II OZ 985/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 819/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych za zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 819/14 odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z uwagi na prawomocne oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy (postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2015 r. v, postanowienie NSA z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt II OZ 177/15), Przewodniczący Wydziału III WSA w Gdańsku wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. W następstwie wezwania skarżący w dniu 28 kwietnia 2015 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W złożonym formularzu PPF rubryki od 7 do 11 ponownie opatrzone zostały sformułowaniem "brak". Z uwagi na brak danych odnośnie obecnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do przedstawienia nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. W pisemnej odpowiedzi z dnia 19 maja 2015 r. skarżący wskazał, że "[...] w okresie od 01.01.14 do chwili obecnej nie składał żadnych skarg na przewlekłość ani pozwów o zapłatę i z tegoż powodu nie otrzymał żadnych odszkodowań lub zadośćuczynień [...]". Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Po rozpatrzeniu sprzeciwu od ww. postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 września 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 819/14 odmówił J. J. przyznania prawa pomocy. Sąd I. instancji stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Podał, że pismo skarżącego z dnia 19 kwietnia 2015 r. nie zawierało pełnej odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 maja 2015 r. Wezwanie to odnosiło się bowiem do konieczności wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Jeżeli zaś od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony, które to okoliczności wnioskodawca powinien przedstawić w sposób nie budzący wątpliwości, Sąd nie ma podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżący stwierdził, że oddalenie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wyrazem arbitralności. Z przedłożonych przez niego dokumentów wynika bowiem, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych w całości. Ponadto podał, że jego zły stan zdrowia przemawia za tym, aby przyznać mu pełnomocnika z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Dla oceny zasadności przedmiotowego wniosku istotne znaczenie ma okoliczność, że skarżącemu prawomocnie odmówiono już w niniejszej sprawie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jesdn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."), który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt. I OZ 1227/13). Oceniając ponowny wniosek J. J. o zwolnienie od kosztów sądowych uznać należy, że Sąd I. instancji zasadnie stwierdził, że nie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie mu prawa pomocy. Należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dodatkowa argumentacja przedstawiona przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie nie mogła dostarczyć odpowiednich podstaw do uznania, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pismo z dnia 19 kwietnia 2015 r. nie zawierało bowiem rzetelnej odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 maja 2015 r. w którym zwrócono się do skarżącego o wskazanie nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Mając zatem na uwadze, iż w kolejnym złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie wykazał, aby nastąpiło istotne pogorszenie się jego sytuacji majątkowej, stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji postanowienia.