VII SA/Wa 2024/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-03
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Izabela Ostrowska, Elżbieta Zielińska-Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy najemca nieruchomości sąsiedniej, posiadający jedynie tytuł obligacyjny do nieruchomości, może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości sąsiedniej, ze względu na interes prawny wynikający z art. 144 Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że najemca nieruchomości sąsiedniej, posiadający jedynie tytuł obligacyjny, nie może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości sąsiedniej, ponieważ interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, a art. 144 Kodeksu cywilnego, regulujący prawo sąsiedzkie, odnosi się głównie do stosunków między właścicielami nieruchomości i nie uzasadnia interesu prawnego najemcy w takim postępowaniu. W związku z tym, umorzenie postępowania odwoławczego przez organ było prawidłowe.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającej nakazania rozbiórki budynku. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając, że spółka, będąca najemcą nieruchomości sąsiedniej, nie posiada interesu prawnego do wniesienia odwołania, ponieważ jej interes jest jedynie faktyczny, a nie prawny. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym art. 28 k.p.a. i art. 144 k.c., twierdząc, że posiada interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skargę oddala
Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu przez [...] Sp. z o.o w [...] jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...]. Decyzją tą organ po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] odmawiającej nakazania A. B. rozbiórki budynku konstrukcji drewnianej o wymiarach ok. 3,60 m x 4,70 m (oznaczonego jako 8.4) usytuowanego na nieruchomości przy ul. [...] w [...] (dz. nr ew. [...] obr. [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej kpa - umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanką umorzenia postępowania odwoławczego jest bezprzedmiotowość odnosząca się tylko do rozpoznania sprawy w instancji odwoławczej. Skutkiem umorzenia postępowania odwoławczego jest pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej odwołaniem decyzji organu pierwszej instancji, która w tej sytuacji ostatecznie rozstrzyga sprawę administracyjną co do istoty. Organ II instancji wskazał, że przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego
w każdej sprawie należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, mając na uwadze treść art. 105 kpa. Zasadniczo ma to miejsce wtedy, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 kpa) lub wniesie je osoba ( podmiot), która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Okoliczności te wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego. Inne przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przed pierwszą instancją nie mają zastosowania.
Organ odwoławczy powołał przepis art. 28 kpa zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Następnie podkreślił, że w świetle doktryny prawa administracyjnego interes prawny musi być oparty na prawie materialnym ( czyli wynikać z obowiązujących przepisów prawa)
a nie jedynie na subiektywnym przekonaniu podmiotu, że taki interes posiada. Tak więc podmiot posiadający tylko faktyczny interes w rozstrzygnięciu sprawy, a nie oparty o przepisy prawa materialnego, nie może być uznany za stronę w rozumieniu art. 28 kpa. Wykazanie interesu prawnego, to ustalenie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu –strony postępowania.
Dalej organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji prowadził postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...] (dz. nr ew. [...] obr. [...]). W sprawie organ I instancji wydał w dniu [...] czerwca 2014r. decyzję Nr [...] o wskazywanej wyżej treści, od której odwołanie złożyła [...] Sp. z o.o.w [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie, tj. z informacji z ewidencji gruntów stroną postępowania w niniejszej sprawie jest m. in. M. J.
Organ odwoławczy podał, że do akt sprawy przedłożono pełnomocnictwo z dnia [...] grudnia 2011r., mocą którego M. J. - działając jako Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o., uprawniony do jej reprezentacji, udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu E. R., do reprezentowania Spółki we wszystkich sprawach przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, trybunałami, organami administracji publicznej, rządowej i samorządowej, osobami fizycznymi, podmiotami, jednostkami organizacyjnymi posiadającymi i nieposiadajacymi osobowości prawnej, składania oświadczeń woli, podpisywania pism, odbioru korespondencji oraz dokonywania wszelkich czynności związanych z postępowaniami, które mogą toczyć się przed powyższymi organami i podmiotami. Organ II Instancji podkreślił, że ww. umocowanie zostało udzielone przez M. J. (stronę) radcy prawnemu E. R., jednakże do reprezentowania [...] Sp. z o.o., która to spółka nie jest stroną postępowania w niniejszej sprawie. Z treści odwołania od decyzji PINB [...] Nr - [...] z dnia [...] czerwca 2014r. wynika natomiast, że zostało ono złożone przez radcę prawnego E. R. "w imieniu [...] Sp. z o.o. na podstawie udzielonego pełnomocnictwa".
Wobec powyższego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że brak jest przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby interes prawny przysługujący [...] Sp. z o.o. do występowania w charakterze strony w postępowaniu w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...] (dz. nr ew. [...] obr. [...]). Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że odwołująca się spółka nie ma możliwości wnieść skutecznie odwołania od decyzji organu I instancji w ramach nadzoru budowlanego. Reasumując organ odwoławczy uznał, z uwagi na wniesienie odwołania przez podmiot niebędący stroną w rozumieniu art. 28 kpa, należało umorzyć niniejsze postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. w [...] wnosząc o jej uchylenie oraz pozostającej w obrocie prawnym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] czerwca 2014r., Nr [...].
Strona skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa tj.:
- art. 28 i 49b ust. 1 ustawy Prawa budowlanego w zw. z art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego, art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647) [dalej zwanej upzp] przez błędne utożsamienie interesu prawnego strony w sprawie z prawem własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] i przyjęciu na tej podstawie, iż jeżeli w sprawie nie występuje właściciel powołanej powyżej nieruchomości to żadnemu innemu podmiotowi nie przysługują prawa strony, podczas gdy powołana w zarzucie regulacja prawna nie ogranicza i nie wyróżnia podmiotowo tylko właścicieli nieruchomości, lecz przedmiotowo określa charakter sprawy, który zachodzi zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie,
- art. 138 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez uznanie, że Spółka [...] Sp. z o.o. w [...] nie jest stroną w przedmiotowej sprawie bez jednoczesnego wskazania konkretnej podstawy prawnej, która przyznaje przymiot strony w postępowaniu w sprawie zabudowań na nieruchomości sąsiedniej tylko i wyłącznie właścicielom nieruchomości sąsiednich,
- art. 28 kpa w zw. z art. 49b ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie, iż spółka [...] Sp. z o.o. w [...] nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...] z uwagi na brak interesu prawnego Spółki podczas, gdy w przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka posiada interes prawny, wynikający wprost z Prawa budowlanego - jako uprawniona do uczestniczenia w postępowaniu dotyczącym zabudowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...], której realizacja powoduje zwiększenie uciążliwości dla nieruchomości sąsiedniej,
- art. 28 kpa w zw. z art. 49b ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez nieuwzględnienie interesu prawnego skarżącej Spółki wyrażającego się uprawnieniem skarżącej do żądania od organu państwa podjęcia działania celem usunięcia naruszeń w zakresie ustalenia wydanych pozwoleń na sytuowanie obiektów na nieruchomości sąsiedniej, by w ten sposób umożliwić korzystanie
z nieruchomości sąsiedniej w sposób spokojny i niczym niezakłócony,
- art. 28 kpa w zw. z art. 49b ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 7 Prawa budowlanego poprzez błędne uznanie, iż spółka [...] Sp. z o.o. w [...] nie ma interesu prawnego do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony, podczas gdy powołana regulacja Prawa budowlanego nie ogranicza kręgu podmiotów uprawnionych do występowania w sprawie do właścicieli nieruchomości sąsiednich, stanowi natomiast regulację przedmiotową, ograniczając ją do przedmiotu sprawy, a nie podmiotu uprawnionego,
-art. 28 kpa w zw. z art. 144 kc poprzez błędne uznanie, iż spółka [...] Sp. z o.o. w [...] nie jest stroną postępowania w sprawie dotyczącej zabudowy na nieruchomości przy ul. [...] w [...] z uwagi na brak interesu prawnego Spółki, podczas gdy w przedmiotowej sprawie przepisem prawa materialnego na podstawie którego skarżąca Spółka może skutecznie zaskarżyć decyzję organu, sprzeczną z potrzebami skarżącej, jest art. 144 kc, który uprawnia odwołującą do żądania od właściciela nieruchomości sąsiedniej powstrzymania się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego; przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych,
- art. 144 kc poprzez nieuwzględnienie interesu prawnego skarżącego wyrażającego się uprawnieniem skarżącej do żądania od właściciela nieruchomości sąsiedniej powstrzymania się od działań, które by zakłócały korzystanie
z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych,
- art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp poprzez odmowę uznania interesu prawnego skarżącej Spółki w niniejszym postępowaniu, podczas gdy powołana regulacja prawna ogranicza przedmiotowo sprawę, podmiotowo jednak uprawnionymi do występowania w sprawie o naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są także osoby trzecie, które dysponują sąsiednią nieruchomością,
- art. 54 pkt 2 lit. d upzp w zw. z art. 64 ust. 1 upzp poprzez uznanie, iż skarżącej nie przysługuje prawo strony w niniejszym postępowaniu, podczas gdy powołane przepisy nakazują określać w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i odpowiednio w decyzji o warunkach zabudowy wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich,
- art. 28 kpa w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 2 upzp poprzez nieuwzględnienie interesu prawnego skarżącej Spółki wyrażającego się uprawnieniem skarżącej do żądania od uprawnionego organu państwa podjęcia działań w celu usunięcia niezgodności zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zachowania ładu i porządku na sąsiedniej nieruchomości, zapewniającego niezakłócone korzystanie z nieruchomości sąsiedniej,
- art. 28 kpa poprzez nieuprawnione przyjęcie, że skarżąca Spółka nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, a co za tym idzie nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, w sytuacji kiedy to właśnie skarżąca Spółka korzysta z nieruchomości sąsiadującej z tą, co do której toczy się postępowanie,
- art. 7 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 kpa - zasady praworządności - poprzez niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy,
w tym w szczególności nie wyjaśnienie poprzez wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnienia podstawy do dysponowania nieruchomością położoną przy ul. [...] w [...],
- art. 8 kpa - zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa - poprzez nie przeprowadzenie pełnej i szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy
w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i wydanie rozstrzygnięcia, które nie załatwia sprawy w sposób prawidłowy,
- art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w tym w szczególności pominięcie oceny faktu, że
w niniejszej sprawie postępowanie w I instancji toczyło się z zawiadomienia skarżącej Spółki i w całym tym postępowaniu udział brała Spółka, która miała interes prawny w wydaniu decyzji I i II instancji,
- art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez niepełne i nieprecyzyjne uzasadnienie decyzji wyrażające się w braku wskazania na jakiej podstawie prawnej organ przyjął, że
w przedmiotowej sprawie uprawnienie do występowania przysługuje wyłącznie właścicielowi nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],
- art. 107 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez zaniechanie odniesienia się do pojęcia jakim jest "interes prawny" w odniesieniu do skarżącej Spółki jako strony, w sytuacji gdy to właśnie skarżąca Spółka korzysta na podstawie tytułu prawnego
z sąsiadującej nieruchomości i właśnie dlatego posiada interes prawny w sprawie.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skargę należało oddalić.
Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] umarzająca postępowanie odwoławcze od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z [...] czerwca 2014 r, wywołane wniesieniem odwołania przez [...] Sp. z o.o. w [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy przyjął art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Trzeba mieć na uwadze, że Kodeks postępowania administracyjnego nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., który zezwala organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. jest możliwe w następujących sytuacjach: gdy strona skutecznie cofnie odwołanie , gdy organ odwoławczy stwierdzi, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. oraz gdy niemożliwym jest wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 albo § 2 kpa.
Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej sprawie należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a.
Rozpatrując odwołanie strony, organ administracji może wydać rozstrzygnięcie tylko na podstawie art. 138 k.p.a., co w wypadku bezprzedmiotowości postępowania organu II instancji oznacza, że organ odwoławczy powinien wydać decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.)". Określeniem "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się w literaturze sytuacje, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa (W. Hybiak, Bezprzedmiotowość..., s. 42; tenże, Umorzenie postępowania administracyjnego..., s. 14). O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodzić się trzeba z organem , że przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa znajduje zastosowanie w przypadku, w którym odwołanie nie pochodzi od strony postępowania. Sąd orzekający podziela tezę wyrażonej w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego OPS 16/98, wedle której stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stosownie do treści art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania przysługuje bowiem wyłącznie stronie. Należy przy tym podkreślić, że prawo do wniesienia odwołania służy nie tylko stronie, która brała udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, ale także stronie, która nie brała udziału w tym postępowaniu. Oznacza to, że odwołanie może wnieść także podmiot, który mógł być stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. [...] Wojewódzki Inspektor powyższe dostrzegł i za konieczne uznał w pierwszej kolejności rozważenie, czy odwołujący się ma przymiot strony w sprawie, a analiza jaką w tym zakresie przeprowadził była wyczerpująca.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt sprawy niniejszej należy wskazać na niekwestionowana okoliczność, iż skarżąca spółka ( co sama przyznaje) posiada jedynie tytuł obligacyjny do nieruchomości sąsiedniej w stosunku do nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. Właścicielem nieruchomości, któremu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w niniejszym postępowaniu jest osoba fizyczna –M. J., będący jednocześnie Prezesem Zarządu [...] Sp. z o.o w [...].
Jak wskazuje sama skarżąca , spółkę z M. J. łączy umowa najmu nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], przy ul. [...] w [...].
Stroną postępowania dotyczącego likwidacji samowoli budowlanej jest zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniach takich nie ma zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. dalej jako prawo budowlane), który to przepis jako lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a., ma wyłącznie zastosowanie w sprawach o pozwolenie na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1771/10, LEX nr 746782). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, zgodnie z którym interes prawny można wyprowadzić tylko z przepisów prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 1999 r. sygn. akt IV SA 39/99, niepub.).Oznacza to, że podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a., nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Od pojmowanego w ten sposób interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola czy też subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako "interes prawny".
Zdaniem Sądu organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny uznając, iż skarżąca spółka nie ma interesu prawnego który uzasadniałby jej udział w niniejszym postępowaniu, choć jako najemca nieruchomości sąsiedniej może posiadać interes faktyczny
Należy podnieść, że interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest kategorią prawa materialnego i nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, ale z wynikającego z przepisów prawa materialnego rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku pomiędzy sferą jej indywidualnych praw a prowadzonym postępowaniem. W ocenie Sądu należy uznać, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 kodeksu cywilnego do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 682/04; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 728/10).
Nie może budzić wątpliwości, iż interes prawny w sprawie budowy lub użytkowania obiektów budowlanych ma właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości sąsiedniej i to z takim zastrzeżeniem, że obiekt budowlany ma wpływ na wykonywanie swojego prawa przez właściciela (użytkownika wieczystego) sąsiedniej nieruchomości. Treść własności określa art. 140 k.c. stanowiący, iż w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa. Jest oczywiste, że właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości.
Kwestią zasadniczą pozostaje więc czy umowa najmu w świetle przepisów Kodeksu cywilnego umożliwia uczestnictwo najemcy w postępowaniu administracyjnym, zamiast właściciela lub też niezależnie od jego udziału.
Podstawową zatem kwestią jest, czy prawo do takiego udziału w sprawie administracyjnej daje wskazany w skardze przepis art. 144 k.c.
Władanie rzeczą na podstawie umowy najmu, jest posiadaniem zależnym, które jest podporządkowane właścicielowi jako posiadaczowi samoistnemu, bowiem posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.).
Przywoływany przez skarżącą spółkę przepis art. 144 k.c. został zamieszczony w części Kodeksu cywilnego normującej treść i wykonywanie własności, nie określa natomiast praw podmiotu, któremu służy prawo obligacyjne do nieruchomości ani też praw posiadacza zależnego w odniesieniu do właściciela innej nieruchomości w sprawach budowlanych. Przez prawo sąsiedzkie rozumie się tradycyjnie zespół tych przepisów prawa cywilnego, które regulują problematykę treści i wykonywania własności nieruchomości w stosunkach sąsiedzkich. Zadaniem prawa sąsiedzkiego jest zapobieganie konfliktom rodzącym się na tle sąsiedztwa nieruchomości. Należy przy tym podkreślić, iż przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego ( w tym art. 144 kc) w zasadzie odnoszą się do stosunków między właścicielami nieruchomości, a nie podmiotami posiadającymi w stosunku do nieruchomości jedynie prawo obligacyjne.
Należy więc stwierdzić, iż norma art. 144 kc nie może uzasadniać istnienia interesu prawnego najemcy w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na nieruchomości sąsiedniej. W konsekwencji na aprobatę zasługuje rozstrzygniecie organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Dla oceny interesu prawnego spółki bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż organ I instancji zawiadamiał spółkę o podejmowanych czynnościach czy tez doręczył pełnomocnikowi spółki decyzję z dnia [...] czerwca 2014r. Sam bowiem fakt doręczenia decyzji nie statuuje pozycji strony postępowania administracyjnego w którym decyzja ta zapadła.
Należy także podkreślić, iż wobec prawidłowości zaskarżonej decyzji która ma charakter formalny , Sąd nie dostrzega potrzeby odniesienia się do zarzutów skargi dotyczących naruszeń przepisów prawa materialnego a zwłaszcza przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U z 2012r.,poz.647) bowiem organ ( zwłaszcza odwoławczy) przepisów tej ustawy nie stosował, a nawet nie mógł oprzeć na niej swojego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło