowieniu go w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ustanowiony w powołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie, zaś dokonanie czynności procesowej po jego upływie pozostaje bezskuteczne. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny i niebudzący wątpliwości określa zarówno początek biegu terminu do zaskarżenia aktu (dzień doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie), jak i konsekwencje złożenia skargi po jego upływie. Stosownie bowiem do brzmienia art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skargę spóźnioną sąd jest zobowiązany odrzucić. W świetle przytoczonych unormowań kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu należało uznać za odpowiadające prawu. Skoro postanowienie organu II instancji J. M. odebrała w dniu 3 czerwca 2014 r., to przyjąć trzeba, że termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał z dniem 3 lipca 2014 r. Zatem skarga wniesiona w dniu 11 października 2014 r. została – jak trafnie stwierdził Sąd I instancji – złożona po upływie ustawowego terminu zakreślonego do zaskarżenia decyzji. Podkreślić przy tym należy, że bez znaczenia dla upływu terminu do wniesienia skargi pozostawał fakt ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu. W świetle przepisów ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu termin do zaskarżenia decyzji "otwiera się na nowo". Taka interpretacja przeczyłaby jednoznacznej treści art. 53 § 1 P.p.s.a., nakazującemu liczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje argumentów prawnych, by podzielić pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, że termin do wniesienia skargi należało liczyć od dnia, w którym pełnomocnik z urzędu dowiedział się o jego ustanowieniu w sprawie. Stanowisko, iż złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi jest utrwalone w praktyce (p. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1034/14 i cytowane tamże orzeczenia, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ustanowienie dla strony pełnomocnika z urzędu nie wstrzymuje też biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który to przeważnie upływa bezskutecznie zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie pomyślnie dla strony zakończone. W konsekwencji czego praktyka uznaje, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. winien on złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zaś dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu dla dokonania tej czynności jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż do 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony (op. cit.). Zaskarżenie decyzji po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe przeto wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania danej czynności procesowej. Zatem powoływana w rozpatrywanym przypadku niemożność dochowania terminu przez adwokata ustanowionego z urzędu mogłaby być rozważana na tle konkretnych okoliczności danej sprawy w ramach rozpoznawania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Natomiast w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie został złożony. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że wskazane przepisy art. 88 w zw. z art. 244 P.p.s.a. nie dotyczą stanu niniejszej sprawy, tym samym zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywód nie mógł być zaakceptowany. Ponadto w treści skargi kasacyjnej wskazano inny akt niż będący przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie, co również świadczy o braku dołożenia przez pełnomocnika z urzędu staranności w prowadzeniu spraw strony skarżącej. Poza tym skargę kasacyjną wniesiono wadliwie, bo do sądu bezpośrednio, a nie za pośrednictwem organu, co już skutkować winno jej odrzuceniem, gdyż nie ma podstawy prawnej przekazywania jej organowi. Co prawda taka praktyka się wykształciła, lecz jest ona bezpodstawna i nieuzasadniona po 11 latach obowiązywania nowej regulacji prawnej w tej materii. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Sąd nie orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jako że w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne. Orzekając w tej materii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu winien uwzględnić okoliczności podniesione w tym postanowieniu