II FZ 601/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Bd 1176/14 w sprawie ze skargi D. [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 30 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 stycznie 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 1176/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił D. [...] z siedzibą w W. (dalej: "spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz oddalił wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w administracji w całości. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, pismem procesowym z dnia 4 grudnia 2014 r., spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 30 września 2014 r. odmawiającej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2011 r. oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w administracji w całości. Przystępując do rozpatrzenia powyższego wniosku Sąd w pierwszej kolejności rozważył czy w niniejszej sprawie decyzja administracyjna nadaje się i wymaga wykonania. Z uwagi na to, że wniosek spółki dotyczył wstrzymania decyzji wydanej w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, Sąd stwierdził, że tego typu decyzja nie korzysta z przymiotu wykonalności i tym samym nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania. Brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądził o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku spółki o wstrzymanie jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Odnośnie wniosku spółki o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w administracji Sąd stwierdził, że działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd administracyjny nie ma prawnej możliwości udzielenia ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), ponieważ sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że spółka nie wnosiła o merytoryczne rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji, albowiem co do zasady jest to przedmiotem stosownej skargi, ale o zajęcie przez Sąd formalno – prawnego stanowiska w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem stosowne jej wykonanie na etapie rozpatrywania skargi strony wpłynie na zmianę praw, względnie obowiązków strony. W tym też zakresie niezrozumiałym dla spółki jest stanowisko Sądu, iż zaskarżona decyzja nie korzysta z przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu jej wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Trafnie Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku spółki o wstrzymanie jej wykonania. Należy zgodzić się z poglądem reprezentowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 lutego 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 431/07, (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Ponadto wypada zauważyć, że decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że sąd administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie ma prawnej możliwości udzielania ochrony tymczasowej stronie, która wnosi o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, bądź o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w myśl przepisów u.p.e.a. Należy zauważyć, że sądy administracyjne są właściwe w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych do nich orzeczeń organów administracji, natomiast wniosek o wstrzymanie egzekucji nie ma podstawy prawnej w przepisach normujących postępowanie przed tymi sądami. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydania orzeczeń merytorycznych, które mogą zapadać tylko w toku postępowania administracyjnego, w tym wypadku postępowania egzekucyjnego w administracji. Sądy administracyjne nie mają bowiem kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności stosownie do art. 3 p.p.s.a. Dodatkowo należy zauważyć, że przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 § 1 u.p.e.a. Wniosek w tym przedmiocie podlega rozpatrzeniu w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym przez właściwe organy, a następnie orzeczenia tych organów mogą podlegać kontroli sądowej w zakresie wyznaczonym przez przepisy p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.