II SAB/Po 149/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2015 r. sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; I. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w S. do rozpatrzenia wniosku skarżącego K. G. z dnia (...) sierpnia 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie czternastu dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami, II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w S. na rzecz skarżącego kwotę (...),- zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2014 r. K. G. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w S. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie imienia i nazwiska, dat urodzenia oraz miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu – z rozbiciem na poszczególne wydziały. Pismem z dnia (...) sierpnia 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego w S. poinformował wnioskodawcę, że nie udziela informacji dotyczących dat urodzenia i adresów zamieszkania sędziów. Wniesioną w dniu (...) listopada 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą K. G., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokat M. T. zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w S. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Uzasadniając skargę przytoczono przepisy, które w ocenie skarżącego powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz podkreślono, że organ administracji publicznej ani nie udostępnił mu żądanej informacji, ani nie wydał decyzji odmownej. Zdaniem skarżącego nie ulegało przy tym wątpliwości, że dane objęte wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2014 r. są informacjami publicznymi. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 782), udostępnieniu podlega informacja publiczna o organach władzy publicznej i osobach sprawujących w nich funkcje. Data urodzenia sędziego jest tymczasem informacją mającą związek z pełnieniem funkcji publicznej, gdyż zakreśla ona cezurę czasową pełnienia funkcji sędziego. Jak wynika bowiem z art. 61 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 427 ze zm.), na stanowisko sędziego w sądzie rejonowym może być powołany ten, kto ukończył 29 lat. Z kolei art. 69 § 1 powołanej powyżej ustawy stwierdza, że sędzia przechodzi w stan spoczynku co do zasady z dniem ukończenia 67 roku życia. Dane dotyczące daty urodzenia sędziego są zatem nierozerwalnie związane z funkcją wykonywaną przez te osoby. W takim związku pozostaje również kwestia miejsca zamieszkania sędziego, uregulowana w art. 95 powołanej powyżej ustawy. Tym bardziej, że dojazdy z miejsca zamieszkania do siedziby sądu są uciążliwe i czasochłonne, co może rzutować na jakość wykonywanej pracy. Dojazdy te zwiększają również wydatki budżetowe sądu. Skarżący zaznaczył przy tym, że żąda udostępnienia informacji publicznej, polegającej na wskazaniu miejscowości zamieszkania sędziów w celu ustalenia którzy z nich zamieszkują w miejscu pełnienia służby, a którzy poza nią. Zainteresowany jest on bowiem obecnie ustaleniem skali tych odstępstw, a w przyszłości skali wydatków z nimi związanych. Skarżący dodał przy tym, że omawiana bezczynność organu administracji publicznej nie nastąpiła w jego ocenie z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wynikała z błędnej interpretacji. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w S. wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że wnioskowane informacje nie mieszczą się w zakresie informacji publicznej, określonej w art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zwrócono przy tym uwagę, że fakt zamieszkiwania poza siedzibą sądu nie ma żadnego wpływu na pełnioną przez nich służbę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Co znamienne choć ustawodawca dopuścił możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, to jednak zaniechał zdefiniowania pojęcia "bezczynność". W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie wyłącznie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, iż obowiązkiem Sądu było rozstrzygnięcie, czy wnioskowana informacja stanowiła informację publiczną oraz czy zaskarżony podmiot – Prezes Sądu Rejowego w S. – był zobowiązany do jej udostępnienia. Zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każdemu przysługuje co do zasady prawo dostępu do informacji publicznej, przy czym od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Oznacza to w kontekście rozpatrywanej sprawy, że K. G. był podmiotem czynnie legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Ponadto według art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej powyżej ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a w szczególności organy władzy publicznej. Jak wynika z kolei z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP, władzę sądowniczą sprawują sądy i trybunały. Zgodnie natomiast z art. 174 Konstytucji RP, sądy i trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej. Poza tym art. 175 ust. 1 Konstytucji RP wskazuje, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w S. jest organem władzy publicznej – organem wymiaru sprawiedliwości. Był on zatem podmiotem biernie legitymowanym do udzielenia informacji publicznej. Równocześnie, w ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, informacja o imieniu i nazwisku sędziego, roku urodzenia (wieku) sędziego jako osoby pełniącej funkcje publiczne oraz miejscowości, w której zamieszkuje, stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, że ustawodawca nie definiuje precyzyjnie pojęcia "informacja publiczna", poprzestając jedynie na przykładowym wyliczeniu takich danych, zawartym w art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o udostępnieniu informacji publicznej. Jak wynika z wniosku z dnia (...) sierpnia 2014 r., K. G. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w S. o udostępnienie informacji w zakresie imion i nazwisk, dat urodzenia oaz miejscowości zamieszkania wszystkich sędziów sądu. Analizując powyższe żądanie skarżącego należy uznać, że dotyczy ono informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d powołanej powyżej ustawy, udostępnieniu podlega w szczególności informacja publiczna o organach władzy publicznej, w tym o osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach. Sąd podkreśla przy tym, że art. 5 ust. 2 zd. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadza ogólną zasadę ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Pojęcie to obejmuje niewątpliwie także datę urodzenia, adres lub miejscowość, w której zamieszkuje dana osoba. Powyższa zasada nie ma jednak charakteru absolutnego. Ustawodawca wskazuje bowiem w art. 5 ust. 2 zd. 2 powołanej powyżej ustawy, że ograniczenie to nie dotyczy informacji osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna zrezygnuje z przysługującego im prawa. Nie ulega przy tym wątpliwości, że sędzia jest osobą pełniącą funkcje publicznej. Należy jednak odnotować, że przełamanie ogólnej zasady ochrony informacji odnoszących się do prywatności osoby fizycznej ma w świetle powołanej przepisu charakter wyjątkowy, a zatem nie podlega rozszerzającej wykładni. Ponadto nie dotyczy ono ogółu danych o osobach fizycznych pełniących funkcje w organach władzy publicznej, lecz tylko takich danych, które pozostają w związku z pełnieniem tych funkcji. W kontekście rozpatrywanej sprawy oznacza to, że skarżący mógł się skutecznie domagać danych związanych powyżej imieniem i nazwiskiem, datą urodzenia lub miejscem zamieszkania sędziów tylko w takim zakresie, w jakim dane te pozostawały w związku z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznych, a w szczególności z jej powierzeniem i wykonywaniem. Należy przy tym zauważyć, że zagadnienia związane z funkcjami pełnionymi przez sędziów i ich kompetencjami są uregulowane w ustawie z dnia 27 lipca 2011 r. ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepisy tej ustawy wiążą zarazem niektóre uprawnienia przysługujące sędziom z osiągnięciem przez nich określonego wieku lub zamieszkiwaniem w określonym miejscu. Uwaga ta dotyczy m.in. możliwości powołania na stanowisko sędziego jedynie osoby, która ukończyła 29 lat (art. 61 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych), przejścia w stan spoczynku z dniem ukończenia 67 roku życia (art. 69 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych) lub przejścia w stan spoczynku na własny wniosek po ukończeniu 55 lat (art. 69 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Podobnie jako zasadę przyjmuje się zamieszkiwanie sędziego w miejscowości, w której znajduje się siedziba sądu, w którym pełni on służbę (art. 95 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Możliwe jest jednak wyrażenie zgody przez właściwy organ na zamieszkiwanie sędziego w innej miejscowości niż ta, która jest siedzibą sądu, oraz zwrot kosztów przejazdu (art. 95 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Tym samym informacje dotyczące wieku sędziego oraz tego, czy mieszka on w miejscowości, będącej siedzibą sądu, czy też poza tą miejscowością, stanowią informację publiczną. W odniesieniu do tych danych nie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący mógł się zatem w powyższym zakresie domagać od Prezesa Sądu Rejonowego w S. przekazaniu mu interesujących go informacji. Podobne stanowisko zostało również zaprezentowane w orzecznictwie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 06 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 935/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 08 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 164/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2872/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 51/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W pojęciu informacji publicznej nie mieści się data urodzenia sędziego i jego adres zamieszkania lub miejscowość, w której on zamieszkuje. Dane te bowiem w świetle przepisów powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych nie są bezpośrednio związane z powierzeniem lub wykonywaniem funkcji sędziego bądź też z posiadanymi przez niego kompetencjami. Korzystają one zatem z ochrony wynikającej z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Należy przy tym zaznaczyć, że K. G. we wniosku z dnia (...) czerwca 2014 r. wnosił o "podanie informacji publicznej w zakresie dat urodzenia i miejscowości zamieszkania sędziów", a nie danych o datach urodzenia i miejscach zamieszkania sędziów. Użycie słowa "w zakresie" pozwala zatem przyjąć, że domagał się udostępnienia jedynie tych danych, które pozostają w związku z pełnieniem przez sędziów funkcji publicznych. Powyższe rozważania pozostają zarazem w zgodzie ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 marca 2006 r., sygn. akt K 17/05 (OTK-A 2006, nr 3, poz. 30). Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że sfera chronionej prywatności pozostaje niejednokrotnie w związku z informacjami odnoszącymi się do działalności organów publicznych. Wyraźną tendencją w orzecznictwie i regulacjach europejskich jest w tym względu dążenie do zagwarantowania możliwie szerokiego dostępu do informacji publicznych, ponieważ stanowi on gwarancję transparentności życia publicznego w państwie demokratycznym. Prywatność osób pełniących funkcje publiczne, korzystająca co do zasady z ochrony prawnej, może jednak podlegać w powyższym zakresie pewnym ograniczeniom. Niemniej wartość związana z transparentnością życia publicznego nie może prowadzić do całkowitego przekreślenia i zanegowania ochrony związanej z życiem prywatnych osób wykonujących funkcje publiczne, mimo że osoby te z chwilą podjęcia wspomnianych funkcji muszą zaakceptować szerszy zakres ingerencji w sferze ich prywatności niż w wypadku innych osób. Odnosząc te uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy zatem stwierdzić, że Prezes Sądu Rejonowego w S. był zobowiązany do przekazania K. G. informacji o wieku sędziów, pełniących służbę w tym sądzie, oraz o tym, czy zamieszkują oni w miejscowości będącej siedzibą sądu, czego jednak w terminie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie uczynił. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w S. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia (...) sierpnia 2014 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu administracji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Uchybienie Prezesa Sądu Rejonowego w S. było bowiem wynikiem błędnej interpretacji przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie działaniem zamierzonym, mającym na celu uniemożliwienie dostępu do wnioskowanej informacji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.