II OSK 971/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2237/14 w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 24 grudnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2237/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa) odrzucił skargę I. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że pismami z dnia 27 października 2014 r. przesłano do I. T. odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 złotych, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi oraz wezwano do nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi, również zakreślając siedmiodniowy termin, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca nie odebrała wskazanych pism, jednakże pismo prawidłowo awizowane uważa się za skutecznie doręczone z upływem ostatniego dnia okresu, na który pismo zostało złożone w urzędzie pocztowym, tj. w niniejszym przypadku z dniem [...] listopada 2014 r. Termin do uiszczenia należnej w sprawie opłaty sądowej upłynął bezskutecznie w dniu 19 listopada 2014 r. Po sprawdzeniu w Rejestrze Opłat Sądowych, Sąd I instancji ustalił, że do dnia 2 grudnia 2014 r. nie uiszczono należnego do sprawy wpisu sądowego. Z akt sądowych wynika, że nie uzupełniono również pozostałych braków formalnych skargi. W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie I. T., reprezentowana przez r.pr. T. K., zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1-3 ppsa przez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że doręczenie skarżącej 1. odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł; i 2. wezwania do nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi, nastąpiło z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 §1 ppsa, co skutkowało uznaniem, że termin do uiszczenia należnej opłaty sądowej i uzupełnienie braków formalnych skargi, upłynął bezskutecznie w dniu 19 listopada 2014 r. podczas, gdy okoliczności sprawy mogły wskazywać, że niniejsza przesyłka sądowa nie była w ogóle awizowana (w wyniku nieprawidłowości działania operatora pocztowego), a co za tym idzie, nie było mowy o możliwości zastosowania w sprawie przedmiotowych przepisów, regulujących tzw. "fikcję doręczenia"; - art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ppsa przez błędne przyjęcie, że istniały podstawy do odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi oraz nie uiszczenie mimo wezwania należnego wpisu, podczas gdy okoliczności sprawy mogły wskazywać, że w wyniku braku skutecznego doręczenia pism z dnia [...] października 2014 r. (brak awiza w skrzynce pocztowej adresata), nie było podstaw faktycznych i prawnych do odrzucenia skargi; - art. 65 § 1 i 2 ppsa w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczenia pism sadowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1350) przez uzasadnione podejrzenie naruszenia trybu doręczenia pism sądowych przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) według zasad obowiązujących w postępowaniu cywilnym. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne I. T. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej ppsa bądź Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, z. 1, poz. 1). Zarzut naruszenia art. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 ppsa nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa wynika wprost, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zgodnie z art. 220 § 3 ppsa skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania od których pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlegają odrzuceniu. Odrzucenie skargi, podobnie jak skargi kasacyjnej lub zażalenia jest zatem sankcją, która ma zastosowanie, jeżeli strona nie dopełniła nałożonego na nią obowiązku. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 ppsa, polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. Z niedopełnieniem takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, zatem słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił przedmiotową skargę. Zgodnie z art. 73 § 1 ppsa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym adresata. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 ppsa, wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Art. 73 § 3 ppsa określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 ppsa precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone. Z powyższej regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata – są z punktu widzenia art. 73 ppsa istotne. Należy przy tym podkreślić, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 ppsa, musi być w stanie – na podstawie posiadanych od poczty informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. w zakresie przesyłki zawierającej wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi i nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi, należy uznać, że wszystkie powyższe informacje w sposób niebudzący wątpliwości wynikają z koperty/formularza potwierdzenia odbioru, a tym samym Sąd I instancji miał prawo stwierdzić, że spełnione zostały wymogi z art. 73 ppsa i uznać, że termin do uiszczenia wpisu i nadesłania 1 egzemplarza odpisu skargi upływał z końcem 14 dnia od doręczenia w sposób określony w art. 73 § 4 ppsa (12 listopada 2014 r.) Strona nie kwestionuje tego, że wskazane wyżej, istotne z punktu widzenia art. 73 ppsa, adnotacje znajdują się na kopercie/formularzu potwierdzenia odbioru (k. 14 akt sprawy). Zatem: przesyłkę awizowano 29 października 2014 r. z uwagi na nieobecność adresata; zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej; przesyłkę awizowano powtórnie 6 listopada 2014 r.; adnotacja i odcisk datownika z 14 listopada 2014 r. wskazują na zwrot przesyłki do nadawcy z uwagi na niepodjęcie jej w terminie. Wszystkie powyższe adnotacje zostały podpisane przez pracowników poczty. Konfrontując powyższe okoliczności z zarzutami skargi kasacyjnej należy przede wszystkim stwierdzić, że argument, iż skarżąca nie otrzymała awiza, zawiadamiającego go o możliwości odebrania przedmiotowego pisma, nie może zostać uznany za świadczący o naruszeniu art. 73 § 1-3 i § 4 ppsa. Doręczenie pisma w trybie przewidzianym w art. 73 ppsa stanowi rodzaj fikcji prawnej – domniemanie doręczenia w dacie wskazanej w art. 73 § 4 ppsa. Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi prowadzące do skutku doręczenia, o którym mowa w tym przepisie, zostały spełnione. Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 ppsa, mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468). Kwestia ta nie może być jednak badana w ramach postępowania kasacyjnego, gdyż jej rozstrzygnięcie należy do sądu, który będzie oceniał ewentualny wniosek o przywrócenie terminu. Wskazać należy, z uwagi na podnoszoną w skardze kasacyjnej argumentację, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 ppsa, w każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II OSK 368/11). Skoro zatem z adnotacji Urzędu Poczty na zwróconej do WSA przesyłce wynika, że była ona prawidłowo awizowana, zgodnie z wskazanymi w art. 73 ppsa regułami, to Sąd I instancji nie miał innej możliwości jak tylko odrzucić skargę, gdyż z jednej strony dysponował wiarygodną informacją Poczty o próbie doręczenia przesyłki, a z drugiej stwierdził, że do uzupełnienia braków nie doszło. Nie sposób więc uznać, że Sąd I instancji naruszył art. 73 ppsa, bowiem po przeprowadzeniu prawidłowej oceny skuteczności doręczenia wezwania miał on prawo i obowiązek stwierdzenia zajścia przesłanki nieuiszczenia wpisu w terminie i odrzucenia skargi z tego właśnie powodu. Mając powyższe na uwadze NSA stwierdza, że, wbrew temu co twierdzi skarżąca kasacyjnie, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nie jest konieczne umieszczanie informacji o miejscu złożenia pisma i terminie jego odbioru z placówki pocztowej lub urzędu gminy. Te informacje znajdować się muszą na zawiadomieniu o pozostawieniu niedoręczonej przesyłki, (tzw. awizo). A więc Sąd I instancji by uznać wezwanie za skutecznie doręczone nie musiał dysponować dowodem faktycznego pozostawienia przez doręczającego w skrzynce odbiorczej skarżącej zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (awizo). Istotą przyjęcia fikcji doręczenia jest to, że w oparciu o określone znamiona dokonuje się stwierdzenia zaistnienia doręczenia, następnie łącząc z tym określone dalsze skutki np. w postaci rozpoczęcia biegu terminów procesowych. Czynności podjęte przez Urząd Poczty uwidocznione na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru jednoznacznie wskazują, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął fikcję uznania pisma za skutecznie doręczone i w konsekwencji orzekł o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym, że argumentacja skargi kasacyjnej okazała się chybiona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 182 § 1 i 3 w zw. z art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.