III SA/Wr 663/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę. B. M. (dalej: strona, skarżący) posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, C+E, T. Wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznych z wyłączeniem kategorii C+E, na okres 2 lat, za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwym. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Starosta S. cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B, B+E, T na okres od [...]. 03. 2014 r. do [...].03. 2016 r. Odrębnymi decyzjami z dnia [...] maja 2014 r. skierowała skarżącego na badania lekarskie i badania psychologiczne. Wnioskiem [...] maja 2014 r. skarżący wystąpił do Starosty S. o wydanie wtórnika prawa jazdy z powodu zmiany danych związanych z utrata uprawnień kategorii B, C, C+E,T – na kategorię C, C+E prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta S. odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kat. C, C+E, z uwagi na orzeczony przez Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z dnia [...].03.2014 r., środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C+E, na okres 2 lat. W odwołaniu, pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi I instancji, że rozszerzył wobec skarżącego orzeczony przez sąd środek karny, naruszając w ten sposób 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który nie ma zastosowania do osób, które posiadają już stosowne uprawnienia do kierowania pojazdami. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, art. 18 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600), art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał treść art. 12 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz treść art. 11 ust. 4 tej ustawy a następnie wskazał, że przepisy te mają zastosowanie zarówno do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii, innej niż kat. B w czasie trwania zakazu, jak i do kierowców posiadających już takie uprawnienia, wstrzymując możliwość ich wykonywania na czas orzeczonego zakazu sądowego, do pojazdów kat. B. W ocenie Kolegium zarzuty skarżącego nie są zasadne, albowiem zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii, w tym wydanie wtórnika prawa jazdy. To, że skarżący posiadał uprawnienia przed wydaniem wyroku, co wynikało z jego prawa jazdy, obejmującego kat. B, C, B+E,C+E, T, zaś Sąd prawomocnym wyrokiem z [...].03.2014 r. odebrał jedynie częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kat. C+E, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne kat. C, C+E, bowiem jest to zakazane, zakazem wprowadzonym przez ustawodawcę. Podkreślono, że skarżący wskutek orzeczonego wyrokiem zakazu prowadzenia pojazdów z wyłączeniem pojazdów kat. C+E, utracił uprawnienia do kierowania pojazdów kat. B, B+E, T, mocą decyzji Starosty S. z dnia [...].05.2014r. Okoliczność ta nie może nie mieć znaczenia dla oceny możliwości wydania prawa jazdy kat. C+E. Stosownie bowiem do art. 11ust. 4 pkt1 ustawy o kierujących pojazdami dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C jest spełnienie wymagań określonych dla prawa jazdy kat B, oraz stosownie do art. 11ust. 4pkt 2 tej ustawy, dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C+E jest spełnienie wymagań dla kat. B, C w tym zakresie. Wskazano w uzasadnieniu, że utrata uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, T, nie jest zmianą stanu faktycznego, uprawniającego do otrzymania wtórnika dokumentu, albowiem cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B jest zmianą uprawnień, a nie stanu faktycznego. Zatem w oparciu o art. 18 ust.1 ustawy brak jest podstaw do wydania wtórnika prawa jazdy, z powodu utraty uprawnień kat. B prawa jazdy. Dlatego też, przedstawione rozważania prawne dotyczące zasad wydawania prawa jazdy, w niniejszej sprawie, muszą mieć zastosowanie do rozpatrzenia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy obejmującego uprawnienie kat. B. Skoro skarżący nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami B, a więc nie spełnia tych warunków. Wskazano, że w wyroku sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C+E, a więc także kategorii C. Organ odwoławczy na poparcie swojej tezy przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do WSA we Wrocławiu zarzucając naruszenie: naruszenie przepisu art. 7 kpa, poprzez odmowę wykonania orzeczenia sądu powszechnego, to jest wyroku Sądu Rejonowego w S., Wydziału II Karnego z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...]) i bezprawne rozstrzygnięcie sytuacji prawnej skarżącego wychodzące poza zakaz prowadzenia pojazdów ustanowiony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, a także poprzez wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącego, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C+E, organ uniemożliwia skarżącemu korzystanie z uprawnień poprzez odmowę wydania prawa jazdy wskazanych kategorii; naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 1 pkt. 3, ust. 2 pkt 2 pkt 3, ust. 3 pkt 2 ustawy kierujących pojazdami , poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie, a to poprzez ujednolicenie sytuacji prawnej kierującego ubiegającego się o wydaniem prawa jazdy po raz pierwszy, i sytuacji kierującego, który takie uprawnienia już posiadał i w związku z tym wydanie decyzji nieuwzględniającej faktu posiadania przez skarżącego uprzednio nabytych (i nie odebranych przez Sąd ) uprawnień do kierowania pojazdami kat. C+E; art. 182 § 2 k. k. ww. z art. 6 kpa w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 104 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez nie wydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie, co do których nie orzeczono środka karnego wskazanego w art. 42 k.k.; art. 10 Konstytucji RP, poprzez działanie sprzeczne z treścią rozstrzygnięcia sądu powszechnego. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji poprzedzającej organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano na postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., I KZP 29/13, w którym Sąd stwierdził, że "...organy administracyjne nie mogą ingerować w treść prawomocnego wyroku sądu orzekającego środek karny. Organ nie może rozszerzać ani zwężać orzeczonego przez sąd zakazu. Jeżeli Sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów z wyłączeniem wskazanych kategorii , to zakaz ten, nie może rozciągać się na wyłączone kategorie, albowiem stanowiłoby to dolegliwość znacznie przekraczającą treść prawomocnego wyroku i działania te stanowiły by pogwałcenie zasad Konstytucji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując tak określonej kontroli skład orzekający Sądu stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji zastosowały wobec skarżącego przepis prawa materialnego wyrażony w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r., poz. 600); zwana dalej u.k.p.). Ustawodawca w treści powyższej regulacji zobowiązał administrację publiczną do niewydawania prawa jazdy w określonych w tym przepisie sytuacjach. Otóż prawo jazdy nie może zostać wydane min. osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p). Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie tej kategorii, to organ będąc związanym art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest zobowiązany wydać decyzję odmowną. Natomiast art. 12 ust 2 u.k.p. zawiera zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego. (patrz orzeczenie WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 530/13). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C+E, na okres 2 lat. Skarżący posiadał natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, C+E, T. Innymi słowy, wobec skarżącego wydany został zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, C, B+E, T. Skarżący wystąpił zaś o wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E. Na tle powołanych przepisów prawa nie sposób za skarżącym przyjąć, aby organy mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie, a zatem rozstrzygnięcie o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C, C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, C, B+E, T (tych objętych orzeczeniem sądowym) a także innej kategorii, o którą się ubiegał, czyli również C+E. (w stosunku do kategorii C został orzeczony prawomocny wyrok). W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, C, B+E, T, a pośrednio - poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 u.k.p. również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C+E. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazu z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami zawierającą wykaz dolegliwości będących skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Zaakcentowania wymaga, że ustawodawca w ustawie o kierujących pojazdami nałożył na organy administracji publicznej określone obowiązki (np. zakaz wydania prawo jazdy w sytuacjach dookreślonych w art. 12 u.k.p). Tym samym niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie tych obowiązków organy administracji publicznej "wkraczają" w kompetencje sądu karnego, czy też modyfikują treść zapadłych przed tym sądem wyroków. Organy podejmują czynności jedynie w zakresie swoich właściwości. Stąd też Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez pełnomocnika skarżącego postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r. o sygn. akt [...]. Przypomnienia wymaga, że zgodnie z postanowieniami tej ustawy: przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2) – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B: przepis art.12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1,+E, C+E, D1+E, lub D+E (art. 12 ust. 2 pkt 3) – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przywołane unormowania wskazują, że ustawa o kierujących pojazdami przypisała wyrokowi zakazującemu prowadzenie pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B walor zdarzenia prawnego w zakresie stosunków administracyjnych powstających w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem jazdy kategorii B oraz powiązanie z innymi kategoriami (art. 6 ust. 1 pkt 12, pkt 15 ustawy o kierujących pojazdami), prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą jednako zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy. Przy interpretacji unormowań zawartych w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie można bowiem poprzestać wyłącznie na wykładni językowej, i z pominięciem celowości rozwiązań legislacyjnych przyjętych w tej ustawie twierdzić (jak czyni to skarżący), że dwuletni sądowy zakaz prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B nie odnosi się do osób, które nabyły już wcześniej uprawnienia do prowadzenia pojazdów poza kategorią B. Zestawiając postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a § 1 w zw. z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego nietrudno dostrzec, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji, wszak zachowania kwalifikowane, stypizowane w art. 178a Kodeksu karnego, godzą w bezpieczeństwo ruchu. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trzeba przy tym zauważyć, że – oprócz powiązania art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 178a § 1 Kodeksu karnego, przez zdarzenie jakim jest prawomocny wyrok sądu obwarowany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, zobowiązujący organ administracji publicznej (właściwego starostę) do wydania decyzji cofającej skazanemu uprawnienia do prowadzenia pojazdu w orzeczonym zakresie, i obligujący ten organ do niewydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – unormowania zawarte w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami mają także charakter autonomiczny w zakresie stosunku administracyjnoprawnego, który jest wynikiem wcześniejszego stosunku o charakterze karnoprawnym. Wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia – przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r., III SA/Po 834/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r., II SA/Ol 754/13 i z dnia 26 listopada 2013 r., II SA/Ol 845/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2014 r., III SA/Wr 883/13). Podzielając w pełni ten kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych, należy zauważyć, że inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami doprowadziłoby do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale – co najważniejsze – byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. B, C, B+E, C+E, T, zaś Sąd Rejonowy w S. wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, C, B+E, T nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym elementarnym zasadom procedury administracyjnej. Wskazać należy, za organem drugiej instancji, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kat. B, C, B+E, T, nie jest zmianą stanu faktycznego, uprawniającego do otrzymania wtórnika dokumentu, albowiem ten zakaz w zakresie kierowania pojazdami (w tym obejmujący kat. B) jest zmianą uprawnień, a nie stanu faktycznego. Zatem w oparciu o art. 18 ust.1 ustawy brak jest podstaw do wydania wtórnika prawa jazdy, z powodu utraty uprawnień kat. B prawa jazdy. Dlatego też rozważania prawne dotyczące zasad wydawania prawa jazdy, w niniejszej sprawie, maja zastosowanie do rozpatrzenia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy. Resumując wskazać należy, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania wskazanych w skardze przepisów ustawy o kierujących pojazdami, także innych naruszeń, które mogły skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z powyższych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.