II GZ 882/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 15 października 2015 r. sygn. akt II SA/Op 609/14 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] października 2014 r., nr [...] przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Op 609/14 odmówił J.M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od jego skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie płatności obszarowych. J.M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O., skargę na ww. postanowienie. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 15 grudnia 2014 r., wezwano skarżącego do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Wezwanie zawierało także pouczenie, że nieuiszczenie wpisu w terminie wyznaczonym przez Sąd, skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wezwanie powyższe doręczono skutecznie w dniu 22 grudnia 2014 r., do rąk dorosłego domownika – matki skarżącego, o czym świadczy stosowna adnotacja i podpis na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 609/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O., odrzucił skargę J.M. z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 27 stycznia 2015 r. Pismem procesowym złożonym w dniu 25 lutego 2015 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uiścił wpis od skargi w wysokości 100 zł. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi odebrała jego schorowana matka, wówczas gdy on przebywał z ponad dwumiesięczną wizytą u brata w Niemczech. Skarżący podał, że jego matka jest osobą cierpiącą na zaniki pamięci i dlatego zapomniała powiedzieć o wezwaniu pozostałym domownikom. W dniu kiedy skarżący odebrał odpis postanowienia z dnia 23 stycznia 2015 r. o odrzuceniu skargi, wówczas dowiedział się, że nie dokonał żądanej przez Sąd czynności uiszczenia wpisu. Na skutek zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 3 marca 2015 r., wezwano skarżącego do złożenia oświadczenia, czy w dniu 27 stycznia 2015 r. skarżący osobiście potwierdził odbiór postanowienia Sądu z dnia 23 stycznia 2015 r. o odrzuceniu skargi oraz jednoznacznego wskazania, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu i jaki okres czasu upłynął pomiędzy czynnością związaną z uiszczeniem wpisu, a ustaniem przyczyny, pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W piśmie procesowym z dnia 12 marca 2015 r. skarżący wyjaśnił, że odpis postanowienia Sądu z dnia 23 stycznia 2015 r. nie został na pewno doręczony w tej dacie, ale późniejszej i w związku z tym trudno mu ustalić, jaki czas upłynął do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz uiszczenia wpisu. Postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. Sąd odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz orzekł o zwrocie skarżącemu wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Na orzeczenie to skarżący wniósł zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił uchylając zaskarżone postanowienie i przekazując wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, do ponownego rozpoznania. W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wezwał skarżącego do złożenia oświadczeń. Skarżący w dniu 21 września 2015 r. złożył pismo, w którym stwierdził m.in., że nie umie szczegółowo wskazać w jakim dniu dowiedział się o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, bowiem tego nie zapisał. Oświadczył, że korespondencję sądową (pismo z datą 15 grudnia 2014 r. wzywające do uiszczenia wpisu oraz odpis postanowienia z dnia 23 stycznie 2015 r. odrzucające skargę) odebrali jego rodzice, tj. A.J.M., a pisma te nie zostały otwarte przez rodziców, którzy włożyli korespondencję sądową do szuflady i o niej zapomnieli. Ponadto zaznaczył, że nie umie określić w jakiej dacie miał możliwość uiszczenia wpisu. Podkreślił również, że po znalezieniu korespondencji sądowej udał się do prawnika, z pytaniem czy może złożyć do WSA w O. wniosek o przywrócenie terminu. Prawnik ten, zażądał od skarżącego pieniędzy za poradę, a ponieważ skarżący takowych nie posiadał, nie otrzymał odpowiedzi na postawione pytanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że biorąc pod uwagę treść wyjaśnień skarżącego, nie można ustalić momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu i w związku z tym rozpoznał wniosek merytorycznie. WSA w O. podkreślił, że sam fakt pobytu skarżącego za granicą nie może stanowić okoliczności uprawdopodabniającej brak jego winy w uchybieniu terminu. Ponadto Sąd podniósł, że odebranie korespondencji przez dorosłego domownika i nie przekazanie jej skarżącemu nie skutkuje uznaniem, że brak jest podstaw do przyjęcia zawinienia strony w dokonaniu czynności. Sąd zaznaczył również, że nieznajomość prawa procesowego nie może być uznawana jako usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty jest ona zawiniona przez stronę. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J.M.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 tej ustawy. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2, jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie wykazał, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i że dochował wszelkich starań w celu zabezpieczenia swoich interesów. Skarżący jako argument w zakresie przywrócenia uchybionego terminu wskazał, że w czasie wyznaczonym do uiszczenia wpisu przebywał poza granicami kraju oraz, że w trakcie jego nieobecności korespondencje odebrali rodzice, którzy z powodu choroby (utrata pamięci) nie przekazali przesyłek sądowych. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji nieprzekazanie skarżącemu odebranej przesyłki przez rodziców cierpiących na brak pamięci nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżący miał świadomość, że rodzice cierpią na długotrwałą chorobę, która może spowodować ujemne skutki dla interesów skarżącego, zwłaszcza w czasie toczącego się wobec strony postępowania sądowego. Sąd I instancji słusznie zaznaczył, że przesyłki (zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi oraz odpis postanowienia o odrzuceniu skargi) zostały doręczone prawidłowo, ponieważ odebrały je osoby pełnoletnie. Natomiast fakt, że dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji i nie przekazał jej do rąk adresata we właściwym czasie, nawet nie podając rzeczywistej daty odbioru, nie wyłącza winy skarżącego (postanowienie NSA z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt II OZ 892/14). Ponadto należy zaznaczyć, że wyjazd skarżącego za granicę nie stanowi również przesłanki do przywrócenia terminu. Strona, wiedząc o toczącym się postępowaniu, winna skorzystać z instytucji przewidzianych w p.p.s.a. i przed wyjazdem skutecznie ustanowić pełnomocnika do reprezentacji czy doręczeń (postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 675/11). Ponadto należy zaznaczyć, że należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymaga, aby przed wyjazdem podjąć odpowiednie działania gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 360/11). W tym stanie sprawy nie można było uznać, że strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu od skargi. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.