II OZ 1326/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 października 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 451/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności powstania budynku gospodarczego wraz z przybudówkami postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 2 1 Postanowieniem z 24 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił D.W. i M.W. (dalej jako "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W., M.W., M.W. i J.W. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności powstania budynku gospodarczego wraz z przybudówkami. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącym 12 maja 2014 r. Pismem z 19 maja 2014 r. skarżący oraz J.W. i M.W. wnieśli o uzupełnienie decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z [...] maja 2014 r. Po wniesieniu skargi na decyzję z [...] kwietnia 2014 r. skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie czekając na wydanie postanowienia w przedmiocie uzupełnienia lub odmowy uzupełnienia decyzji, wnieśli skargę do sądu administracyjnego na decyzję z [...] kwietnia 2014 r. Jednym ze skutków procesowych zgłoszenia wniosku o uzupełnienie decyzji jest "przesunięcie" początku terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na dzień doręczenia postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji. Przed doręczeniem tego postanowienia termin do wniesienia skargi nie biegnie. Z tego względu Sąd I instancji stwierdził, że skarga wniesiona przed wydaniem postanowienia w przedmiocie uzupełnienia zaskarżonej decyzji jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Natomiast prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Jednocześnie Sąd I instancji zaznaczył, że skarżący złożyli wniosek o wyłącznie między innymi sędziego sprawozdawcy w niniejszej sprawie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega jednak rozpoznaniu, ponieważ sędzia zobowiązany jest podejmować czynności niecierpiące zwłoki. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie nie zgadzając się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Przyznanie prawa pomocy, nawet jeśli zachodzą ku temu przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony (art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a.), jest niedopuszczalne w razie oczywistej bezzasadności skargi. Skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości. W przeciwnym razie mogłoby dojść do naruszenia konstytucyjnego prawa strony do sądu. Jest to więc regulacja wyjątkowa, którą należy stosować ściśle. W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, że jednym ze skutków procesowych zgłoszenia wniosku o uzupełnienie decyzji jest przesunięcie początku terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na dzień doręczenia postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji. W ocenie Sądu I instancji, przed doręczeniem tego postanowienia termin do wniesienia skargi nie biegnie. W związku z tym Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 1089/14. Stanowisko Sądu I instancji oparte jest zatem nie na jednoznacznym i niewymagającym wykładni brzmieniu przepisu prawa, lecz skutkiem poglądu wyrażonego w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który Sąd I instancji zaakceptował. Nie jest to jednak pogląd akceptowany powszechnie. Przykładowo w postanowieniu z 10 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 373/10, LEX nr 606587, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 111 § 2 k.p.a. nie jest stricte przesunięciem początku biegu terminu do złożenia środka odwoławczego, lecz niejako jego przedłużeniem o okres, w którym dochodzi do rozpoznania wniosku o uzupełnienie bądź sprostowanie. Przepis art. 111 § 2 k.p.a. nie stanowi więc lex specialis w stosunku do przepisów regulujących terminy do złożenia środków odwoławczych, bowiem nie wyłącza ich zastosowania na rzecz innej regulacji, ale je uzupełnia. Postanowienie to zostało wydane przed nowelizacją art. 111 k.p.a. dokonaną ustawą z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r., nr 6, poz. 18 ze zm.), co jednak nie miało wpływu na aktualność tego poglądu. Nie rozstrzygając powyższego sporu należy mieć jednak na uwadze, że skutki wniesienia wniosku o uzupełnienie decyzji na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. w zakresie biegu terminu do wniesienia skargi, nie są tak oczywiste jak to przedstawił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Oznacza to, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 247 p.p.s.a. Nie można bowiem uznać, że odrzucenie skargi w niniejszej sprawie nie wymaga głębszej analizy prawnej. Ponadto w niniejszej sprawie skarżący złożyli wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Stosownie do treści art. 20 § 3 p.p.s.a., do czasu rozstrzygnięcia sprawy o wyłączenie, sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki. Przyjmuje się, że rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest czynnością niecierpiącą zwłoki, ponieważ bez rozpoznania tego wniosku nie jest zazwyczaj możliwe nadanie dalszego biegu sprawie. Skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy po wezwaniu ich do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ewentualne zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych powoduje w takiej sytuacji, że przy spełnieniu pozostałych warunków formalnych skardze może zostać nadany dalszy bieg. Podobnie jednak jak w przypadku art. 247 p.p.s.a., również art. 20 § 3 p.p.s.a. jest regulacją wyjątkową, która musi być wykładana ściśle. Możliwe jest więc rozpoznanie przez sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli od rozpoznania tego wniosku zależy nadanie sprawie dalszego biegu. Jednak sędzia taki może jedynie przyznać bądź odmówić przyznania prawa pomocy. Natomiast niewątpliwie powinien powstrzymać się od rozstrzygania o oczywistej bezzasadności skargi mając na uwadze wagę tego rodzaju rozstrzygnięcia, które może być oceniane pod kątem naruszenia prawa do sądu, a więc prawa którego ochronie służyć ma między innymi instytucja wyłączenia sędziego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 2 1